32. VOER VOOR POLITICOLOGEN. OP WEG NAAR EEN RECHTS KABINET?

Maurice de Hond heeft de partij-politieke stemming op 9 maart gepeild. .Wilders zou met zijn PVV maar liefst 49 zetels behalen. Dat gaat ten koste van de VVD en de NSC. De VVD daalt van 24 zetels nu in de Tweede Kamer naar 15, de NSC halveert van 20 naar 10 zetels. De BBB blijft gelijk.  De boodschap van de kiezers lijkt duidelijk. Er moet een rechts kabinet komen. NSC en VVD zullen het spel met Wilders dus voorlopig mee moeten spelen op straffe van fors zetelverlies bij nieuwe verkiezingen. 

Wie had dat gedacht. Wilders koos voor de ex-PvdA’er, hoogleraar en Telegraafcolumnist Ronald Plasterk, als de tweede informateur voor een rechts kabinet. De eerste kwam uit eigen PVV kring maar moest vanwege een lopende aanklacht het veld ruimen. Een blamage voor Wilders. Maar Wilders is niet voor een gat te vangen. Met deze keuze verraste hij vriend en vijand. Plasterk kwam, zag en informeerde de Tweede Kamer dat een rechts kabinet mogelijk is. Een nieuwe informateur moet uitzoeken wat voor een kabinet dat kan worden.

Dat werd, opnieuw verrassend Kim Putters. Putters is lid van de PvdA, was directeur van het politiek en maatschappelijk lastige Sociaal Cultureel Plan Bureau en nu Voorzitter van de SER, het Hoogste Maatschappelijke Polderorgaan in Nederland. De laatste functie kan gerust een permanente oefening in het zoveel mogelijk depolitiseren van sociale conflicten genoemd worden.

Wilders' keus is tactisch sterk en politiek moedig want hij levert zich voor de totstandkoming van een rechts kabinet uit aan een PvdA’er maar dan wel een die geleerd heeft de angel uit potentiële conflicten te halen. Overigens, zou Timmermans het ooit gewaagd hebben een rechtse informateur uit te nodigen?

Tijdens de onderhandelingen onder leiding van Putters zorgt Wilders voor nog een verrassing. Onder druk van een van de vier formerende partijen, de NSC van Omtzigt, geeft hij, zij het met (gespeelde?) tegenzin, het premierschap op. Putters beëindigt vervolgens zijn informatieopdracht met succes, met als kern het voorstel voor een rechtse programma-regering van 4 partijen.

Blijkbaar wil Wilders linksom of rechtsom een rechts kabinet. Hij beseft dat hij nu de kans heeft en die dus moet grijpen.  Onder zijn kiezers zijn er die een nog rechtser kabinet zouden willen maar Wilders is ervaren genoeg om te weten waar zijn grenzen liggen.

Zo zet Wilders met veel aanpassingsvermogen en bravoure zijn tocht naar een rechts kabinet voort. Duidelijk is geworden dan hij met Omtzigt een politiek gevaarlijke tegenstander heeft, een tot voor kort onderschatte tegenstander. Omtzigt is politiek nog taaier dan Wilders. Met zijn 20 zetels kan hij Wilders in het gareel houden. Tenminste tot nu toe. 

Misschien is een rechts kabinet - programma-kabinet of niet - voor Nederland zo slecht nog niet. Het kan voor lucht zorgen onder de burgers, een ander misschien verfrissend geluid laten doorklinken in de politiek. Bovendien, zo komt rechts een keer aan de beurt en dat zou politiek therapeutisch kunnen werken. 

VOER VOOR POLITICOLOGEN 31. OMTZIGT PRUIMT WILDERS NIET

 

Alles wijst erop dat Omtzigt geen klassieke meerderheidscoalitie wil. Door weg te lopen bij het overleg met informateur Plasterk heeft hij die deur gesloten. De nieuwe informateur Kim Putters doet nu onderzoek binnen en buiten de politiek naar de mogelijkheden van een minderheidskabinet en allerlei varianten daarop.

Van meet af aan gaf Omtzigt tussen de regels door dat hij de Tweede Kamer weer tot het centrum van de macht te maken. Dat is het natuurlijk altijd geweest, zonder een meerderheid in de Tweede Kamer geen wetgeving of bestuursmaatregelen. 

Wat Omtzigt stoorde was de partij politieke disciplinering van de coalitiemeerderheid door middel van een regeerakkoord waaraan de fracties gebonden zijn. Hij noemt die naar aanleiding van de toeslagen affaire verstikkend.

"De verstikkende coalitiecultuur die dit veroorzaakt moet verdwijnen uit Den Haag, zodat volksvertegenwoordigers ook betere afwegingen kunnen maken. Dat kan met een nieuwe regeringsvorm waarbij parlement en kabinet op wat grotere afstand van elkaar staan." (zie NSC Website)

Weg met die disciplinering dus. Wat dan wel? Daar doen allerlei varianten over de ronde. Wat genoemd wordt door Omtzigt zonder het nader te preciseren, is een extraparlementaire regering. 

Het komt neer op een regering met ministers die niet partijgebonden zijn en misschien zelfs niet uit partijen komen. Zij stellen wetten en maatregelen voor waarop de kamer in alle vrijheid oordeelt.  

Geen regeerakkoord dus maar misschien wel een programma, een puntenplan met problemen en prioriteiten.

Het is vanuit de macht bezien idealistisch. Het lijkt me moeilijk en moeizaam regeren. De ministers moeten maar zien of ze een meerderheid krijgen. Dat wordt een permanent zoeken en tasten want een meerderheid is nooit gegarandeerd. 

Moeten we daar blij mee zijn? Het wordt een regering met ingebouwde instabiliteit en onvoorspelbaarheid. Vooral dat laatste past niet in de Nederlandse politieke cultuur. Onvoorspelbaarheid maakt georganiseerd en gereguleerd Nederland zenuwachtig. 

Er is nog een reden waarom Omtzigt geen klassieke meerderheidscoalitie wil. Hij wil niet in een regering zitten met de PVV en zeker niet met Wilders als premier.

Die onwil heeft hij verpakt in rechtsstatelijkheid. Het PVV partijprogramma, een Aviertje, bevat voorstellen die niet rechtsstatelijk zijn,  een gewichtig woord om je te houden aan grondwet en wet. Een merkwaardige eis voor regeringsvorming.  

De Tweede Kamer mag immers elke wet en ook de grondwet veranderen. Zo lang dat niet is gebeurd moet iedereen zich daaraan houden en dat weet Omtzigt net zo goed als Wilders. 

De laatste is trouwens voor de rechter ter verantwoording geroepen voor een zijn uitspraak minder Moslims. Daarvoor is hij veroordeeld. Zo hoort het ook.

De Grondwet veranderen is niet zo maar iets. Voor het voorstel tot grondwetswijziging is een kamermeerderheid nodig. Ter bekrachtiging van die wijziging zijn nieuwe verkiezingen nodig waarna de wijziging met twee-derde meerderheid moet worden aangenomen. Dat gaat natuurlijk niet zo maar. Dat weet Omtzigt ook.

De gewichtige verwijzing van Omtzigt naar rechtsstatelijkheid bij de informatie met Plasterk was een nette manier om te zeggen dat hij niet in een meerderheidsregering met de PVV wil zitten.

Bij dit alles kan Wilders niet anders dan inschikken en aanpassen tenzij hij alsnog afziet van enige regeermacht. Dat betekent dan weer dat meer dan twee miljoen kiezers in de kou komen te staan. Dat tast het vertrouwen in de politiek verder aan. Of  het land dat aankan moet de tijd uitwijzen.

Of verlangt Omtzigt alsnog naar een meerderheidscoalitie over links?  Tijdens de partijbijeenkomst gisteren had hij het daar over als ik het FD mag geloven. 

"De VVD heeft hem geen andere optie gelaten, suggereerde Omtzigt ook in Zwolle, door niet de PVV, maar wel GroenLinks-PvdA bij voorbaat uit te sluiten als coalitiepartner. ‘Vreemd’, vond hij, ‘gezien de geschiedenis’. De VVD heeft immers van 2012 tot 2017 nog met de PvdA geregeerd. Had Yesilgöz centrumlinks niet uitgesloten, dan was een coalitie met VVD, GroenLinks-PvdA, NSC en BBB of D66 ook een alternatief geweest."

Het DNA van Omtzigt is CDA, zoveel is duidelijk. We buigen niet naar links, we buigen niet naar rechts aldus een fameuze uitspraak van de pas overleden CDA leider Dries van Agt. Ik ben benieuwd waar Omtzigt het land heen stuurt.

In dezelfde FD lees ik een stukje van Bouman die zich terecht afvraagt of we nu een regering van technocraten gaan krijgen.

"In hedendaagse termen: we benoemen een stel ongekozen technocraten die de besluiten nemen, het gekozen parlement staat aan de zijlijn. Zelfs Brussel is democratischer georganiseerd. Waarom gingen we eigenlijk naar de stembus? Is dit nou die nieuwe bestuurscultuur?"

Dat zou inderdaad goed foute boel zijn. Nederland is met hulp van Samsom en Nijpels al in handen van milieu en klimaat technocraten gevallen. Dit zou het allemaal nog erger maken.

ZEG PIETERTJE

 

Zeg Pietertje

(op de wijs van “Roodkapje waar ga je henen”)

Zeg Pietertje waar ga je henen
Zo alleen, zo alleen
Zeg Pietertje waar ga je henen
Zo alleen

Ik ga bij Plasterk een kabinetje maken
In den Haag, in den Haag
Ik ga bij Plasterk een kabinetje maken
In den Haag

In den Haag is Wilders
In den Haag, in den Haag
In den Haag is Wilders
In den Haag

Ben niet bang voor Wilders
Ben niet bang, ben niet bang
Ben niet bang voor Wilders
Ben niet bang

'k Zal eens zien of jij niet bang bent
'k Zal eens zien, 'k zal eens zien
'k Zal eens zien of jij niet bang bent
'k Zal eens zien

Pas maar op daar komt Wilders aan
Pas maar op, pas maar op
Pas maar op daar komt Wilders aan
Pas maar op

24. VOER VOOR POLITICOLOGEN. WIE WORDT DE NIEUWE PREMIER?

Ik denk dat ik er niet ver naast zit als ik schrijf dat we op een centrum-rechts kabinet van PVV, VVD, NSC en BBB afstevenen. over de vorm zal nog wel getwist worden, zakenkabinet, gedoogkabinet of wie weet wat voor een kabinet maar de basis is duidelijk.

Een andere rekenkundige mogelijkheid is een kabinet van VVD, Linkse Combinatie met Frans de Timmerman, NSC en BBB, maar dat is politiek zeer hoogst onwaarschijnlijk.  Niemand wil zo een kabinet, ook Timmermans niet, ook al zou hij maar wat graag premier van Nederland worden. Zijn handen jeuken om ons land eens flink aan te pakken. 

De grote Vier zullen een regeringsprogramma uitdokteren onder de bekwame leiding van professor Plasterk, maar waar halen ze een premier vandaan? 

De politieke logica van de winnaar gebiedt dat het de heer Geert Wilders zou moeten zijn, maar kan dat ook? Kan de meest en langst bewaakte politicus van Nederland premier worden? Is dat wenselijk? Een andere kwestie is dat als Geert op de troon zit, wie dan de uit de kluiten gewassen PVV fractie in het gareel houdt? 

Allemaal politieke nieuwelingen, niet gepokt en gemazeld in de politiek en ook niet in partijdemocratie want die bestaat niet bij de PVV. Er zit niks anders op dan dat Wilders in de Tweede Kamer blijft om zijn schapen te leiden. 

Toch is het niet helemaal uitgesloten. Politiek is wat dat betreft een onberekenbaar proces. Veel zal afhangen van de dynamiek die ontstaat tijdens de informatie en formatiegesprekken. Veel zal afhangen van de andere partijleiders.

Mevrouw Yesilgöz dan? Heeft die zich niet al aan de zijlijn gemanoeuvreerd door vroegtijdig aan te kondigen dat de VVD alleen maar mee wil doen in een gedoogconstructie. 

Mocht ze alsnog tot de conclusie komen dat ze met de VVD volmondig in het kabinet gaat meedoen, dan is ze nog niet meteen premier waardig. Jammer voor haar, een gemiste kans en of er nog ooit een tweede komt is maar de vraag. Jammer ook voor Nederland. Alweer geen vrouw door het glazen premiersplafond. Erg is dat niet maar daar denken sommige feministen heel anders over.

Kan mijnheer Omtzigt dan premier worden? Theoretisch zou het kunnen. Hij is een ervaren politicus. Zijn fractie bestaat uit gemiddeld genomen deskundige politici. Zij zullen het in de Tweede Kamer kunnen redden zonder hem. 

Maar wil hij het ook en kan hij het? Zijn besluitvaardigheid is aarzelend. Hij lijkt daarmee op de immer weifelende Hans van Mierlo, voormalig D66 partijleider en Minister van Buitenlandse Zaken. 

Mevrouw van der Plas heeft op voorhand het premierschap uitgesloten. Maar ze heeft wel Mona , de tweede op de BBB lijst naar voren geschoven als mogelijk premier. Die heeft net als Omtzigt veel politiek en bestuurlijke ervaring opgedaan in de CDA fractie in de Tweede Kamer en als staatssecretaris van Rutte. Zou zij de eerste vrouwelijk premier van Nederland kunnen worden? 

Tenslotte waag ik nog een suggestie en dat is professor Plasterk zelf. Als iemand straks de ins en outs van het centrum-rechtse kabinet kent is hij het wel. Wat is er op tegen om als zijn informatieronde slaagt hem aan te wijzen als formateur en vervolgens premier? Plasterk lijkt me een verfrissende premier die nationaal en internationaal past bij Nederland.

PS. 

NRC Columnist Hubert Smeets publiceerde vorige week de column getiteld "Premier Plasterk van Kabinet Wilders-I". Ik ken Smeets als een evenwichtig commentator maar in deze column laat hij zich naar mijn smaak teveel leiden door onlustgevoelens over het mogelijk aanstaande rechtse kabinet en uiteraard de machtspositie waarover die beschikt.

HANS EN HET PAARD VAN PLASTERK