MET TRUMP WANKELT DE INTERNATIONALE RECHTSORDE

 

President Trump ontvangt in het Witte Huis de Israëlische premier Netanyahu (april 2025)

Onze zowat enige nationale geopolitieke denker Rob de Wijk denkt dat de NAVO verdwijnt vanwege fundamentele ontrouw van Trump’s Amerika (zie zijn interview in FD van 6 september). Tijd om de NAVO en de rol van de VS nader te bekijken.

Dat het niet goed met het het NAVO bondgenootschap is sinds Trump aan de macht is duidelijk geworden ook al wil de afgelopen Haagse NAVO top ons anders doen geloven. 

Dat is bijzonder ernstig voor Europa dat dankzij de NAVO sinds de Tweede Wereldoorlog vrede kent. Nu ja, niet helemaal. Bij het uiteenvallen van Joegoslavië, op zich weer het gevolg van de val van de Berlijnse muur (1989), was gewelddadig optreden van de NAVO in Servië noodzakelijk om president Milosevic tot de orde te roepen. 

In 1999 werden enkele doelen in de hoofdstad Belgrado door de NAVO gebombardeerd. Ik herinner mij de ontsteltenis onder de inwoners van de stad dat de NAVO zoveel geweld gebruikte tegen hun land. Ze waren totaal ontdaan dat westerse landen tot zoiets in staat waren.

President Milosovic koos eieren voor zijn geld. Nog in datzelfde jaar werd hij door een speciaal Joegoslavië tribunaal te Den Haag aangeklaagd. Drie jaar later, in 2002 stond hij terecht. Het proces eindigde met zijn dood in 2006. 

Later volgden bij hetzelfde tribunaal processen tegen generaal Mladic (2011-2017) en politiek leider Karadzic (2016-2019) vanwege hun wandaden tijdens de Bosnisch-Servische oorlog. Zij werden veroordeeld voor het plegen van misdaden tegen de menselijkheid waaronder genocide.

President Trump ontvangt Putin op de rode loper in Alaska (augustus 2025)

Hoewel Putin door het Internationaal Strafhof wordt aangeklaagd vanwege begane oorlogsmisdaden in Oekraïne (2023), met name de deportatie van duizenden kinderen uit bezet gebied, krijgt het internationale arrestatiebevel geen vervolg.

Sterker nog president Trump negeert het arrestatiebevel volledig. In zijn zoektocht naar een vredesregeling tussen Oekraïne en Rusland ontvangt hij Putin met alle egards van een staatshoofd van een machtig land en wacht hem  op de rode loper op in Alaska. 

De Chinese president Xi heeft het kort daarna nog eens dunnetjes overgedaan in Beijing, waar Putin eregast was bij een indrukwekkende Chinese wapenschouw. De hele opzet lijkt een demonstratie van de macht van China met in zijn kielzog Rusland tegenover het westen, d.w.z. op de eerste plaats Amerika met in diens kielzog Europa.

Het arrestatiebevel tegen de Israëlische president Netanyahu (2024) vanwege mogelijke genocide pleging tijdens de Gaza oorlog, heeft tot nu toe al evenmin veel effect. Ook hier zit de Amerikaanse president Trump tussen. 

Hij ontvangt na het door het Internationaal Strafhof te Den Haag uitgevaardigde arrestatiebevel, Netanyahu in het Witte Huis en blijft de oorlog in Gaza onverkort steunen ondanks de vele internationale protesten van westerse landen als Frankrijk, Spanje, Canada, Australië en de EU.

Het ziet er dus naar uit dat de internationale rechtsorde eventueel ondersteunt door het westerse NAVO bondgenootschap onder president Trump begint te wankelen en dat terwijl die internationale rechtsorde wordt bedreigd vanuit China en Rusland.

BRIEF AAN EEN CANADESE VRIEND, 12 AUGUSTUS 2025

 

Metselrobot

Dear Old Chap, 

De aanspreekvorm "dear old chap" hoorde ik laatst  in een aflevering van een TV serie over de beroemde detective Poirot, bekend van de verhalen van Agatha Christie, een scherpe waarneemster van de Engelse samenleving. Ik heb te weinig ervaring met Britten om de gevoelswaarde te kunnen inschatten van de uitdrukking maar het lijkt me informeel en vertrouwelijk in de betere kringen van Engeland. De aanspreekvorm zou dus ook van toepassing kunnen zijn op onze briefwisseling, een gedachtenwisseling tussen twee heren, of overdrijf ik nu?

Over heren gesproken, dat herinnert mij aan de aanspreektitel "amice" Die komt namelijk voor in de verhalen over Heer Bommel en Tom Poes. Bommel is een Heer van stand voor wie geld geen rol speelt.  Zijn buurman is een aansteller van een haan van adel, Cantecleer genaamd die in een protserig kasteel woont en hoog van de toren kakelt.  Bij gelegenheid spreekt hij Bommel neerbuigend en spottend aan met "amice". 

Het gekke is dat ik indertijd in een briefwisseling ook met amice werd aangesproken door de minister van Buitenlandse Zaken. Ik ben er toen vanuit gegaan, gezien ook de inhoud van de brieven, dat het een hogere vorm van vriendelijkheid en welwillendheid was. 

De wet van Frankenstein die zegt dat daar waar een mens vervangen kan worden door een robot dat ook zal gebeuren, krijgt met AI nieuwe impulsen. Er wordt al druk gesproken over de inzet van robots in zorginstellingen en bedrijven. 

Ik zag laatst op TV een metselrobot. Hij is nog niet zo snel als een echte metselaar. Die metselt 600 stenen per uur, de robot de helft. Volgens de robotmaster zal hij de toekomst net zo snel kunnen metselen als een echte metselaar. De Frankensteinisering van de maatschappij is niet meer te stoppen, zo vrees ik.

Onlangs was ik bij de apotheek voor mijn driemaandelijkse voorraad pillen. Ook daar slaat de Frankensteinisering toe. Als enige klant in de winkel, moest ik me melden bij de robot voor een nummertje. Daarna was het wachten tot ik opgeroepen werd. De laatste keer hoefde ik zelfs de winkel niet meer in. Ik moest met een per email toegezonden code, een automaat aan de buitenmuur activeren waarna ik na enige tijd het pakket uit de automaat kon halen. Gezellig is anders. Je zult zien dat de medewerkers straks toch klagen over stress en werkdruk. Dat krijg je als je uitsluitend nog maar robots en automaten om je heen hebt. Daarmee wordt het werk niet aangenamer.

In Nederland geldt dat je na je zeventigste jaar bij een aanvraag tot verlenging van je rijbewijs, medisch gekeurd moet worden. Die verlenging moet om de  5 jaar. Je kunt bij wijze van spreken blind, kreupel en dementerend zijn zolang je maar geen verlenging nodig hebt. 

Eens komt de dag dat je het niet meer krijgt en dan ben je inderdaad afhankelijk van anderen voor van alles en nog wat. Sommige mensen zitten daar niet mee, die gaan over tot online winkelen. Maar in jouw geval kan dat niet omdat jij de worteltjes met eigen ogen in de winkel wilt zien, alvorens ze op te eten. Ik vind dat een daad van barmhartigheid tegenover de natuur, tegenover de worteltjes dan toch. Wij houden ook niet van on-line winkelen. Soms heb je iets nodig wat niet meer in de winkel verkocht wordt. Dan moet het maar on-line maar met tegenzin.

Sinds we uit de kinderen zijn, kan ik het onderwijsstelsel niet meer volgen. Ze zeggen dat het verbeterd is in het kader van de kansengelijkheid maar onderzoeken wijzen elk jaar uit dat het lezen bij jongeren hard achteruit gaat, net als rekenen. Met alle inspanningen, miljoenen extra geld en allerlei nieuwe voorzieningen lukt het niet om de jongeren fatsoenlijk te leren lezen en rekenen. Er is iets rot in het onderwijs maar wat, schijnt niemand te weten. 

Eerst hadden we kinderarbeid, toen kindsoldaten in Afrika en nu hebben we in Nederland en België jongeren die in opdracht van de drugsmaffia een lading drugs uit containers in de haven van Rotterdam halen, meestal containers uit Latijns Amerika. De drugs worden meegesmokkeld in allerlei goederen, zelfs in bananen en koffie. Er vallen nu doden onder deze jongeren omdat ze onderling ruzie krijgen of omdat de drugs niet naar behoren worden afgeleverd. 

Nu zijn we in afwachting wat Trump in Alaska gaat bekokstoven met Poetin. De vrees is dat Trump land van Oekraine gaat weggeven om zijn gewenste "vrede" te krijgen en daarna de Nobelprijs voor de vrede. Europese leiders hebben alles op alles gezet om dit te voorkomen maar of dat gaat lukken?

Als Navo-man Rutte ook al spreekt over landruil voor vrede dan moeten we het ergste vrezen. Rutte heeft zich ontpopt als een ideale spreekpop van Trump. Laten we hopen dat het zover niet gaat komen. Het zou een ramp zijn als de agressie van Putin op deze manier beloond wordt.

De Gaza oorlog drijft veel vooral linkse Nederlanders tot wanhoop. Zij willen dat Nederland alles doet om de oorlog te stoppen en de humanitaire situatie te verbeteren. Maar Nederland en zelfs Europa beschikken over onvoldoende machtsmiddelen om Israel zwaar onder druk te zetten. 

Dat is de prijs die Europa betaalt voor de koers die het na de val van de muur heeft gevolgd: nooit meer macht uit de loop van het geweer maar vertrouwen op de internationale orde en internationaal recht waaronder mensenrechten. Dat is natuurlijk een mooi streven maar ver van de realiteit zoals we zien in de Gaza strook, in Oekraïne en in Sudan.

Wij bieden ondertussen het hoofd aan een officiële hittegolf met temperaturen boven de 30 graden. De hitte zal waarschijnlijk tot zaterdag in het land blijven. Voor ons betekent het rustig houden, geen fietsrondjes of inspannende bezigheden. 

Ik ben uitgenodigd voor een wereldcongres in Porto, Portugal in oktober. Ik beschouw het als een eer dat ik uitgenodigd ben. Ik ben benieuwd wie ik er ga ontmoeten, of er nog veel oude vrienden aanwezig zijn.

Veel groeten, sterkte en tot de volgende brief,

EUROPA ZAL ZIJN OF NIET ZIJN. AANTEKENINGEN BIJ EEN STAATSFOTO

 

Foto gemaakt op maandag 18 augustus 2025 in het Witte Huis te Washington. Links Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese commissie en afkomstig uit de Duitse christendemocratische partij. Naast haar Premier Starmer van Engeland tevens leider van de sociaal democratische partij Labour. Naast hem de Finse president Stubb van de liberaal conservatieve partij Nationale Coalitie. Naast hem president Zelensky van het door oorlog geteisterde Oekraïne. In het midden president Trump van de Amerikaanse conservatieve partij. Rechts van Trump staat President Macron van de sociaal-liberale partij Renaissance. Naast hem staat de eerste vrouwelijke premier van Italië, Giorgia Meloni van de conservatieve partij Broeders van Italië. Naast haar staat de Duitse christendemocratische Bondskanselier (premier) Friedrich Merz die wordt geflankeerd door NAVO baas Mark Rutte van de centrum rechtse liberale partij VVD. 

Dit is een van de meest veelzeggende politieke foto’s sinds Trump aan het bewind is. Veelzeggender dan de foto’s van Trump met Putin in Alaska. De foto straalt de boodschap uit van een pluriform maar eensgezind Europa uit geschaard rond de VS én met president Zelensky van Oekraïne in het midden. 

De foto laat zien dat de pogingen van Putin om verdeeldheid te zaaien tussen Europa en en de VS tot nu toe niet gelukt is.Er zijn meningsverschillen tussen de VS en Europa, tussen de Europese landen onderling maar die worden en famille opgelost. De lotsverbondheid blijft.

De foto is voor de Chinese dictator Xi vast onthutsend. Hij ziet met eigen ogen dat het zijn Russische kompaan Putin niet gelukt is het westerse bondgenootschap te breken. Misschien is de foto een aanleiding voor hem om de Chinese geopolitieke strategie met Rusland onder de loep te nemen.

Landen als Canada, Australië, Japan en Taiwan, die tot op zekere hoogte rekenen op het westerse bondgenootschap, zien dat het nog steeds werkt. Dat geldt ook voor landen als India, Brazilië en Zuid Afrika, die wat minder westers gezind zijn.

Maar de mooiste boodschap is toch die van Europa zelf. Het presenteert zich hier als een pluriform Europa, pluriformer dan welk ander bondgenootschap ook in de wereld en dat zij bereid is deze op democratische beginselen gevestigde pluriformiteit te verdedigen, desnoods militair.

Ga maar na. Links staat EU commissievoorzitter Ursula van der Leyen (Europa wordt op het hoogste niveau vertegenwoordigd door een vrouw!) van Duitse christendemocratische huize en rechts NAVO baas Rutte van de Nederlandse liberale centrum-rechtse VVD. 

Tussen die twee in staan nationale leiders met verschillende ideologische achtergronden, van links tot rechts, populistisch, nationalistisch, conservatief, sociaal en christen-democratisch. Pluriformer dan dit gezelschap kan haast niet.

Ondanks hun verschillende partijpolitieke achtergronden, hun verschillen in landscultuur, in politieke opvattingen en politieke cultuur tonen zij naast Trump een eensgezind Europa. Opvallend ook dat Engeland na het uittreden uit de EU langs deze weg is teruggekeerd naar Europa.

Premier Starmer heeft samen met president Macron en de Tsjechische president Pavel de “Coalition of the Willing” aangevuld met 16 landen en Oekraïne in 2024 nieuw leven ingeblazen. Deze coalitie is bereid samen te werken in een afschrikkingsmacht om Rusland na een wapenstilstand en/of vredesakkoord van te weerhouden ooit nog eens Oekraïne aan te vallen.

Europa staat nog niet aan de zijkant van de geschiedenis, hoe graag sommigen in de wereld dat ook zouden willen. Europa heeft de wereld, ten goede of ten kwade, gemaakt tot wat ze nu is en voor die verantwoordelijkheid loopt Europa niet weg. Europa zal zijn of niet zijn.