BART DE WEVER

Een fotocollage uit 2010 toen Bart de Wever de parlementsverkiezingen won met meer dan 28% van de stemmen voor de Kamer en bijna 32% voor de Senaat. De Waalse socialistische PS met partijleider Elio di Rupo behaalde toen nog maar liefst bijna 38% van de stemmen in Wallonië. De NV-A werd ondanks de enorme verkiezingsoverwinning buiten de federale regering gehouden door een regeringscoalitie van socialisten, christendemocraten en liberalen uit de beide gewesten. Een negatieve manier van politiek bedrijven wat het land niet ten goede is gekomen. Nu is de Wvere dan toch premier geworden.  Op deze foto wandelt Bart de Wever met de toenmalige Koning Albert, bepaald geen vriend van de Wever.

Nu Bart de Wever als leider van de nationalistische NV-A, een afsplitsing van de voormalige Vlaamse Volkspartij, zijn politieke carrière bekroond met het premierschap van heel België, is enige bewondering op zijn plaats. Ik bewonder politici nooit, je kunt maar beter op je hoede zijn, maar zijn scherpte, zijn ontspannen humor met enige zelfspot, zijn helder besef waar hij voor staat, ontsteeg toch het niveau van de doorsnee Belgische en ook Nederlandse politici.

Zijn strategisch inzicht in de Belgische politiek is ongeëvenaard evenals zijn geduld. Hij is een machtspoliticus zonder zich nadrukkelijk als zodanig te manifesteren. Zijn zelfdiscipline is groot ook tegenover journalisten. Welke populaire politicus durft het aan om met een vermageringskuur een einde te maken aan zijn populaire imago van de bolle Vlaming? Zijn volkse imago leed er niet onder.

Apart is ook dat hij in een tijd van een progressieve tijdgeest, nationaal conservatief durfde te zijn overigens zonder de toekomst te negeren. Hij heeft als geschiedkundige veel respect voor het verleden van Vlaanderen maar laat zich niet leiden door nostalgische gevoelen. Hij is en blijft praktisch.

Wat ik sympathiek aan hem vind, is dat hij oog en gevoel heeft wat Vlaanderen gemeen heeft met Nederland en dan vooral de zuidelijke Nederlanden. Dat gevoel ken ik ook maar dan in omgekeerde richting toen ik in Vlaanderen woonde, tussen Brussel en Antwerpen, de twee belangrijkste steden van Vlaanderen en België.

Hij wist door zijn leiderschap het politieke gewicht van een gematigd Vlaams Nationalisme, dus niet het extreme “eigen volk eerst” van het Vlaams Belang en ook niet het arrogante nationalisme van Trump, politiek onvermijdelijk te maken in hele België, dus ook in Wallonië en Brussel. Een prestatie van formaat.

Het doel van de Vlaamse nationalisten was en is nog altijd de ontvoogding van Vlaanderen, de emancipatie van de Vlamingen tegenover de Franstaligen die het als minderheid lang te zeggen hebben gehad in België. 

De ontvoogding van Vlaanderen heeft een lange weg afgelegd. Ze is begonnen met de taalstrijd die geleid en gevoerd werd door o.a. de Volkspartij. Toen de taalstrijd leidde tot een wettelijk vastgelegde taalgrens (1962) begon de Vlaamse culturele en politieke ontvoogding pas goed. 

Na het succes van de taalgrens barstte in de Volksunie een richtingenstrijd uit tussen een rechts conservatieve vleugel, een liberale vleugel en een linkse vleugel. Uit de afsplitsing Vlaams-Nationaal van de Volksunie wordt de Nieuwe Vlaamse Alliantie NV-A geboren die na verloop van tijd de Volksunie naar de kroon steek. Onder leiding van Geert Bourgeois gaat de partij in 2003 voor de eerste maal naar de verkiezingen, maar enkel in West-Vlaanderen slaagt de nieuwe partij erin de kiesdrempel van 5% te halen.

Zeven jaar later weet Bart de Wever de NV-A tot de grootste partij van Vlaanderen te maken. “De uitslag van de verkiezingen bevestigde opnieuw dat de taalgrens meer is dan een grens tussen 2 (taal)culturen. Het is een politieke scheidslijn tussen twee gemeenschappen, een scheidslijn die steeds moeilijker toe overbruggen is. Hoe kan een (federale) regering gevormd worden met aan Waalse zijde een dominante socialistische partij die een verenigd België onder centraal bestuur wil en aan Vlaamse zijde een centrum-rechtse nationalistische partij die streeft naar een gedecentraliseerde Belgische confederatie? (Blz. 98 in “De eenzaamheid van Vlaanderen” door petrus nelissen)

Met de komst van de regering de Wever komt voor het eerst in de geschiedenis van België het Vlaams nationalisme in het centrum van de macht. De Wever is er in geslaagd om na zeer moeizame onderhandelingen die 8 maanden duurden een federale regering te vormen. 

Daarin zitten aan Vlaamse kant de Christen Democraten CD&V en de socialisten van de partij Vooruit. Aan Waalse kant neemt de centrum rechts liberale hervormingsbeweging MR deel en Les Engagés, een christelijk humanistische centrumpartij. De Waalse socialisten hebben hun vaste greep op de Waalse politiek verloren aan de rechtse liberalen. Dat maakte de weg vrij voor de vorming van een regering de Wever.

Wordt België nu met de NV-A in het centrum van de macht, een confederatie? Nee, zo ver is het nog niet. Voor een dergelijke communautaire hervorming is het nog te vroeg maar dat die er moet komen bewijst de verkiezingsuitslag aan Vlaamse kant. 

De NVA heeft de verkiezingen gewonnen met net geen 24% van de Vlaamse stemmen. De radicaal nationalistische partij Vlaams Belang (Vlaanderen onafhankelijk) zit met 22,7% van de stemmen de NV-A op de hielen. Als deze partij zou hebben gewonnen was niet alleen het cordon sanitair zo goed als onmogelijk geworden maar zou het ook heel moeilijk zijn geworden om een federale regering te vormen. Voor de Walen is Bart de Wever met zijn NV-A een betere optie tot het behoud van België dan het Vlaams Belang. 

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 59

 

Dankzij zijn vasthoudende politiek en zijn Vlaamse nationale ideeën wordt Geert Bourgeois na een lange weg, een weg die begon in 2001 met de Nieuw-Vlaamse Alliantie N-VA, in 2014 minister-president van Vlaanderen. Zijn eerste bezoek was aan minister president Rutte die hem in oktober 2014 ontving op het Catshuis. Nederland is een belangrijke bondgenoot voor Vlaanderen, misschien wel de belangrijkste. 

Uit de afsplitsing Vlaams-Nationaal van de Volksunie wordt de Nieuwe Vlaamse Alliantie N-VA geboren die na verloop van tijd de Volksunie naar de kroon zal steken. Met de N-VA herrijst het centrum rechtse Vlaamse nationalisme als een feniks uit de as van de Volksunie. De creatieve destructie van de Volksunie maakt als het ware nieuwe nationalistische politieke krachten vrij. Maar zoals altijd, alle begin is moeilijk.

“Omdat de groep Vlaams-Nationaal net geen 50% van alle leden kon bekoren, moest de naam Volksunie evenwel verdwijnen. Op 13 oktober 2001 keurde de partijraad de naam Nieuw-Vlaamse Alliantie, de beginselverklaring van de N-VA en het manifest van de N-VA goed.
Onder leiding van Geert Bourgeois ging de partij in 2003 voor de eerste maal naar de verkiezingen, maar enkel in West-Vlaanderen slaagde de jonge partij erin om de nieuwe kiesdrempel van 5% te halen. De kiesdrempels waren ingevoerd door de paars-groene regering Verhofstadt(1999-2003 met VLD, SP.A en Agalev (deze groene Partij ‘Anders Gaan Leven’ onthield zich bij de stemming), PS,MR en Ecolo. De partij behield dus enkel Geert Bourgeois als parlementslid, en was niet meer vertegenwoordigd in de Senaat." (Wikipedia:Nieuwe-Vlaamse Alliantie)
 
De kiesdrempel is bedoeld om partijpolitieke versplintering te voorkomen. In de praktijk betekent dit dat er een zeker ”democratisch tekort” ontstaat. “Een democratisch tekort of democratisch deficit ontstaat wanneer ogenschijnlijk democratische organisaties of instellingen in feite tekortschieten bij de vervulling van wat ze verondersteld worden te doen voor (het respecteren van) de beginselen van de democratie. Voorbeelden zijn de aanwezigheid van kiesdrempels, bijzondere meerderheden, een grote invloed van lobbygroepen, het onvoldoende doorwegen van de stem van het parlement in beslissingen of het niet voldoende rekening houden met de uitslag van een referendum.” (Wikipedia: Democratisch tekort)

In België is sprake van een bijzonder democratisch tekort, het gevolg gegroeide verhouding tussen de Vlaamstalige meerderheid en de Franstalige minderheid. Zo bepaalt de Grondwet dat bepaalde materies die de taalgroepen aangaan slechts kunnen geregeld worden bij bijzondere wet (grendelgrondwet). Daarnaast bestaat ook de alarmbelprocedure, die bedoeld is om te verhinderen dat één taalgroep éénzijdig een wetsvoorstel kan doordrukken. Ook moet er pariteit zijn in de ministerraad. Deze vele grendels zorgen er volgens sommige auteurs voor dat de Franstalige minderheid een de facto vetorecht heeft.

Het is dit vetorecht dat de Vlaamse nationalisten willen omzeilen door meer en meer federale bevoegdheden over te hevelen van de Belgische federatie naar de Vlaamse gemeenschap. Het vergrendelde politieke gewicht van  de Franstalige minderheid is daarmee tegelijk bindende en middelpuntvliedende kracht van België. Deze tegengestelde krachten verklaren waarom de Belgische politiek bijna permanent in crisis verkeert die dan weer bezworen moet worden door ingewikkelde en langdurige onderhandelingen tussen Vlamingen, Walen en Brusselaars. Dat zijn soms heel ingewikkelde en moeizame onderhandelingen.

Het gevolg is dat de Vlamingen op alle niveaus sterke onderhandelaars zijn geworden. In tegenstelling tot Nederlanders laten ze niet meteen het achterste van hun tong zien. Nederlanders zijn geneigd dit achterbaks te noemen. Over het algemeen bereiden Vlamingen de onderhandelingen gedegen voor in de wandelgangen zodat aan de officiële onderhandelingstafel de behaalde resultaten nog slechts bevestigd hoeven te worden. Nederlanders hebben dan vaak het nakijken. Zij dachten dat aan tafel er nog ruimte zou zijn om argumenten met voors en tegens uit te wisselen.

Vlamingen hebben in de loop der jaren geleerd hun onderhandelingspartners nauwgezet te bestuderen, ze proberen zich een beeld te vormen waar het de politiek tegenstander om gaat en stemmen daar hun tactiek en strategie op af. Daarom beheersen de Vlamingen de taal van hun reguliere onderhandelingspartners - de Franstaligen- tot in de puntjes. Daardoor voelen ze de fijne nuances aan tussen hun eigen taal en die van de Franstaligen. Voor Nederlanders is dat moeilijk, zelfs in de Engelse taal die Nederlanders beter zouden beheersen.

Vanwege de ingewikkeldheid van de onderhandelingen zijn de Vlamingen handig geworden in het gebruiken van procedures ten behoeve van de eigen doelstellingen. Internationaal zijn Vlamingen net als Nederlanders een minderheid maar ze weten zich vaak aan de onderhandelingstafels beter te positioneren. Nederlanders zijn daar minder gevoelig voor en menen dat een debat of een meningsverschil vooral beslecht wordt door vlakuit gesproken argumenten of nog erger principes, wat vaak niet het geval is. Die worden meegewogen maar zijn niet altijd doorslaggevend.
(verschijnt elke vrijdag)

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 57

 

Antwerpen 1993

Men dacht bij de Volksunie met een referendum een einde te maken aan de onderlinge onenigheid over de Lambermont akkoorden maar in plaats daarvan valt de partij in 3 stukken uiteen in een groep ‘Vlaams-Nationaal’ rond Volksunie voorzitter Geert Bourgeois, een ‘Toekomstgroep’ van Bert Anciaux en een middengroep ‘Niet Splitsen’. 

“Geen van de drie groepen behaalde een absolute meerderheid bij het interne referendum, zodat de naam “Volksunie” niet kon worden overgedragen. De groep Vlaams-Nationaal erfde als grootste groep de partij-infrastructuur. De financiële middelen werden onder de drie groepen verdeeld.” (Wikipedia: Volksunie)
 
Het Volksunie referendum is een voorbeeld van het destructieve karakter dat een referendum in een overleg democratie kan hebben. Referenda bedoeld om een politiek conflict op te lossen werken in een overleg democratie destructief omdat ze het politieke compromis definitief onmogelijk maken met als gevolg dat de politieke polarisatie verscherpt wordt. In dit geval hielp het referendum, in feite een gevecht tussen enkele politieke leiders, een partij om zeep die sinds 1954 zijn stempel drukte op belangrijke politieke ontwikkelingen in België, waaronder de totstandkoming van de taalgrens in de beginjaren zestig.

De groep ‘Niet splitsen’ redde het niet en verdween van het politieke toneel. Anciaux brouwt uit de Toekomstgroep met ID21 de politieke partij Spirit onder leiding van hemzelf. Ook Spirit was geen lang leven beschoren. “De partij werd opgericht in 2001 en heette voor het grootste deel van haar bestaan, tot april 2008, Spirit (acroniem voor Sociaal, Progressief, Internationaal, Regionalistisch, Integraal-democratisch en Toekomstgericht). Na acht jaar werd de naam Spirit veranderd in Vlaams Progressieven (afgekort als Vl. pro). Op 1 januari 2009 werd de partij, na te zijn verlaten door enkele kopstukken, nogmaals omgedoopt tot SLP (Sociaal-Liberale Partij). Eind 2009 besliste de partij de krachten te bundelen met Groen! en erin te integreren, terwijl door congressen en studiedagen geleidelijk aan een vernieuwd geheel zou worden gewerkt.” (Wikipedia: Sociaal-Liberale Partij)

Aldus eindigde de tocht van de linkse progressieve vleugel van de Volksunie bij Vlaams ‘Groen!’ (sinds 2012 is het uitroepteken uit de naam verwijderd).  Bert Anciaux neemt afscheid van zijn eigen politieke kind en begint aan zijn eigen onnavolgbare pad in de Vlaamse progressieve politiek. Een pad dat recht doet aan zijn politieke gewicht (van voorkeursstemmen) tezamen met zijn progressieve idealen.
(verschijnt elke vrijdag)

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 56

Café tante Lies, Antwerpen 1994

Anciaux mocht dan op het hoogtepunt zijn van zijn politieke carrière, de interne meningsverschillen over de koers van de Volksunie waren niet verdwenen. Die kwam in alle scherpte naar buiten tijdens het zogeheten Lambermontakkoord. Een deel van de kamerfractie van de Volksunie evenals de nieuw verkozen voorzitter Geert Bourgeois, weigerden de wetgeving omtrent de akkoorden te steunen. Een nieuwe revolte in de Volksunie was geboren.

Premier Verhofstadt liet zich niet voor het blok zetten en haalde naar goed Belgisch gebruik de Franstalige christendemocratische partij PSC over mee te doen wat natuurlijk zijn prijs had in geld en extra garanties voorde Franstalige minderheid in de pas geboren federatie. 

Het Lambermontakkoord “is een verzamelnaam voor 3 politieke akkoorden die in 2000-2001 werden gesloten over de verdere aanpassing van de federale staatsinrichting. De drie akkoorden werden gesloten door de zes regeringspartijen (Vlaamse en Franstalige liberalen, socialisten en groenen) en de Volksunie. Binnen de laatste partij rees evenwel verzet tegen de akkoorden en weigerde de helft van de Kamerfractie de wetsontwerpen goed te keuren. Voor de goedkeuring zocht en vond de regering-Verhofstadt steun bij de PSC (Franstalige christendemocraten), in ruil voor de toezegging van extra geld aan het vrij (katholiek) onderwijs van de Franse Gemeenschap en de belofte dat België het Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden van de Raad van Europa zou ondertekenen.” (Wikipedia: Lambermontakkoord)
 
“Het Hermesakkoord van 5 april 2000 verruimde de bevoegdheid van de gewesten voor het landbouwbeleid en de buitenlandse handel aanzienlijk en stelde de opheffing van de Belgische Dienst voor Buitenlandse Handel in het vooruitzicht.”
 
Het Lambermontakkoord van 16 oktober 2000 droeg de bevoegdheid voor de organisatie en de werking van het lokale bestuur over aan de gewesten, verhoogde de jaarlijkse dotatie die de gemeenschappen van het Rijk ontvangen en verruimde de fiscale bevoegdheid van de gewesten. Dit leidde tot de oprichting van een Vlaamse Belastingdienst.
 
Het Lombard- of Brusselakkoord van 28 april 2001 verhoogde het aantal zetels in de Brusselse Hoofdstedelijke Raad (BHR) tot 89 waarvan er 17 bestemd zijn voor Vlamingen (was 11), 6 vertegenwoordigers van de Brusselse Vlamingen zullen voortaan rechtstreeks in het Vlaams Parlement verkozen worden en er kwamen maatregelen om te voorkomen dat het Vlaams Blok de Nederlandse taalgroep in Brussel zou verlammen. (zie Wikipedia: Lambermont akkoord)
 
De Federale Staat België verloor politiek en bestuurlijke gewicht, de gewesten en gemeenschappen werden sterker. Tegelijkertijd consolideerden de Franstaligen hun beschermde minderheidspositie in de federale regering als ook in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. 

Je zou het een ondemocratische-democratische weg om twee volkeren, een Franstalige minderheid en een Vlaamse meerderheid,  met twee verschillende talen en culturen bijeen te houden in een en hetzelfde land. De liberaal Verhofstad, tegenwoordige fractieleider van de Liberalen in het Europees parlement, redde bij ontstentenis van de Volksunie dusdoende het vaderland.

(verschijnt elke vrijdag)

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 55

Antwerpen 1994

Al voor de desastreus verlopen verkiezingen van 1991 liep in de Volksunie een breuklijn tussen liberaal en socialistisch (progressief) georiënteerde nationalisten. Met de liberale vleugel aan de leiding werd in 1989 de naam ‘Volksunie’ uitgebreid met het aanhangsel Vlaamse Vrije Democraten. Daar kwam na het dramatische verlies gauw verandering in. De leiding van de partij kwam in handen van de links progressieve Bert Anciaux. De liberaal gezinde groep trok zijn conclusies en vertrok naar de klassieke liberale partij VLD (Vlaamse Liberale Democraten).

Anciaux ging meteen aan het werk om de Volksunie om te bouwen tot een linkse nationalistische partij. De ondertitel ‘Vlaamse Vrije Democraten’ verdween van het naambordje. Opnieuw scheurde zich een groep af die verder ging onder de naam SoLiDe (1995). Ondanks dit interne geharrewar slaagde Anciaux met zijn Volksunie 300.000 stemmen binnen te halen tijdens de verkiezingen in 1995 en aldus te bewijzen dat de partij niet was weggevaagd door het Vlaams Blok op Zwarte Zondag. Integendeel, de winst van de voormalige rechts radicale vleugel van deze Volksunie was tot staan gebracht.

Na zijn overwinning zag Anciaux zijn kans schoon om de klassieke politieke trukendoos helemaal te openen. Als een volleerd leerling uit de klas voor hogere Belgische politiek liet hij zich als voorzitter vervangen door een bevriend politicus en richtte een progressieve beweging op  (ID21). Dat betekent nog meer persoonlijke politieke machtsmogelijkheden en wie weet nog meer succes.

“Anciaux ging verder met de steevast staatshervormend-gerichte, maar vooral steeds meer uitgebouwde progressieve koers en nam in 1998 als voorzitter tijdelijk ontslag om een verruimingsoperatie te leiden. Geestesgenoot Patrick Vankrunkelsven nam het voorzitterschap waar. Anciaux kwam tevoorschijn met de verruimings- en vernieuwingsbeweging ID21 met links-liberale wortels, die nieuwe mensen kon motiveren. Het werd alliantievoorzitter. Met het oog op de verkiezingen in 1999 gingen Volksunie en ID21 in 1998 een electorale alliantie aan. De verkiezingen van 1999 werden electoraal een succes.” (Wikipedia: Volksunie)
(verschijnt elke vrijdag)

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 51

 Op de foto Bert Anciaux (1959). Zijn persoonlijke politieke geschiedenis is net zo ingewikkeld als die van België.  Hij volgde in zekere zin zijn vader op die voorzitter was van de Volksunie van 1979 tot 1985. Hij begon in 1986 zijn politieke loopbaan als gemeenteraadslid van Brussel en was Schepen (Wethouder) in die stad van 1992 tot 1994. Van 1992 tot 1998 was hij voorzitter van de Volksunie. Hij wordt verscheidene keren minister van de Vlaamse regering, Senator, Europarlementslid, Vlaams parlementslid, stapte over naar de socialistische partij SP.A, werd senator en fractievoorzitter van de SP.A fractie. Daar tussendoor heeft hij als en ware duizendpoot nog allerlei bijbanen en functies vervult. Daarmee is de politieke loopbaan van Anciaux de vleesgeworden geschiedenis van België geworden. (Wikipedia: Bert Anciaux)

De strategie van de Vlaamse Volksbeweging is om op Belgisch niveau de Franstalige minderheid gerust te stellen dat de Vlamingen hun meerderheid niet zullen gebruiken tegen de Franstalige minderheid en er tegelijkertijd naar te streven dat de centrale regering wordt uitgehold door bevoegdheden over te hevelen naar de gewesten en gemeenschappen. Het zogeheten Egmontpact (1977) zou de eerste stap zijn op deze weg van centraal georganiseerde unitaire staat naar een gedecentraliseerde staat met gewesten en gemeenschappen.

Het Egmontpact kwam tot stand met steun van De Volksunie, de meest Vlaams nationalistische partij in de regering Tindemans II. Niettemin riep het akkoord veel weerstand onder Vlamingen vanwege een teveel aan toegevingen aan de Franstaligen en de hoofdstad Brussel. Toen ook de Raad van State zich kritisch uitliet over het pact was de maat vol. De Vlamingen eisten  heronderhandeling van het pact wat door de Franstalige partijen werd geweigerd.

Het onvoorziene gevolg was verdeeldheid bij de Vlamingen, tussen en binnen de politieke partijen zelf. Bij de Volksunie scheurde de radicale vleugel zich af en vormde de Vlaamse Volkspartij die onder de naam Vlaams Blok aan de verkiezingen deelnam. Deze extreem rechtse partij werd in binnen en buitenland bekend met de leus “Eigen volk eerst”. 

Het Vlaams Blok zou wel eens de eerste politieke partij in Europa kunnen zijn die de naoorlogse banvloek op nationalisme in de politiek doorbrak. Daar schrokken alle traditionele partijen dermate van dat zij een zogeheten “Cordon Sanitaire” rond die partij legden, de onderlinge afspraak het Vlaams Blok nooit te betrekken bij regeringsvorming. Enerzijds begrijpelijk want uitvoering van het partijprogramma van het Vlaams Blok betekende in feite de opheffing van België. Anderzijds is een dergelijke afspraak een inbreuk op het democratisch politieke proces van coalitie onderhandelingen en compromissen sluiten. 

De onenigheid in het Vlaamse kamp en de felle botsing met de Franstalige partijen had ook voor de Belgische socialistische partij desastreuze gevolgen. Ondanks de oplopende spanningen tussen de twee gemeenschappen had die partij tot nu toe het hoofd weten te bieden aan het groeiende nationalisme aan vooral Vlaamse kant. Nu viel ook deze partij als laatste enige echte Belgische eenheidspartij alsnog uiteen in een Vlaamse en Franstalige partij (SP en PS). Het solidaire socialisme legde het loodje tegen het solidaire nationalisme. Dat is niet de eerste keer dat dit gebeurt en het zal ook niet de laatste keer zijn. 

Ondanks zijn desastreuze uitwerking op de Vlaamse beweging heeft het mislukte Egmontpact zijn sporen nagelaten in de Belgische politiek. Het bleef als een rode draad voor de Vlaamse politiek lopen op weg naar decentralisering van de Belgische staat. “Een groot deel van de doelstellingen van het Egmontpact werd later verwezenlijkt, met name de oprichting van de Gemeenschappen en gewesten.” (Wikipedia:Egmontpact).

(verschijnt elke vrijdag)

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 49

Een betoging van Vlaamse studenten in Leuven voor een Nederlandstalige Universiteit (1967)

Na de taalgrens, die vanwege de herverdeling van gebieden voor langdurige heisa en bijbehorende politieke spanningen zorgde, berucht waren de regelmatig terugkerende provocaties in de Voerstreek tussen Luik en Maastricht, volgde in de jaren zestig de studenten actie “Leuven Vlaams”. Je zou het de Vlaamse versie kunnen noemen van de opstandige naoorlogse studentengeneratie die in de Westerse wereld storm liep tegen de bestaande structuren en cultuur.
 
“Aan de Katholieke Universiteit Leuven was in de jaren zestig van de 20e eeuw nog steeds een Franstalige sectie werkzaam. Dit vormde een afwijking van het principe van de taalhomogeniteit van de landsdelen, zoals vastgelegd in 1962. (bedoeld wordt de taalgrens). In 1963 werd aan de Franstalige bevolking die direct of indirect met deze sectie verbonden was, bestuurlijke faciliteiten verleend. De Vlaamse Beweging bespeurde in deze maatregelen een dreiging tot verfransing van een groot deel van Vlaams-Brabant. Het uitbreidingsprogramma van de Franse sectie in Leuven, gepubliceerd in 1968, lokte hevig verzet uit bij de Vlaamsgezinde studenten en professoren en bracht al vlug het gehele land in beroering. Uiteindelijk moesten de Franstaligen uitwijken naar Wallonië en zij richtten daar de universiteitsstad Louvain-la-Neuve op." (Wikipedia: Taalstrijd in België)

De Leuvense crisis had verstrekkende politieke gevolgen voor de federalisering van het land. De Christelijke Volkspartij (CVP), de grootste unitaire politieke partij na de Tweede Wereldoorlog en als zodanig een belangrijk bindmiddel tussen de Nederlandstalige en Franstalige Gemeenschappen, viel als eerste politieke partij uit elkaar in twee regionale partijen, een Waalse en een Vlaamse partij. Achteraf zou je dit het begin van het einde van het unitaire België kunnen noemen.

Na verloop van tijd vielen alle traditionele partijen uiteen in Vlaamse en Waalse of Brusselse varianten. Zo is er een Waalse en een Vlaamse versie van de liberalen en uiteindelijk ook de socialisten. De eerste echte Vlaams nationalistische politieke partij was de Volksunie opgericht in 1954 als de politieke vleugel van de Vlaamse Beweging. Anders dan eerdere, vooroorlogse afscheidingsbewegingen ging de Volksunie uit van een federale staat waarin Vlaanderen zelfstandig zou kunnen zijn. 

“ De nieuwe partij rekruteert haar aanhang overwegend in kringen van gelovige Vlamingen, de kleine burgerij en de intellectuele middenklasse. Om electoraal te kunnen overleven evolueerde de partij van een duidelijk rechtse partij naar een meer pluralistische partij die niet alleen nationalisten aansprak, maar ook de kiezer die zich niet kon vinden in het klassieke driepartijenstelsel. Naast een rechtervleugel, waarin heimwee naar het verleden overheerst, en een sterke centrumgroep doe ook een sociaal progressieve minderheid zich tegen het einde van de jaren zestig gelden. Het aantal verkozen groeide stelselmatig.” (Wikipedia: Volksunie)

(verschijnt elke vrijdag)