99. MEXICAANSE VERTELLINGEN. HOOP OP EEN NIEUW BEGIN

 

De wasplaats van San Miguel Regla, Mexico 1978.

Dat ze in het dorp blijft wonen om de erfenis van Diego tegen oplichters te beschermen, is voor Sara een offer. Geen offer uit liefde. Haar liefde is in de loop der jaren overgegaan naar plichtsgevoel. Vanwege de kinderen blijft ze bij Diego. Een nieuw leven opbouwen met de kinderen maar zonder Diego ziet ze niet zitten. De mogelijkheden zijn te beperkt.

Ze woont in het dorp om hun mogelijke nieuwe bezit te beschermen. Want dat zou hun kunnen bevrijden uit de sleur van hun bestaan, vooral van het altijd maar zuinig moeten zijn. Ze kunnen zich weinig permitteren. Dat is op zich geen ramp, ze is niet met geld opgevoed en kan goed sober leven, maar een kleine beetje meer armslag zou fijn zijn.

Sinds hun huwelijksreis naar Acapulco, lang geleden dus, zijn ze nooit meer samen ergens naar toe geweest behalve dan naar het dorp van haar ouders en schoonouders. Terwijl Diego door half Mexico heeft rond gezworven en allerlei mensen heeft ontmoet en veel heeft meegemaakt, zat zij gevangen in haar geboorte dorp en later in haar dienstmeiden bestaan. 

Na haar huwelijk is ze van dienstmeid in de baan van voltijdse huisvrouw gerold, maar dat was net getrouwd zijnde geen probleem. De liefde gaf aan alles de glans van het nieuwe en spannende. Het gevoel alleen al dat ze kon meebeslissen over hun toekomst werkte bevrijdend. Dat ze eerst nog als dienstmeid moest blijven werken, vond ze dan ook geen enkel probleem. Alles zou straks immers anders worden.

In die tijd van grote verwachtingen brachten ze boeiende avonden of weekeinden door met David, diens vriendin Frida en allerlei andere vrienden uit de wereld van de kunsten en de revolutie. Het was precies zoals ze zich haar nieuwe leven had voorgesteld. Haar droom werd werkelijkheid.

Op zulke momenten had ze het gevoel dat ze van top tot teen leefde en misschien nog veel belangrijker, meetelde in wat zij de Grote Wereld noemde. Als dienstmeid had ze die Grote Wereld leren kennen, op gepaste afstand natuurlijk. Dat wat ze toen zag, maakte ze nu zelf mee samen met Diego.

Maar Diego trok zich langzaam maar zeker terug uit de Grote Wereld van de kunsten. Toen hij zijn tekort aan talent begon te ontdekken, gaf hij die wereld meteen en zonder veel spijt op. Als hij talent had gehad, was hij zeker doorgegaan om een bekend of misschien zelfs groot schilder te worden maar nu hij besefte dat het niet mogelijk was bij gebrek aan talent, maakte hij er ook maar meteen een einde aan.

Van de weeromstuit begon hij terug te verlangen naar het dorpsleven als zijnde het enige echte leven waar hij in past. Hij begon steeds vaker herinneringen aan zijn jeugd in het dorp op te halen. Die gesprekken deden Sara pijn omdat ze besefte wat ze voor hem betekenden en zij daar niet in kon meegaan. Daarom probeerde ze dat soort gesprekken te mijden. 

Dat snapte Diego niet en zag haar afkeer van zijn herinneringen als een vorm van verraad aan hun liefde. Diego zag niet dat haar dorpsherinneringen niet waren zoals die van hem, iets waar je met plezier naar terug kunt kijken.

MEXICAANSE GEZINNEN

 

Platteland 1976 (ingekleurde foto)

Acapulco, 1976

Tepoztlan 1976

Mexico-stad 1978

Huasca 1978

San Miguel Regla, 1978

Busstation Mexico-stad 1978

San Miguel Regla 2010

47.MEXICAANSE VERTELLINGEN. ZIELSVERWANTEN.

 

Zelfportret van Frida Kahlo met op haar voorhoofd een portret van Diego Rivera. Titel van het zelfportret "Diego on my mind" (zelfportret als Tehuana), 1943.

Ze vertrekt met de belofte om voor zijn vertrek nog eens langs te komen. Diego zegt dat hij nog een paar dagen in San Cristobal blijft. Hij heeft genoeg schetsen verzameld om in zijn atelier thuis uit te werken tot schilderijen. Hij heeft ook ideeën opgedaan voor muurschilderingen waarvoor hij opdrachten hoopt te krijgen.

Misschien kunnen ze elkaar nog zien voor zijn vertrek, vraagt hij Frida. Die kijkt hem verrast aan. Ze heeft dus een snaar geraakt in zijn hart? Ze kijkt recht in zijn ogen en antwoord onbevangen dat ze graag afscheid komt nemen bij zijn vertrek naar huis. Diego knikt waarna hij zich afvraagt in wat voor een storm hij zich nu gewaagd heeft. Je kunt met Frida geen spelletjes spelen dat is duidelijk.

Dan vraagt hij op de valreep waarom ze naar San Cristobal is gekomen? Toch niet voor hem? Nou nee, dat nu ook weer niet maar het heeft wel degelijk meegespeeld in haar besluit toen ze hoorde dat Diego in San Cristobal was. Ze was toe aan een andere omgeving. Ze had al te lang gevangen gezeten in ziekenhuizen en thuis op bed gelegen. Toen ze weer kon bewegen, wilde ze op reis om weer zin in het leven te krijgen. Die was weliswaar nooit weg geweest maar ze was wel toe aan nieuwe stimulansen. 

De gebruikelijk reis naar Acapulco vond ze niks. Die stad aan de Stille Oceaan is een versleten cliché geworden, een Hollywood-droom van strand, zee en blauwe hemel die in een burgerlijke nachtmerrie is veranderd. Acapulco is weliswaar nog altijd Mexico maar niet haar Mexico, niet het echte authentieke Mexico. Zo is ze op het idee gekomen om af te reizen naar Chiapas. Toen ze hoorde dat Diego daar ook bezig was, stond haar besluit vast. 

Diego luistert verbaasd naar haar verhaal, dat immers ook het zijne is. Ook hij had genoeg van de burgerlijke en vooral ook het zelfgenoegzame Mexico-stad waar men ook nog de vermaledijde moed heeft zich revolutionairen te noemen. Frida staat nog dichter bij hem dan hij dacht. Ze is een geest en zielsverwant en dat nu had hij nooit kunnen vermoeden.

Het begint nu pas goed bij Diego door te dringen hoe groot hun zielsverwantschap is wat betekent dat ze elkaar niet meer zo maar los kunnen laten. Als hij haar nu toelaat in zijn leven en dat heeft hij eigenlijk al gedaan dan zal dat definitief en blijvend zijn.

Beiden nemen met dat besef afscheid van elkaar, tijdelijk afscheid want ze zullen elkaar zien voordat Diego teruggaat naar Mexico-stad. Frida voelt zich opgelucht en blij, ze weet nu zeker dat ze van Diego houdt en dat de gevoelens wederzijds zijn. Diego heeft er meer moeite mee. Hij voelt zich overvallen door zijn gevoelens voor Frida. Ze lijkt zijn lot te zijn maar wat dan met Sara?

AMERICA LATINA. NAWOORD

 

Een doorsnee Mexicaanse familie in de jaren zeventig van de vorige eeuw poseert voor een foto aan een van de stranden van Acapulco, een badplaats geliefd bij Hollywoodsterren en rijke Mexicanen maar ook de gewone Mexicanen willen zich laten zien in Acapulco al is het maar een keer in hun leven,voor een dag.

Wat komt er terecht van mijn werk bij het  Verenigde Naties  Programma voor Ontwikkeling UNDP in Mexico? Dat vertel ik in een nieuwe serie blogs: Mexicaanse Vertellingen. 

Intussen wil ik wel een tipje van de sluier oplichten. De UNDP is tegelijk een ontwikkelingsbank en een diplomatenpost die werkt met donorgeld van rijke landen dat besteed wordt aan allerlei soorten projecten. Als wereldwijde organisatie kan het niet anders of er heerst een zekere mate van bureaucratie. De procedures en de regels moeten gevolgd worden. Er is geen of weinig ruimte voor improvisatie en spontaniteit. 

Projecten komen tot stand in onderling overleg tussen de UNDP met zijn VN doelstelling - bestrijding van armoede - en beleid van de nationale overheid. De projecten worden uitgevoerd met een nationale partner en deskundigen van de VN. Het overleg over het vijf jaren programma wordt gevoerd op het hoogste regeringsniveau. Ik heb daardoor een inkijkje gekregen in de werking van een regering in een land als Mexico. 

Bureaucratie leidt tot een zekere inertie en dus lag verveling zoals Frans Rosier schreef, om de hoek. Gelukkig heb ik het druk met mijn gezin. Een maand na aankomst wordt onze tweede dochter geboren in een Mexicaans ziekenhuis. Ik bewonder tot op de dag van vandaag dat Dora dit zonder aarzeling heeft aangedurfd.

Ik ontdekt mijn talenten voor straatfotografie. Ik leg gemakkelijk contact met vreemde mensen in een vreemd land en weet ze voor de camera gerust te stellen. Daardoor ontstaan gebalanceerde portretten van gewone mensen op straat. Het is een vorm van sociale documentatie. Dat werk is zo aanstekelijk dat ik op een gegeven moment bijna elke vrije zaterdag met mijn camera door Mexico-stad zwerf. Vanzelfsprekend leer ik op die manier de mensen en de stad kennen. 

Thuis heb ik een eenvoudige doka waardoor ik kennis en ervaring opdoe met het vergroten van negatieven. Ik heb mijn eigen fotografie school in huis met de serie Time Life boeken over fotografie. Daarnaast ben ik een trouwe lezer van de betere Amerikaanse fototijdschriften. 

Een andere remedie tegen de verveling is de volledige Russische bibliotheek van uitgever van Oorschot. Dankzij duizenden pagina’s dundruk van grote Russische schrijvers heb ik mijn kennis over Rusland danig kunnen uitbreiden. Daar tussendoor lees ik voornamelijk filosofische werken over mens en maatschappij, een vorm van zelfstudie in de filosofie. 

En dan zijn er nog de vrienden die we in Mexico opdoen. Dat begint met enkele collega’s tevens leeftijdgenoten. Uiteindelijk raken we bevriend met de chauffeur van de UNDP en zijn gezin. Dankzij hen leren we het Mexico van de gewone dorpelingen kennen, het platteland van Mexico of misschien wel het echte Mexico.

Mexico is een groot land, zo groot dat het nooit helemaal te bevatten is, ook niet voor de Mexicanen. Mexico is onstuimig leven en avontuurlijk, inspireert tot fotografie en litteratuur, het is gewelddadig maar ook romantisch, katholiek tot en met maar ook ongelovig, arm en opstandig, indiaans, blank en zwart met alles wat daar tussen zit.  De voorspelling van Frans is niet uitgekomen. Ik heb me er nooit verveeld, veel geleerd en ben van het land gaan houden.