DE KLEINE KOUDE OORLOG IN BELGIË

Schimmenspel tussen de twee grootste partijen van België, de Waalse Socialistische Partij PS onder leiding van Paul Magnette en de Vlaamse nationalistische conservatieve partij Nieuwe Vlaamse Alliantie N-VA onder leiding van Bart de Wever, tevens burgemeester van Antwerpen. De inzet is niet minder dan de toekomst van België.

In België woedt sinds de parlementsverkiezingen van 26 mei 2019 een kleine koude oorlog tussen de Vlaamse nationalisten met voorop de N-VA onder leiding van Bart de Wever en de Waalse socialisten onder leiding van Paul Magnette. 219 dagen na die verkiezingen is er nog steeds geen federaal parlement en het is nog lang niet duidelijk wanneer er wel een federale regering zal komen. De alreeds ongebruikelijke regering Michel was al sinds een half jaar voor de verkiezingen vleugellam. Coalitiepartner N-VA hield het voor gezien toen na veel omwegen de regering Michel alsnog besloot zijn handtekening te zetten onder het internationale migratieverdrag.

Tot aan de verkiezingen was zijn regering gedegradeerd tot een van lopende zaken. Maar eind dit jaar hield ook Michel het voor gezien. Door Angela Merkel gevraagd werd hij voorzitter van de Europese Raad. De tweede Belg die deze allerhoogste post wist binnen te halen. Ik zie Nederland dat nog niet doen. Zijn Minister Didier Reynders, net als Charles Michel van de liberale Waalse MR, was hem al voorgegaan als Europees commissaris.

De uitslag van de verkiezingen maakte van de Waalse socialistische partij SP de grootste in Wallonië en van de nationalistische conservatieve partij N-VA de grootste Vlaamse partij. Dientengevolge staan nu bij onze zuiderburen socialisten en conservatief nationalisten lijnrecht tegenover elkaar. Maar is er dan geen regeringscoalitie te vormen zonder een van die twee partijen?

In theorie is dat mogelijk, een paars-groene regering bestaande uit socialisten, liberalen en groenen uit beide landsdelen. Zo een regering zou aangevuld kunnen worden door de Christendemocraten. Het probleem is echter dat er al een Vlaamse regering is gevormd bestaande uit Nationalisten (N-VA), Liberalen (Open VLD) en Christendemocraten (CD&V).

Het wordt dus bijzonder moeilijk voor de Liberalen en de Christendemocraten in een federale regering te stappen zonder de N-VA,  de overduidelijke winnaar van de verkiezingen in Vlaanderen. Het verwijt van verraad aan de Vlaamse Zaak loert om de hoek en dat zou die beide partijen wel eens flink veel schade kunnen berokkenen, schade die ze zoveel mogelijk moeten zien te beperken gezien het alsmaar dalend aantal stemmen sinds de verkiezingen van de laatste jaren.

Met name de Liberalen proberen via allerlei omtrekkende bewegingen als een jager rond zijn prooi de N-VA in een hoek te dringen. Tot nu toe is dat niet gelukt. Integendeel, de kans dat de partij over dit “verraad aan de Vlaamse zaak” in tweeën breekt wordt almaar groter en dan zijn ze nog verder van huis. De CD&V waagt zich niet aan zo een strategie en houdt zich gedeisd om niet de indruk te wekken de N-VA de rug te willen toekeren.

Een federale regering zonder N-VA zou weleens de bom kunnen worden onder het huidige Belgische politieke bestel. De uitslag van peilingen gehouden op 13 december wijst in die richting. De grote winnaar van de verkiezingen in mei was al het extreem nationalistische Vlaams Belang met 12% van de uitgebrachte stemmen. Een eerste aanwijzing dat de Vlaamse kiezer bij het uitblijven van resultaten radicaliseert. De peilingen wijzen nu nog meer in die richting. Het Vlaams belang zou volgens die peilingen met 27,3 % zelfs de grootste Vlaamse partij worden ten koste van de meer gematigde N-VA.

De conclusie ligt voor de hand. Als de Waalse socialisten willen dat België niet afglijdt naar een definitieve (wanordelijke?) opdeling van België dan doen ze er verstandig aan om met de N-VA te proberen tot een regeringsakkoord te komen. Dat is voor beide partijen heel moeilijk. De N-VA is regelrecht anti-socialistisch terwijl de PS keihard anti-Vlaams nationalisme is, een nationalisme dat ook nog eens conservatief is. Als dit niet gaat lukken, bestaat de kans dat er in het hart van Europa een zogeheten falende staat komt te liggen. Kan Europa na de Brexit dat nog aan?

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 75

Antwerpen 1993

Wat is het politieke gewicht van het Vlaamse nationalisme voor heel België en voor alleenVlaanderen? Bij de federale verkiezingen in 2014 kregen de genoemde drie partijen ongeveer een kwart van de stemmen gerekend over heel België. Om precies te zijn: N-VA 20,3%, Vlaams Belang 3,7% en LDD 0,4%. Van de Nederlandstalige lijsten halen de drie samen bijna 40% van de stemmen: N-VA 32,5 %, Vlaams Belang 5,9% en LDD 0,7 % .
 
Het politieke gewicht van het voornamelijk conservatieve Vlaamse nationalisme kan met deze cijfers maar moeilijk overschat worden, een kwart van alle Belgische kiezers en bijna de helft van de Vlaamse kiezers of wie weet nog meer want ook in andere Vlaamse politieke partijen zitten nationalistische kiezers waaronder met name het CD&V. 

Het Vlaamse nationalisme zal daarom voorlopig een belangrijke rol blijven spelen in de Belgische en Vlaamse politiek. Waar dat toe leid is moeilijk voorspelbaar. Voorlopig zet de N-VA als grootste politieke partij in op de confederalisering van België met de bedoeling om van Vlaanderen een zelfstandig, autonoom land te maken dat zelf bepaalt tot hoever welke samenwerking gaat met de andere deelstaten van de confederatie.
 
Voorlopig is de gedachte aan confederalisering van België voor veel politieke partijen een onvoorstelbare gruwel. Vooral aan Franstalige zijde wordt met afschuw gesproken over de confederalisering van België. Begrijpelijk want het zet de politieke verhoudingen tussen de Nederlandstalige Vlamingen en de Franstalige Walen en Brusselaars volledig op zijn kop. Met de confederalisering komt een einde aan het voor de Franstalige politieke cultuur zo vanzelfsprekende centralisme. Een niet gecentraliseerd land is in de Franstalige politieke cultuur bijna ondenkbaar. Confederalisering van België is dan ook niet voor de dag van morgen.
 
De actuele vraag is wat de komende federale verkiezingen op dit vlak zullen brengen? Zal het aantal van 40% nationalistische kiezers bestendigd worden, zal het dalen of stijgen? Bij een dalende trend zal de confederalisering van België in de ijskast geraken. Bij bestendiging of stijging van het aantal nationalistische kiezers zal de kans dat België ooit een confederatie wordt groter worden.

(verschijnt elke vrijdag)

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 66

De twee partijleiders Bart de Wever van N-VA (links) en Yves Leterme van CD&V in goede tijden.

Het Vlaams Kartel CD&V/N-VA herhaalt het verkiezingssucces van 2004 op Vlaams niveau in 2007 op federaal niveau. Het kartel behaalt bijna 30% van de stemmen voor het parlement en meer dan 30% voor de senaat. Het kartel van CD&V/N-VA wordt daarmee de grootste politieke formatie van federaal België. (Wikipedia: Belgische federale verkiezingen 2007). Het Vlaams nationalisme hangt na deze verkiezingsuitslag als een zwaard van Damocles boven het federale België, maar niet voor lang. Na het succes slaat de onenigheid toe over hoe het nu verder moet met België en Vlaanderen. Men kan het niet eens worden over de aanpak van nieuwe staatshervormingen.

“Op 21 september 2008 zei een massaal bijgewoond N-VA-ledencongres (1700 deelnemers) in het Gentse ICC het vertrouwen in de federale regering Leterme I op. De N-VA weigerde deel te nemen aan de nieuwe communautaire dialoog die Kris Peeters vanuit de Vlaamse regering Peeters I wilde opstarten, omdat de Vlaams-nationale partij daarin geen garanties zag op een doorbraak in de staatshervorming en, gezien de houding van de Franstalige partijen sinds juni 2007, geen enkel vertrouwen had in het welslagen van zo'n dialoog. De daaropvolgende maandag 22 september stapte minister Geert Bourgeois uit de Vlaamse regering. .. . Op 23 september bevestigde voorzitster Marianne Thyssen van CD&V na een algemene vergadering van haar partij in Zellik dat er wat CD&V betrof een kartelbreuk was op nationaal en Vlaams niveau, niet op lokaal en provinciaal niveau.” (Wikipedia Nieuw-Vlaamse Alliantie)

Over het waarom van de opzegging van de N-VA citeert de Vlaamse krant ‘De Standaard’ voorzitter Bart de Wever. Volgens hem “toont de realiteit van deze regering aan dat de hervormingen echt nodig zijn. Hij verwees onder meer naar de tegenstellingen tussen Vlamingen en Franstaligen binnen de meerderheid rond het migrantenstemrecht, het arbeidsmarktbeleid of de problemen aan de politietop. 'Alle problemen zijn onoplosbaar zonder het verleggen van het zwaartepunt naar Vlaanderen en Wallonië', zei hij.” (http://www.standaard.be/cnt/dmf21092008_006)

De intussen tot nationaal figuur uitgegroeide partijleider Bart de Wever roept het CD&V op om Belgisch staatsmanschap in te ruilen voor Vlaamse belangen en verwijt Open VLD Vlaanderen in de steek te laten.

‘Dit is geen beslissing over onze deelname aan de Vlaamse regering of over het kartel', zei voorzitter Bart De Wever. Dat lot ligt in handen van de andere partijen en in de eerste plaats van kartelpartner CD&V.  Als die partij beslist om toch de dialoog van gemeenschap tot gemeenschap aan te gaan, dan staat de N-VA geïsoleerd, verlaat N-VA-minister Geert Bourgeois de Vlaamse regering én ligt het kartel wellicht in duigen. De Wever riep de andere Vlaamse partijen op 'om één keer te ambitie te hebben om door te zetten' en aan het 'Belgisch staatsmanschap te verzaken'. 'In dit land word je staatsman als je je overtuiging in de frigo stopt zolang je carrière het vereist'. Dat Open VLD de N-VA nu uit de Vlaamse regering wil, toont volgens De Wever aan dat 'Open VLD blaakt van ambitie om Vlaanderen in de steek te laten'. (De Standaard in hetzelfde artikel als hierboven)

Het verschil in visie tussen het CD&V en N-VA over de toekomst van Vlaanderen in België is het Vlaams kartel dan toch opgebroken. Terwijl de N-VA voor Vlaanderen de grootst mogelijk autonomie nastreeft, zo ongeveer tot aan de rand van zelfstandigheid binnen België wil gaan, wil de CD&V de Belgische federatie behouden met hier en daar wat aanpassingen van de bevoegdheden voor de gemeenschappen.
België dreigt te verzanden in wat men oneerbiedig een houtjes touwtjes zou kunnen noemen, een democratie die al improviserend van de ene naar de andere crisis wankelt. Niet voor niks heeft bijvoorbeeld de christendemocratische premier Jean Luc Dehaene (1992-1999) de bijnaam ‘loodgieter’.
  
Het CD&V behoudt een centralistische visie op België waarin het politieke gewicht van de federatie groter blijft dan dat van de samenstellende gewesten. Het N-VA heeft daarentegen een decentrale visie op België waarin het politieke zwaartepunt komt te liggen bij de gewesten als autonome samenstellende delen van België. Je zou dit vanuit historisch perspectief een Republikeinse visie kunnen noemen met verwijzing naar de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden die bestond vanaf het begin van de Tachtigjarige oorlog tot aan het einde van de 18e eeuw en waarin het centraal gezag bestond uit vertegenwoordigers van de zeven provinciën in plaats van een toen gebruikelijk soevereine vorst.
 
(verschijnt elke vrijdag )

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 60

 

Schipperskwartier, Antwerpen 1994

Welke politieke krachten gaan het lot van België bepalen? Die welke er op gericht zijn op het land bijeen te houden of die welke tot een opdeling leiden?  De trend is die van de Vlaams nationalistische krachten die het federale België uithollen ten gunste van een “Vlaamse soevereiniteit light”. Wallonië en Brussel zien zich als minderheid gedwongen om erin mee te gaan maar ze maken van de gelegenheid gebruik om de prijs voor de Vlamingen zo hoog mogelijk te maken.

De N-VA wil van een federaal België met een "Vlaamse soevereiniteit light" naar een confederaal België met volledige Vlaamse soevereiniteit.
“Een confederatie of statenbond is een samenwerking van onafhankelijke staten die samen een staat vormen. Hierbij bestaat een overeenkomst of verdrag tussen de verschillende onafhankelijke landen die overeenkomen om bepaalde aangelegenheden zoals de buitenlandse belangen en veiligheid gemeenschappelijk te regelen. Confederalisme staat hiermee in tegenstelling tot federalisme of een bondsstaat, waarbij het overkoepelende geheel - de federatie - onafhankelijk is. In een federatie is de federale grondwet het bindende element tussen de verschillende regio's terwijl in een confederatie elke staat een eigen grondwet heeft en de samenwerking wordt geregeld door het verdrag.” (Wikipedia: confederatie)
 
De N-VA formuleert het standpunt over een Belgische confederatie als volgt:
“Vlamingen en Franstaligen kijken verschillend naar de samenleving. De verschillende sociaal-economische realiteit leidt tot andere inzichten. Maar net omdat we andere oplossingen verkiezen, blokkeren we elkaar voortdurend. De Vlaamse kiezer krijgt daardoor al decennia niet het beleid waarvoor hij kiest.
Een federale kieskring zal dat niet oplossen. Partijen die daarvoor pleiten, verdelen bijvoorbeeld de zitjes al op voorhand tussen Vlamingen en Franstaligen. Ze behouden ook alle grendels op federaal niveau. Dat is allerminst een uitweg uit de blokkering. Overigens, vandaag houdt niets of niemand partijen die dat echt willen tegen om in Vlaanderen én Wallonië op te komen.
 
Willen politici uit beide landsdelen in overleg bepalen wat ze samen willen doen, dan is een confederatie de beste uitweg volgens de N-VA. Gaan ze daarin te ver of niet ver genoeg, dan heeft de kiezer altijd het laatste woord.
 
Die kiezer moet ook zelf kunnen bepalen wie aan het roer staat van zijn land. De N-VA pleit daarom voor een democratisch verkozen staatshoofd. Na een puur protocollaire overgangsperiode willen we de monarchie met het bestaande systeem van erfopvolging afschaffen” (N-VA standpunten)

Volgens de N-VA moet België een confederatie worden  met een gekozen staatshoofd, wat afschaffing van het huidige koningshuis betekent. Maar zoals alles in België alles op zijn tijd. De N-VA voorziet "een puur protocollaire" overgang en je weet natuurlijk nooit hoe lang zo een overgang gaat duren en waar die op uitdraait. In Belgische politiek is meer mogelijk dan men gewoonlijk denkt. 

(verschijnt elke vrijdag)

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 49

Een betoging van Vlaamse studenten in Leuven voor een Nederlandstalige Universiteit (1967)

Na de taalgrens, die vanwege de herverdeling van gebieden voor langdurige heisa en bijbehorende politieke spanningen zorgde, berucht waren de regelmatig terugkerende provocaties in de Voerstreek tussen Luik en Maastricht, volgde in de jaren zestig de studenten actie “Leuven Vlaams”. Je zou het de Vlaamse versie kunnen noemen van de opstandige naoorlogse studentengeneratie die in de Westerse wereld storm liep tegen de bestaande structuren en cultuur.
 
“Aan de Katholieke Universiteit Leuven was in de jaren zestig van de 20e eeuw nog steeds een Franstalige sectie werkzaam. Dit vormde een afwijking van het principe van de taalhomogeniteit van de landsdelen, zoals vastgelegd in 1962. (bedoeld wordt de taalgrens). In 1963 werd aan de Franstalige bevolking die direct of indirect met deze sectie verbonden was, bestuurlijke faciliteiten verleend. De Vlaamse Beweging bespeurde in deze maatregelen een dreiging tot verfransing van een groot deel van Vlaams-Brabant. Het uitbreidingsprogramma van de Franse sectie in Leuven, gepubliceerd in 1968, lokte hevig verzet uit bij de Vlaamsgezinde studenten en professoren en bracht al vlug het gehele land in beroering. Uiteindelijk moesten de Franstaligen uitwijken naar Wallonië en zij richtten daar de universiteitsstad Louvain-la-Neuve op." (Wikipedia: Taalstrijd in België)

De Leuvense crisis had verstrekkende politieke gevolgen voor de federalisering van het land. De Christelijke Volkspartij (CVP), de grootste unitaire politieke partij na de Tweede Wereldoorlog en als zodanig een belangrijk bindmiddel tussen de Nederlandstalige en Franstalige Gemeenschappen, viel als eerste politieke partij uit elkaar in twee regionale partijen, een Waalse en een Vlaamse partij. Achteraf zou je dit het begin van het einde van het unitaire België kunnen noemen.

Na verloop van tijd vielen alle traditionele partijen uiteen in Vlaamse en Waalse of Brusselse varianten. Zo is er een Waalse en een Vlaamse versie van de liberalen en uiteindelijk ook de socialisten. De eerste echte Vlaams nationalistische politieke partij was de Volksunie opgericht in 1954 als de politieke vleugel van de Vlaamse Beweging. Anders dan eerdere, vooroorlogse afscheidingsbewegingen ging de Volksunie uit van een federale staat waarin Vlaanderen zelfstandig zou kunnen zijn. 

“ De nieuwe partij rekruteert haar aanhang overwegend in kringen van gelovige Vlamingen, de kleine burgerij en de intellectuele middenklasse. Om electoraal te kunnen overleven evolueerde de partij van een duidelijk rechtse partij naar een meer pluralistische partij die niet alleen nationalisten aansprak, maar ook de kiezer die zich niet kon vinden in het klassieke driepartijenstelsel. Naast een rechtervleugel, waarin heimwee naar het verleden overheerst, en een sterke centrumgroep doe ook een sociaal progressieve minderheid zich tegen het einde van de jaren zestig gelden. Het aantal verkozen groeide stelselmatig.” (Wikipedia: Volksunie)

(verschijnt elke vrijdag)

VLAAMS NATIONALISME

Is Bart de Wever de nieuwe prins Willem van Oranje? (een digitale collage van PETRUS)

Als de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen in Vlaanderen iets duidelijk maakt dan is het wel dat Bart de Wever met zijn partij de Nieuwe Vlaamse Alliantie N-VA het Vlaams nationalisme definitief salonfähig heeft gemaakt. Daar waar zijn voorgangers bleven steken in de spoken van het verleden, Vlaamse nostalgie, provincialisme en politieke rancune, slaagde de Wever erin de grondslagen te leggen voor een modern Vlaams nationalisme. Voor veel Vlamingen een opluchting, zo blijkt uit de verkiezingsuitslag.

De traditionele politieke partijen staan er bij en kijken er naar zo zie ik tijdens de TV debatten van de partijvoorzitters. Vooral de liberale Open VLD en de sociaal-democratische Socialistische Partij Anders SP.A schieten in een kramp. Geen wonder, de voorzitters van die 2 partijen zijn politieke erfgenamen van hun vaders. De liberale partijvoorzitter Alexander de Croo is de zoon van Herman de Croo, voormalig parlementslid, 14 jaar minister, parlementsvoorzitter, minister van staat en Belgicist, d.w.z. Belgische eenheid voor alles. De socialistische partijvoorzitter Bruno Tobback is de zoon van de roemruchte Louis Tobback, ook ooit socialistisch partijvoorzitter, minister, parlementslid en nu burgermeester van Leuven. Socialisten gaan over emancipatie van de arbeidersklasse . Ze hebben niks met emancipatie van bevolkingsgroepen die een taal en een cultuur delen.

De Christen Democratische CD & V is niet happig op splitsing van België maar het is wel een brede volkspartij. Tijdens deze verkiezingen is gebleken dat ze nog altijd diep geworteld is in de Vlaamse samenleving ondanks de ontkerkelijking en de vele schandalen over seksueel misbruik in Katholieke instellingen. In zekere zin heeft de CD&V ten tijde van voorman Leterme de N-VA op het paard gezet door indertijd een lijstakkoord te sluiten. Bart de Wever kreeg als het ware de zegen van de CD&V.

Hoe nu verder? De klassieke partijen houden krampachig vast aan hun uitgezette koers. Ze wijzen erop dat het geen federale verkiezingen waren, dat de zesde staatshervorming er aan komt en dat ze de crisis gaan oplossen. Het is de tactiek van tijd winnen samen met de Franstalige minister president Elio di Rupo in de hoop of de waan dat het allemaal wel zal overwaaien. Zo is het immers tot nu toe altijd gegaan dus waarom ook nu niet?