EUROPA ZAL ZIJN OF NIET ZIJN. AANTEKENINGEN BIJ EEN STAATSFOTO

 

Foto gemaakt op maandag 18 augustus 2025 in het Witte Huis te Washington. Links Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese commissie en afkomstig uit de Duitse christendemocratische partij. Naast haar Premier Starmer van Engeland tevens leider van de sociaal democratische partij Labour. Naast hem de Finse president Stubb van de liberaal conservatieve partij Nationale Coalitie. Naast hem president Zelensky van het door oorlog geteisterde Oekraïne. In het midden president Trump van de Amerikaanse conservatieve partij. Rechts van Trump staat President Macron van de sociaal-liberale partij Renaissance. Naast hem staat de eerste vrouwelijke premier van Italië, Giorgia Meloni van de conservatieve partij Broeders van Italië. Naast haar staat de Duitse christendemocratische Bondskanselier (premier) Friedrich Merz die wordt geflankeerd door NAVO baas Mark Rutte van de centrum rechtse liberale partij VVD. 

Dit is een van de meest veelzeggende politieke foto’s sinds Trump aan het bewind is. Veelzeggender dan de foto’s van Trump met Putin in Alaska. De foto straalt de boodschap uit van een pluriform maar eensgezind Europa uit geschaard rond de VS én met president Zelensky van Oekraïne in het midden. 

De foto laat zien dat de pogingen van Putin om verdeeldheid te zaaien tussen Europa en en de VS tot nu toe niet gelukt is.Er zijn meningsverschillen tussen de VS en Europa, tussen de Europese landen onderling maar die worden en famille opgelost. De lotsverbondheid blijft.

De foto is voor de Chinese dictator Xi vast onthutsend. Hij ziet met eigen ogen dat het zijn Russische kompaan Putin niet gelukt is het westerse bondgenootschap te breken. Misschien is de foto een aanleiding voor hem om de Chinese geopolitieke strategie met Rusland onder de loep te nemen.

Landen als Canada, Australië, Japan en Taiwan, die tot op zekere hoogte rekenen op het westerse bondgenootschap, zien dat het nog steeds werkt. Dat geldt ook voor landen als India, Brazilië en Zuid Afrika, die wat minder westers gezind zijn.

Maar de mooiste boodschap is toch die van Europa zelf. Het presenteert zich hier als een pluriform Europa, pluriformer dan welk ander bondgenootschap ook in de wereld en dat zij bereid is deze op democratische beginselen gevestigde pluriformiteit te verdedigen, desnoods militair.

Ga maar na. Links staat EU commissievoorzitter Ursula van der Leyen (Europa wordt op het hoogste niveau vertegenwoordigd door een vrouw!) van Duitse christendemocratische huize en rechts NAVO baas Rutte van de Nederlandse liberale centrum-rechtse VVD. 

Tussen die twee in staan nationale leiders met verschillende ideologische achtergronden, van links tot rechts, populistisch, nationalistisch, conservatief, sociaal en christen-democratisch. Pluriformer dan dit gezelschap kan haast niet.

Ondanks hun verschillende partijpolitieke achtergronden, hun verschillen in landscultuur, in politieke opvattingen en politieke cultuur tonen zij naast Trump een eensgezind Europa. Opvallend ook dat Engeland na het uittreden uit de EU langs deze weg is teruggekeerd naar Europa.

Premier Starmer heeft samen met president Macron en de Tsjechische president Pavel de “Coalition of the Willing” aangevuld met 16 landen en Oekraïne in 2024 nieuw leven ingeblazen. Deze coalitie is bereid samen te werken in een afschrikkingsmacht om Rusland na een wapenstilstand en/of vredesakkoord van te weerhouden ooit nog eens Oekraïne aan te vallen.

Europa staat nog niet aan de zijkant van de geschiedenis, hoe graag sommigen in de wereld dat ook zouden willen. Europa heeft de wereld, ten goede of ten kwade, gemaakt tot wat ze nu is en voor die verantwoordelijkheid loopt Europa niet weg. Europa zal zijn of niet zijn. 

AMBTENAREN PROTEST

 

Acties voor een wapenstilstand in Israel zouden voor het Witte Huis in Washington daadwerkelijk meer succes kunnen hebben dan in Nederland. Nederland beschikt niet over machtsmiddelen ten aanzien van Israel behalve morele overtuigingskracht.

Rijksambtenaren van Buitenlandse Zaken hielden een tijd lang een stil protest gehouden voor hun ministerie van Buitenlandse Zaken tegen het Nederlandse beleid ten aanzien van Israel. Ze vonden dat Nederland moet oproepen tot een permanent staakt het vuren in Gaza om een einde te maken aan het Israelisch oorlogsgeweld. 

De vraag was en is of zo een oproep zin heeft? Inmiddels is gebleken dat Nederland en zelfs Europa geen rol van betekenis spelen in het conflict in Gaza. De enige die greep heeft op het conflict zijn de VS. Als financiële en militaire steun en toeverlaat voor Israel moet het land naar de VS luisteren. Nederland en Europa hebben nauwelijks machtsmiddelen om Israel tot een koerswijziging in de richting van een wapenstilstand aan te zetten.

Dat weten de ambtenaren van het ministerie natuurlijk ook. Waarom wilden ze dan toch dat Nederland een oproep doet voor een wapenstilstand? Als symbolisch gebaar? Om te laten zien dat Nederland aan de goede kant staat, tegen geweld en voor vreedzame conflict oplossing is? Als het niet meer is dan dan dat, ben je dan niet meer bezig met het eigen morele -Nederlandse- straatje schoon te vegen dan bij te dragen aan een oplossing?

Was en is het huidige beleid van de Nederlandse minister dan niet beter; het gesprek gaande houden met Israel gericht op een langere termijn oplossing? Als we op de korte termijn geen rol kunnen spelen dan misschien op de langere termijn bijvoorbeeld bij het zoeken naar openingen voor een twee-staten oplossing.

Hebben de actievoerders rekening gehouden met het lot van de gijzelaars van Hamas? Nederland moet ervoor waken geen verraad aan hen te plegen. Dat zou een nieuwe schande zijn na wat er tijdens en na de Tweede Oorlog is gebeurd met de Nederlandse Joden. Vergeet niet dat het Anne Frank huis in Amsterdam ook een symbool van verraad is. 

Tot slot moet me van het hart dat het merkwaardig is dat ambtenaren van Buitenlandse Zaken tegen hun eigen ministerie protesteren, een ministerie dat zoals elk ministerie door een politiek verantwoordelijke minister wordt geleid en door de Tweede Kamer wordt gecontroleerd. Daar moeten ze dus zijn als ze het niet eens zijn met hun minster en anders vertrekken toch?

 

TRUMP EN DE OPSTAND DER HORDEN

Trump stelt zich tijdens het TV debat met Hillary Clinton, de presidentskandidaat van de Democratische partij, als een loerende oude wolf achter haar op. De boodschap aan het publiek is duidelijk. Hij zal haar met huid en haar verslinden.

 

Wat voor de een voor de hand ligt, is voor de ander een raadsel. Zo kun je je afvragen hoe het kan dat zoveel mensen in Trump geloven en bijgevolg op hem stemmen en, excuus voor de vergelijking, iets wat ik me ook vaak heb afgevraagd bij Hitler.

Diens toespraken, die gepaard gaan met geschreeuw, gezwaai, dreigende gebaren en intimidatie zijn voor mij genoeg om nooit of te nimmer op zo iemand te stemmen. Dit soort mensen zijn per definitie onbetrouwbaar omdat ze hun emoties onvoldoende onder controle hebben en bovendien de toehoorders emotioneel opzwepen. Zij maken van hun gehoor een massa of scherper een horde.

Ik zal ook nooit de scene vergeten waarin hij tijdens een verkiezingsdebat achter Hillary Clinton ging staan, wat op zich al beledigend en intimiderend is, met gekromde rug en een blik als van een roofdier. Tragisch genoeg verloor Hillary Clinton op dat moment van Trump. Ze kon hem niet aan net en dat zag zijn stam.

Meer dan 80% van de Republikeinse kiezers zei dat ze meer vertrouwen hebben in Trump dan enig andere bron, waaronder niet alleen conservatieve mediafiguren en religieuze leiders, maar zelfs hun eigen ‘vrienden en familie’. Trump heeft onder Republikeinse kiezers de status van een heilige of een god die onaantastbaar boven iedereen uitsteekt. Hij is hun stamleider geworden.

Dit vertrouwen in Trump wordt gevoed door het wantrouwen dat Republikeinse leiders al decennia lang zaaien om kiezers te werven. De Republikeinse boodschap is dat het niet goed gaat met Amerika omdat de Federale Regering ofwel Washington eigenlijk niet deugt. Dat wantrouwen valt in vruchtbare grond bij kiezers die zich bedreigd en/of slachtoffer voelen van “Washington”. Zij voelen zich als ze een bedreigde blanke of religieuze minderheid terwijl ze dat niet zijn.

Merkwaardig genoeg verdwijnt dat gevoel niet als hun man in Washington president wordt. Integendeel, Trump als president bleef wantrouwen zaaien naar iedereen en alleman die niet tot zijn regering behoorde of daartoe behoort had en zich tegen hem had gekeerd. Het is altijd de ander die het doet. Hij zelf is boven alles en iedereen verheven. Trump is de onaantastbare leider van een horde. De Spaanse filosoof Ortega y Gasset waarschuwde al voor de opstand der horden. Wij zitten ermee.
 

AFRIKA IN BRUSSEL

 Montoyerstraat (Europese wijk), 10 september 2013 (foto: Petrus)

Ik heb het nagekeken. In 2008 kwam 23% van de bevolking van het Hoofdstedelijk Gewest Brussel uit Afrika. 35% van de bevolking van deze hoofdstad van Europa is van niet-Europese afkomst.

In Washington DC is de helft van de bevolking "black or African American".

In Amsterdam is 35% van de bevolking van niet- Europese afkomst met als de 2 grootste bevolkingsgroepen (ongeveer 10% elk) Surinamers en Marokkanen.