PANIEKFABRIEK. BOSBRANDEN

 

Je hoeft denk ik geen bosbeheerder te zijn om te zien dat het brandgevaar in een bos als hier op de foto, erg groot is. deze foto is gemaakt in de Maashorst.

De uitdrukking Paniekfabriek heb ik van chemisch ingenieur en wetenschapsjournalist Simon Rozendaal, tevens columnist van het weekblad EW. Hij probeert al jaren geduldig met feiten en cijfers  paniekzaaierij door de media over de gevolgen van klimaatverandering en het gebruik van verdelgingsmiddelen te bestrijden. 

Het is een ondankbaar karwei want niks zo moeilijk als kanttekeningen plaatsen bij ingeburgerde zekerheden, zelfs al zijn ze wetenschappelijk verantwoord. 

Een van de vaste waarden voor de paniekfabriek zijn bosbranden. Zodra er ergens in de wereld een brand uitbreekt, zien we daar op TV akelige beelden van met het angstwekkende commentaar dat dit ons te wachten staat als gevolg van klimaatverandering.

De beelden kloppen maar de begeleidende commentaren kunnen wel eens misleidend zijn aldus internationaal adviseur bosbeheer Leffert Oldenkamp. Dat begint al met zijn vaststelling dat “vanuit de klimaatregistraties het aantal bosbranden, wereldwijd, niet is toegenomen in de laatste decennia.”

“Ze zijn wel heviger en omvangrijker als gevolg van verkeerd bosbeheer. Het beheer van bossen is onvoldoende gericht op verwijderen van dood of dor materiaal c.q op het scheppen van groeimogelijkheden voor gezonde mengingen met ondergroei, waarmee brandgevaar kan worden getemperd.

Selectief bosbeheer, waarmee een etage van ‘fris’ loofhout kan ontstaan, is een verwaarloosd beginsel. In Europa is het laten liggen van dood hout in het bos vaak onnodig gemaximaliseerd, zo ook in Nederland."

Dat is ook wat mij is opgevallen op mijn fietsrondjes door de Maashorst bij Oss. Overal ligt dood hout. Ik heb me al vaak afgevraagd of dit verstandig is. Op het moment dat er brand uitbreekt is dit levensgevaarlijk.(zie foto boven deze blog)

"In Australië werden na oogst van  Eucalyptus bomen, de ‘restant-bossen’ aan natuurontwikkeling overgelaten. Er ontstond een dichte hergroei met sterk oliehoudende bladeren. Bij droog weer uiterst brandgevaarlijk.

In Canada werden vanaf de tweede helft van de vorige eeuw onverantwoord grote kapvlakten gemaakt, soms 200 ha of groter. Daar ontstonden dichte (spontane) verjongingen, die ondertussen voor vezelhout geschikt zijn. Bij aanhoudende droge perioden uiterst brandgevaarlijk en nauwelijks toegankelijk bij bestrijding. Dat is de reden dat bosbranden in Canada, die altijd al veel zorgen baarden, nu nog bedreigender zijn.

In Zuid-Frankrijk werden Pinusbossen verwaarloosd en werd door projectontwikkelaars de zaak in de brand gestoken. In meerdere landen was ik betrokken bij allerlei branden, waarbij meestal opzet in het spel was.

In de jaren 70 was ik als houtvester het contact tussen het Veluws Bosbrandcomité en de Rijksoverheid (met een subsidiekraan). De branden in 1976 hebben geholpen om voor de Veluwe het beleid te richten op snelle berichtgeving, steun van veldmedewerkers en jachtopzichters om vooral met kleine voertuigen snel een brand onder controle te krijgen.

Daarna is centralisatie voortgeschreden en werd met steeds groter materieel gewerkt, dat meestal (te) laat arriveerde. Er was bovendien onvoldoende terreinkennis. Bij de huidige branden zijn het vooral grote bluswagens die in beeld komen, die voor een deel dan ook nog uit het buitenland komen, soms met helikopters erbij. Bij ’t Harde bezetten (vernielden) die terreinwagens een deel van het natuurgebied, zoals de beelden lieten zien. “ ( overgenomen uit Brief van Leffert Oldekamp aan Marcel Crok)

BRIEF AAN EEN CANADESE VRIEND, 4 MEI 2025

New York Yankees 0, Blue Jays Toronto 6.
(foto: petrus nelissen, Vancouver, 28 September 2012)

Oss, 4 mei 2025

Beste E,

Ik hoop dat het binnen de gegeven de omstandigheden goed met je gaat. Je brief is alweer een maand oud. Ondertussen zijn er verkiezingen geweest in jouw land. Labor heeft gewonnen, met dank aan Trump. De conservatieve kandidaat, een Trump aanhanger,  heeft zijn voorsprong verspeeld als gevolg van de handelsoorlog met Trump. 

Dezer dagen schijnt hetzelfde gebeurd te zijn in Australië. De "Engels sprekende wereld" keert zich af van Trump en misschien wel van Amerika. Wie zal het zeggen? Alleen in Engeland schijnt een Mr. Nigel Farage furore te maken, een dikke vriend van Trump. Wat is er mis gegaan in good old England? Is de conservatieve partij met een idioot als Johnson zodanig verrot dat Farage een alternatief is geworden voor de wanhopige Britten?  Farage is notabene de man die de Britten na de Brexit gouden bergen beloofde. Tot op de dag vandaag heeft de Brexit niks goeds gebracht; niet minder vluchtelingen, geen grotere afzetmarkt en wel meer bureaucratie. 

De Amerikanen zullen in het reine moeten komen met wat ze zelf hebben aangericht door Trump tot president te kiezen. Ik denk dat je gelijk krijgt, dat ze straks minder welvarend en minder machtig zullen zijn. Ze hebben een zichzelf overschattende regering gekozen, een regering die de grenzen van macht en geld niet kennen, en daarvoor betaal je uiteindelijk een prijs. 

Vance en Rubio zijn van hetzelfde laken een pak. Als je hen hoort praten dan hoor je hoog opgeleide straatboeven die menen dat ze met een grote mond en hun macht de wereld kunnen schofferen en vervolgens naar hun hand zetten. Welnu, tot nu toe heeft ze dat niks opgeleverd, integendeel het werkt averechts, ook bij Xi en Putin.

Ik heb er altijd op vertrouwd dat het Atlantisch bondgenootschap stevig geschraagd werd door gedeelde waarden over mens, maatschappij en overheid. Sinds Trump is duidelijk dat daar flinke rot in zit. Het ziet er naar uit dat het oude continent nu bezig is zijn les snel te leren. Europa beseft nu meer dan ooit dat het zijn eigen broek moet ophouden, dat het voor de verdediging van zijn vrijheid en waarden geheel op zichzelf is aangewezen. 

Als om te bevestigen hoe verrot de relatie Europa-Amerika is,  geven Vance en Rubio verbale steun aan de Duitse rechts extremistische partij Afd, een akelige erfenis van het voormalige communistische Oost Duitsland.  Vrijheid, democratie en verantwoordelijkheid zijn moeilijk te vatten voor mensen die van het fascisme regelrecht in het vat van het communisme vielen en daar vervolgens weer uitvielen. Ze zijn volledig de weg kwijt en vallen dus terug op het "oude fascisme" van Hitler's Duitsland. Dat wordt dus nu onder de vlag van vrijheid gesteund door de regering Trump.

Ik weet niet of de Roomse paus belangrijk is voor de geestelijke oriëntatie in de moderne wereld. Naar het schijnt zijn er toch nog velen die een geestelijk houvast zoeken bij het Vaticaan. Hoe dan ook, de dood van paus Franciscus verhoogt de huidige onzekerheid. Het zou me een lief ding wezen als er een paus zou worden gekozen die Trump cum suis op zijn nummer zet, maar ik vrees dat zulks niet gaat gebeuren.

Ik denk dat het een geluk is dat Macron, Merz en Starmer (een liberaal, een christendemocraat en een sociaaldemocraat) het min of meer met elkaar kunnen vinden. EU voorzitter Ursula von der Leyen ontpopt zich als een sterke leider. Trump ontloopt haar voortdurend. Ik denk dat hij sowieso niks moet hebben van sterke vrouwelijke leiders.

De moreel sterkste politieke leider is Zelensky. De man overtreft in inzicht, vasthoudendheid en intelligentie tot nu toe elke wereldleider. Hoe hij met de mineralen deal van Trump is omgegaan is een meesterwerk van diplomatie en vasthoudendheid. Als ik de deal goed begrijp heeft zakenman en vastgoedmakelaar en voormalig holbewoner Trump bakzeil moeten halen.

Er zit niets anders op dan nu in Europa onze eigen weg te zoeken. Gek genoeg had ik dat al geleerd tijdens mijn werk bij de World Confederation of Labour WCL. De Amerikanen hadden immers niks op met de WCL, integendeel ze zetten ons zoveel mogelijk de voet dwars met hun vakbondspolitiek in Midden en Oost Europa. 

Het WCL zou nu een waardevol instrument geweest zijn voor Europa maar daar kon ik de Belgische vakcentrale ACV niet van overtuigen. Zij kozen onder leiding van hun voorzitter voor machtspolitiek en niet voor waarden. Nu zijn ze van geen enkele betekenis meer in Europa.

Misschien is het een goed idee dat Europa en Canada toenadering tot elkaar zoeken? Er wordt over gespeculeerd. Ik heb geen idee of dat ook werkelijk mogelijk is.

met veel groeten en een abrazo,

46. HET KAN VRIEZEN. HET KAN DOOIEN. HET AUTRALISCHE KORAALRIF

 

Merkwaardig is dat veel klimaat-ecologen er vanuit gaan dat aarde en natuur zich niet kunnen aanpassen aan anderhalve graad opwarming zonder dat dit leidt tot gevreesde doemscenario’s. Maar waarom deze houding? De natuur is een en al aanpassing, het is nooit anders geweest ook niet voor de mens. Mensen kunnen overal wonen, van Noordpool tot zandwoestijn, in gebergten, op hoogvlaktes en rotskusten. Waar wonen eigenlijk geen mensen, waar hebben ze zich niet aangepast? Wat voor mensen geldt, geldt voor de natuur in het algemeen.

Natuurlijk kan er iets mis gaan maar of we dat in korte tijd ook kunnen zien en vooral meten? De natuur is geen kwestie van dagen, maanden of zelfs niet jaren. De natuur is een kwestie van duizenden jaren zo niet miljoenen jaren. Paniek zaaien over de gang van de natuur op basis van zelfs honderd jaar is onnatuurlijk.

Kijk naar de alarmscenario's van het Great Barrier Rif bij Australië. Volgens nieuwe inzichten gaat het daarmee helemaal niet zo slecht. “Rond het Great Barrier Reef (GBR) doen al jaren doemscenario’s de ronde. Volgens Unesco is het rif in zo’n slechte staat dat dit prachtige natuurgebied daarom op de lijst van bedreigd natuur werelderfgoed geplaatst moet worden. In 2012 berichtte ook het wetenschappelijke tijdschrift PNAS dat het er slecht uitzag voor het GBR. Onderzoekers stelden dat het rif in continue verval is (onder andere door klimaatverandering) en voorspelden dat als er niets zou gebeuren het koraal binnen tien jaar zou afnemen tot slechts 5-10% van de oorspronkelijke bedekking.” ( Gaat het wel zo slecht met het Great Barrier Rif?)

De doemscenario’s blijken niet te kloppen aldus de marine geofysicus Peter Ridd die al meer dan 35 jaar het Rif bestudeert. “Ridd beroept zich hierbij op harde cijfers. Een langetermijn monitoring van het rif, uitgevoerd door het Australian Institute of Marine Science, laat namelijk zien dat het rif in 2020-2021 in topconditie verkeert. De schade van voorgaande jaren door cyclonen en de beruchte koraal-etende doornenkroon zeester is grotendeels hersteld. Volgens het instituut is de koraalbedekking met 25% tot bijna 40% toegenomen tot een recordhoogte in 2021.”

“De alarmistische geluiden uit de hoek van sommige wetenschappers, milieubeweging en media blijken ongegrond: het rif blijkt een robuust ecosysteem te zijn dat zich snel kan herstellen van schade. Als mogelijke reden voor die doemscenario’s noemt Ridd het feit dat af en toe massale hoeveelheden koraal sterven door cyclonen of een uitbraak van de doornenkroon zeester. Dit wordt dan breed uitgemeten in de media en voor onderzoekers kan dat extra onderzoeksgeld betekenen. Herstel van het rif haalt de kranten echter meestal niet. “Ik denk niet dat dit opzettelijke leugens zijn”, zegt Ridd. “Ik denk dat er een extreme vorm van groepsdenken heerst, waarbij iedereen elkaar napraat, en tegenspraak niet wordt geduld, terwijl in de wetenschap juist het omgekeerde zou moeten gebeuren.”

Ridd denkt dat de koraalriffen zich kunnen aanpassen aan het warmer worden van het oceaanwater zelfs als het om meer dan 1,5 graden Celsius gaat.

“Koralen leven samen met kleurige algen, zoöxanthellen, die zuurstof en koolhydraten voor de poliep produceren. Bij te hoge temperaturen, stoten de koraalpoliepen echter de zoöxanthellen uit. Dit doen ze waarschijnlijk omdat hun kleurige gasten dan giftige stoffen gaan vormen. Dit zorgt voor koraalverbleking, maar vooralsnog geen dood koraal. Het blijkt dat de poliep en de zoöxanthellen zich onder deze omstandigheden na verloop van tijd toch kunnen aanpassen, waardoor het gebleekte koraal weer een algensoort vindt om mee samen te leven, waardoor ze kan herstellen. “Door dit aanpassingsmechanisme van bleken en weer nieuwe algen opnemen overleeft het koraal al millennia lang wisselende omstandigheden”, stelt Ridd. “Vooralsnog is er absoluut geen wetenschappelijk bewijs dat het rif een kleine opwarming van het zeewater niet zal overleven. Integendeel: Ik zie het GBR als een robuust natuurgebied dat uiterst veerkrachtig is en goed bestand is tegen wisselende omstandigheden, inclusief klimaatverandering.”

Wat mensen kunnen, zich aanpassen aan een veranderend klimaat, kan de natuur ook. Geen paniek dus. 

(wordt vervolgd)

BEDREIGT TRUMP DE NAOORLOORLOGSE WERELDORDE?

America First (een digitale spotprent van petrus)

Trump haalt zijn gelijk door uit het internationale klimaatakkoord van Parijs te stappen. Tot nu toe deden 2 landen niet mee aan dat akkoord: Syrië en Nicaragua. Je zou met enig gevoel voor dramatiek kunnen zeggen dat Trump met zijn akte van verlatinghe van het Klimaat akkoord de status van de VS heeft verlaagd tot die van Derde Wereld land. Maar dan wel een Derde Wereld land met de grootste vuurkracht ter wereld.

Trump heeft met zijn stap van de VS ook meteen een internationaal onbetrouwbare partner gemaakt. De vrees dat hij dat zonder enige gene zou doen, was al wijd verbreid. Met deze stap staat wel vast dat Trump geen enkele stap vreest om zijn idee van “America First” te verwezenlijken. Daarmee zijn de VS onder Trump internationaal onbetrouwbaar geworden. 

Het kan niet anders of dat zal op temijn de nodige gevolgen hebben. De betrouwbaarheid van de VS als NAVO partner is met deze stap niet dichterbij gekomen. Integendeel, de twijfel is nu groter dan ooit. Kan Europa nog onvoorwaardelijk rekenen op de VS in een confrontatie met Poetin’s Rusland? De vraag stellen is hem eigenlijk al beantwoorden.

Maar er zijn nog veel meer vragen. Hoe betrouwbaar zijn handelsverdragen met de VS nog? Kun je nog op de VS vertrouwen in de VN en diens instellingen die allemaal op de een of andere manier zijn gebouwd op internationale verdragen? Te vrezen valt van niet. Hoe betrouwbaar is de Amerikaanse dollar nog als internationaal betaalmiddel? Een groeiend wantrouwen tegen de dollar zou Trump uiteindelijk wel eens tot inkeer kunnen brengen maar dan is het misschien  al te laat.

Trump met zijn achterban hebben de wereld nog onzekerder en instabieler gemaakt gemaakt dat hij al was. Instabiliteit en onzekerheid heeft gewoonlijk minder economische groei en teruggang in welvaart tot gevolg om maar niet te spreken van nog grotere gevolgen zoals oorlogen en geweldsconflicten. 

Nu de VS driegen weg te vallen als de hoeksteen van de huidige wereldorde zullen een aantal landen en regio’s hun kansen schoon zien om zich te herpositioneren, meer macht op het wereldtoneel te verkrijgen en naar ze hopen een groter aandeel in de welvaart. 

Zal Poetin de druk op Europa verhogen om zo opnieuw een Russisch imperium op te bouwen? Hoe betrouwbaar is China eigenlijk? In dat land bestaat geen vrijheid van meningsuiting en geen vrijheid van vereniging. Alles wordt van bovenaf gecontroleerd door de Communistische partij. Afwijkende geluiden worden niet toegestaan. China is nog ontoegankelijker dan Rusland dus weet je eigenlijk nooit waar je aan toe bent. Europa heeft nog minder gedeelde waarden met China dan met Rusland en dat zal de wederzijdse betrekkingen niet ten goede beïnvloeden.

Wat te denken van andere giganten op het geopolitieke toneel? Wat gaat Japan doen nu het niet meer onvoorwaardelijk op de VS kan rekenen aangaande China? Wat wordt de toekomst van Zuid Korea? Zal Noord Korea op termijn gebruik maken van de vrij gekomen geo-politieke ruimte om Zuid Korea te bedreigen of zelfs aan te vallen? Wat gaat India doen? De Australiërs zullen nu meer dan ooit beseffen dat ze er alleen voorstaan op hun halfrond. En Canada, hoe moet dat land omgaan met zijn onbetrouwbare zuiderbuur?

Vragen, allemaal vragen waarop nog geen antwoord mogelijk is. Maar een ding staat vast. Trump heeft met zijn stap de instorting van de wereldorde van na de Tweede Wereldoorlog een stuk dichter bij gebracht. Voeg daarbij de mogelijkheid van nieuwe strijd om de macht in veel delen van de wereld waaronder ook Europa en het zou wel eens goed kunnen dat de klimaatcrisis daarbij vergeleken kinderspel is.