98. MEXICAANSE VERTELLINGEN. TUSSEN STAD EN DORP

In de marginale wijken aan de rand van de stad wonen de mensen nog meer op elkaar in niet veel meer dan hokken gebouwd van ruwe cementblokken en een dak van golfplaten. (Mexico-stad 1979)

Het wordt voor Diego steeds moeilijker om met dat gevoel van onveiligheid te leven. Daarom probeert hij de buitenwereld nog meer op een afstand te houden dan vroeger. In Mexico-Stad gaat hem dat nog veel moeilijker af dan in San Miguel. 

Dat de stad corrupt is en gewelddadig weet hij maar al te goed. De overval op zijn zoon midden in Mexico-stad drukte hem nog maar eens met de neus op de feiten. Een geluk bij een ongeluk was dat het bij een beroving bleef. Voor hetzelfde geld word je een ziekenhuis ingeslagen of erger. Voor zijn zoon was het een traumatische ervaring die hem op brute wijze heeft geleerd hoe gevaarlijk en onmenselijk de stad is.

Diego heeft zich in Mexico-stad nooit helemaal op zijn plaats gevoeld, ook al had hij er vrienden en vooral werk. De stad bleef ondanks de goede kanten een noodzakelijk kwaad. Men woont er veel te dicht op elkaar, soms erger dan konijnen in een hok.

Er zijn er die zich een groot hok kunnen veroorloven. Zij hebben geen last van buren, kleine misdaad, overvallen en geluidsoverlast van de straat. Ze verschuilen zich achter hoge muren in hun eigen wereld. Zij verdienen aan de de stad maar ontvluchten de nadelen.

De rest en dat is de overgrote meerderheid moet het doen met een hok met ietsje meer of ietsje minder comfort, dat is de middenklasse. Zij hopen ooit nog op meer en beter. Zij die aan de rand van de stad zijn terecht gekomen, in de zo geheten marginale wijken, zij wonen in wat je gerust hokken kunt noemen, een vierkante ruimte met een dak er boven. Veel meer is het niet. Overdag scharrelen ze rond in de stad op zoek naar werk .

Voor Diego wordt de stad meer en meer een symbool voor alles wat slecht is aan de mens: haat en misdaad, egoïsme en uitbuiting, meedogenloosheid en onbarmhartigheid. Men vindt er zelden iemand die zich bekommert om de medemens. 

Nu ja, soms ontmoet je zo iemand maar die voelen zich machteloos en verloren in de massa. Politici gebruiken in verkiezingstijd nog woorden van mededogen en begrip maar dat zo heeft Diego ondertussen leraren voornamelijk leugens, leugens om aan de macht te komen. Macht die ze vervolgens gebruiken om zich te verrijken, zich te laven aan de rijkdom die macht geeft. In plaats van medemenselijk zijn ze arrogant, zelfverzekerd en gewetenloos. Ze minachten de mensen.

Hij is vast besloten om zodra de gelegenheid zich voordoet de stad de rug toe te keren. Als de erfenis van zijn oom eenmaal geregeld is en het ziet er naar uit dat dit dichterbij komt, gaat hij terug naar zijn dorp.

Alleen doet zich nog het probleem voor dat Sara die nu notabene woont in het dorp, oh ironie van het leven, het liefst weer terug zou gaan naar Mexico-stad. Voor haar betekent de stad leven, echt leven met mensen om je heen, de winkels en de markten, ja zelfs het lawaai en de herrie die dit allemaal met zich meebrengt.

De stilte in het dorp waar Diego altijd naar terug verlangt zodra hij in de stad is, maakt haar gek. Wat moet zij met die stilte? Stilte is voor haar hetzelfde als leegte en verloren tijd. Het is de drukte van de stad die haar leven vult. Dat geeft haar het gevoel dat ze leeft, de stilte daarentegen is de voorbode van de dood. 

Diego beseft dat dit verschil in levensgevoel niet te overbruggen is. Sara is in haar liefde voor de stad net zo onverbiddelijk als hij is in zijn liefde voor het dorp. De stad is waar ze zich thuis voelt, waar haar leven zin heeft. In het dorp  is het leven zinloos. Je wordt daar steeds herinnert aan de eeuwige cirkel van geboorte en dood met maar weinig tijd daartussen.

In de stad wordt die eeuwige gang van geboorte en dood voortdurend onderbroken. Daar neemt het leven je op sleeptouw, is er geen tijd om stil te staan. Tijd en dood zijn afwezig zo lang het kan. In het dorp is de tijd voortdurend aanwezig als herhaling, als een noodlot waaraan niet valt te ontkomen. Als je ergens aan moet zien te ontsnappen om het leven tot in je tenen te voelen moet je de tijd uit je bewustzijn verdrijven. Weg met de tijd.

97. MEXICAANSE VERTELLINGEN. DRUGSBENDES

Vrienden voor het leven. Mexico 1977

Het dorp ondergaat de nieuwe muur als een lot dat je nu eenmaal krijgt toebedeeld. Het is zinloos om je daar tegen  te verzetten. Trouwens wie zou dat moeten doen? De dagen van de revolutie zijn al lang voorbij. En wat dan nog? 

Ten koste van veel doden heeft die uiteindelijk niet veel meer opgeleverd dan een democratuur, een dictatuur met de schijn van de democratie. Daar is het bij gebleven. Mexico is nog altijd een protectoraat van dezelfde hoofdzakelijk rijke blanke elite.

De bouw van de muur brengt onzekerheid onder de dorpelingen zodat ze nog zwijgzamer worden dan ze al van nature zijn. Niet dat er in het dorp iets gebeurd dat wijst op aan drugscriminaliteit verwante zaken maar men is op zijn hoede. Het is een donkere wolk die boven hun hoofd hangt.

In Huasca is onlangs een politieman onder onduidelijke omstandigheden doodgeschoten. Van de daders geen spoor. Is dit een teken van naderend onheil? Het zou zo maar kunnen. Niemand die weet hoe de vork in de steel zit. Het was in ieder geval geen gewone café ruzie. Die willen ook wel eens uit de hand lopen maar met minder ernstige gevolgen.

Dit lijkt op moord met voorbedachte rade. De volksmond zegt dat de politieman betrokken is bij drugshandel en dat het dus waarschijnlijk om een afrekening in het milieu gaat. Als dat zo is dan is de lokale politie, altijd al gevoelig geweest voor corruptie en omkoping, nu betrokken bij drugscriminaliteit en ook dat belooft weinig goeds.

Diego en Sara proberen net als de rest van het dorp er mee te leven. Ze houden met iedereen de gebruikelijke praatjes en blijven doen wat ze altijd al deden. Diego heeft het er niettemin moeilijk mee. Hij vindt dat zijn gevoel van veiligheid wordt afgepakt. Zijn  dorp was hem altijd vertrouwd en gaf hem een gevoel van geborgenheid. Dat nu wordt hem ontnomen en dat voelt onrechtvaardig. 

De revolutionaire tijd was ook onveilig maar dat was anders. Daar hoorde hij zelf bij. Het was zijn onveiligheid en daar kon hij mee leven. Bovendien het was onveiligheid met een doel, geen criminele zelfverrijking ten koste van anderen maar een betere wereld voor iedereen. Dat doel rechtvaardigde het geweld althans tot op zekere hoogte. 

San Miguel dreigt nu te worden meegezogen in de onveiligheid van geweld, intimidatie, moord en terreur die zowat heel Mexico in zijn greep heeft. Duizenden vrouwen zijn er verdwenen zonder dat er een spoor van wordt gevonden. Regering en politie doen niks.

Er worden voortdurend jonge mannen ontvoerd voor losgeld of ze worden gedwongen gerecruteerd voor een drugsbende. Er worden mensen onthoofd omdat ze niet meewerken met een drugsbende, verraad hebben gepleegd of geen beschermgeld willen betalen. Er zijn zelfs massagraven gevonden. De drugsbendes deinzen voor niets terug, ze voelen zich machtig en sterk.

Dat zijn ze ook want regering en politie staan nu al jaren machteloos of maken deel uit van dezelfde drugscriminaliteit. Zelfs de inzet van het leger helpt niet. Misschien is ook dat besmet door corruptie? Wie zegt dat generaals of kapiteins zich niet laten omkopen? Niemand die het weet.

Een ding is zeker. Het zijn de doorsnee Mexicanen die de prijs voor dit alles betalen. Is het niet met hun leven dan wel met de onzekerheid, de onveiligheid en de angst waarmee men door het leven moet. Niemand durft nog zo maar een busreis te maken. Als het niet strikt noodzakelijk is, waagt men zich na zonsondergang niet buiten.

Diego voelt zich daardoor met de dag machtelozer en onzekerder. Hij krijgt last van zijn zenuwen. Zijn handen beginnen soms zonder enige aanleiding te trillen. Dan steekt hij maar weer een sigaret op om te kalmeren, om weer tot zichzelf te komen. Het gevoel van onveiligheid maakt hem nog eenzamer dan hij zich soms al voelde.