MEXICAANSE VERTELLINGEN 53. ZWERFKAT

Pulqueria. Sommigen beginnen al vroeg op de dag. (ingekleurde zwart-wit foto, Mexico 1976)

 Het wordt snel donker, een diepe duisternis die hij kent van zijn jeugd. In de stad wordt het nooit zo donker als in het dorp. Daar is altijd licht en zijn er geluiden. Hoe helderder en warmer de nacht, hoe meer geluiden, soms dichtbij soms ver weg maar het is er altijd.

In het dorp komt met de duisternis ook de stilte. Behalve de natuur, die scharrelt door. Een vogel die over het dak loopt. De honden die gebroederlijk naast elkaar slapen en dan ineens beginnen te snuiven. Soms hoor je het gepiep van een dier in doodsnood.  Misschien heeft een van de katten een muis gevangen of wat anders. De nacht brengt leven en dood.

Diego ziet bij de invallende duisternis dat zijn vader oud begint te worden. Drukken er meer lasten dan vroeger op hem, lasten die hem ouder maken? Doña Maria heeft hem bijgepraat over Rosa. Ze weigert naar huis te komen. Ze schaamt zich voor haar lot. Maar, zo zegt zijn moeder, je kunt je niet schamen voor je lot. Ja, ze is er met de verkeerde jongen vandoor gegaan, maar dat gebeurt vaker zelfs bij vrouwen die ouder zijn dan Rosa. Met vijftien jaar heb je nog maar weinig ervaring met mensen.

Nu is zijn eens zo mooie en veel belovende zus, ze was slim en leergierig, in een zwerfkat veranderd. Ze slaapt her en der en leeft van karweitjes voorde dorpelingen. Die kennen haar lot maar al te goed. De meesten hebben medelijden, vooral vrouwen. Zij weten vaak uit eigen ervaring of van horen zeggen wat het betekent om een man te hebben die drinkt, slaat en je uiteindelijk in de steek laat. Het is een ongeluk dat bijna elk gezin kan overkomen, zeker als er tegenslagen zijn.

Tegenslagen heeft iedereen wel eens, de kunst is om ze op te vangen. Maar soms wordt het een man teveel en dan is er de ontsnappingsroute van de drank. Het verhaal is altijd hetzelfde. In het begin blijft hij wat langer in de pulqueria hangen. Na verloop van tijd wordt het elke avond laat. De vrouw weet dan hoe laat het is. Ze kan proberen hem uit de kroeg te halen maar dat kan de boel erger maken. Een vrouw die je komt halen is vernederend en dus wacht haar misschien een pak slaag.

Raymundo vertelt Diego dat hij Rosa wel eens ziet. Als het kan, probeert hij met haar te praten maar dat lukt nooit. Ze ontwijkt hem, ze loopt langs hem heen alsof hij lucht is. Of ze draait zich om en loopt weg. Hoe hij ook zijn best doet, hij krijgt haar niet te spreken. Don Ramon zucht diep. “Dat doet pijn, pijn die nooit went," zo vertrouwt hij Diego toe.

Het tragische daarbij is dat ze niets wil weten van haar zoon Adam. Ze zouden een steun voor elkaar kunnen zijn. Adam gaat intussen naar school. Hij helpt doña Maria in het huishouden en gaat mee  om te helpen op het land. Hij voert de varkens. Hij zorgt voor eten en drinken voor de katten en de honden. Hij helpt doña Maria met eieren zoeken die de loslopende kippen her en der leggen. Adam weet niets van zijn afkomst, dat hij de zoon is van een van hun dochters en dus een kleinzoon die bij zijn opa en oma woont.

Ze laten hem voorlopig in onwetendheid omdat ze eenvoudigweg niet de moed hebben het hem te verleen en ook geen idee hebben wat de gevolgen ervan zijn. Kan zo een jongen aanvaarden dat zijn moeder als een zwerfkat door het dorp sluipt? 

Don Ramon denkt erover om Adam naar Mexico-stad te sturen, weg uit het dorp waar hij zijn moeder tegen het lijf kan lopen en waar iedereen zijn verhaal kent. De kans dat het een keer uitkomt, wordt met het ouder worden van Adam steeds groter. Hij wil de mogelijke ellende die daarop volgt zijn kleinzoon en zijn dochter besparen.

MEXICAANSE VERTELLINGEN 38. ROSA VERLAAT HAAR ZOON

Maria melkt samen met haar zus Isabelle 's morgens de enige koe die het gezin heeft.

Diego gaat op zoek naar twee paarden in het dorp, een voor hem en een voor Sara. Gelukkig zijn er genoeg paarden in het dorp. Rosa kan bij hem voorop zitten net als toen bij Efraïm met dit verschil dat ze  toen van huis wegliep en nu terugkomt. Op aanwijzing van Rosa volgen ze de soms heel smalle en gevaarlijke steile bergpaden. Na twee uur rijden, komen ze bij de hut van de vrouw waar Rosa haar kleine Adam aan heeft toevertrouwd. 

De vrouw staat in de deuropening als worden ze verwacht. Ze heeft ze aan horen komen. Ze gaat de rokerige hut binnen en haalt het kind gewikkeld in lappen en dekentjes en geeft het aan Rosa. Na een korte groet rijden ze verder naar de verlaten hut van Rosa. Alleen al de aanblik van de verlaten en vervallen hut doet het hart van Diego bloeden. Wat hebben Efraïm en Rosa zich in hun onstuimige liefde aangedaan? 

Geholpen door Sara, die van haar paard is gesprongen, stapt ze met haar kind van het paard. Sara neemt voorzichtig en teder het kind van haar over. Rosa gaat naar binnen om wat povere spullen bij elkaar te zoeken. Zo rijden ze terug naar het dorp, elk verzonken in zijn eigen gedachten.

Zoals verwacht zijn hun ouders stomverbaasd als ze het gezelschap het erf op zien rijden. Voorop bij Diego zien ze Rosa met een kind in haar armen en daarachter een voor hen nog onbekende vrouw. Wat de komst van het gezelschap ook mag betekenen, de vreugde bij het weerzien van Rosa is groot. Doña Maria neemt meteen het kind van Rosa over en vraagt hoe het heet. Ze verandert in een oogwenk van een blijde moeder in een bezorgde oma. 

Er volgen geen verwijten, precies zoals Diego al gedacht had. Waarom ook, je bent altijd blij je eigen vlees en bloed terug te zien. Al die tijd hebben ze de angst gehad hun dochter nooit meer terug te zien. Nu ze terug is, zijn ze blij ook al heeft ze ondoordacht en dom gehandeld. 

Ze hopen dat ze niet al teveel geleden heeft, Niet alleen fysiek, ze ziet er slecht uit, maar vooral haar hart en ziel. Die zullen veel geleden hebben onder het onstuimige liefdesavontuur. De vraag is of het nog ooit weer goed zal komen. Maar dat is voor later. Nu moeten eerst wat zaken geregeld worden. Alles op zijn tijd. 

Ze vragen aan Diego hoe hij Rosa heeft gevonden? Hij heeft haar niet gevonden. Rosa heeft hem als bij toeval gevonden. Dat is een groot geluk geweest. Hij heeft Rosa kunnen overtuigen terug naar huis te komen. Dat was moeilijk want Rosa schaamt zich voor haar gedrag, over haar mislukte liefde en haar zoon Adam. 

Bij het horen van het hele verhaal verzucht Doña Maria herhaaldelijk waarom Rosa haar niet verteld heeft over de zwangerschap. Ze is altijd een strenge maar liefdevolle moeder voor haar geweest. Ze zou Adam hebben gekregen in een liefdevolle omgeving in plaats een van door God en alleman verlaten hut daarginder ver in de bergen.  Maar Doña Maria beseft maar al te goed dat het geen zin heeft om daar lang bij stil te staan. Het leven gaat zoals het gaat en daar helpt geen lieve moedertje aan. 

Rosa is met haar zoon Adam meer dan welkom is. Ze kan blijven zolang ze wil, wat hen betreft voor altijd.  De ontvangst doet Rosa goed. Ze lijkt zelfs een beetje opgelucht. Maar dan blijkt de volgende dag dat Rosa het huis verlaten heeft. Adam heeft ze achtergelaten.  Die ligt in alle onschuld nog te slapen in het grote bed alsof er niks gebeurd is. Hij heeft geen weet van het drama, dat zijn moeder hem verlaten heeft.