95. MEXICAANSE VERTELLINGEN. DE MUUR

 

Portret van een ejiditario in San Miguel Regla, het dorp waar dit romantische maar ware verhaal is gebeurd, Mexico 2007 (foto petrus)

Gelukkig kan Sara goed opschieten met Doña Maria, de moeder van Diego. Zij is haar steun en toeverlaat. Ze mag dan in het dorp bekend staan als de vrouw van een dorpsgenoot, maar dat wil nog niet zeggen dat ze ook door iedereen aanvaard wordt.

Op het eind van het liedje is en blijft ze een vreemde. In een dorp is het gemeenschapsgevoel nu eenmaal sterker dan in een stad. Dat weet Sara maar al te goed uit eigen ervaring. Ze leven dan weer wel mee met het gevecht van Diego om zijn erfenis. Daarom wordt ze toch nog welwillend tegemoet getreden.

Door regelmatig samen met doña Maria boodschappen te doen op de markt en in het dorp, leren de mensen haar kennen en omgekeerd leert zij meer mensen kennen. 

Het belangrijkste zijn en blijven de buren. Zij hebben her en der verspreid stukken land, enkele koeien en kleinvee. Ze zijn altijd goede buren geweest van don Francisco daarom leven ze nu met Sara mee. Ze hopen dat zij hun buurvouw wordt. 

Met de Hernandez familie heeft men in het dorp niet zoveel op. Dat komt omdat don Francisco met iedereen op goede voet stond. Ze hebben gezien hoe don Francisco na de dood van zijn vrouw omging met Diego. Ze twijfelen er niet aan dat Diego als een zoon was voor don Francisco en dat daarom alleen al de erfenis hem rechtmatig toekomt.

Maar het blijft afwachten tot de zaak voorkomt in Pachuca, als het  lukt om de zaak te laten voorkomen. Men is bevreesd dat iemand zand in de rechtspraak machine zou kunnen gooien. Je weet maar nooit welke wegen Aurelio Hernandez weet te bewandelen. Per slot van rekening staat er ook voor hem veel op het spel.

Wat helpt is dat Diego’s vader don Ramon als voormalig commissaris van de ejiditarios een goede naam heeft in het dorp. Hij heeft ervoor gezorgd dat het dorp de door het hotel bezette gemeenschapsgrond terug heeft gekregen.

Dat was niet gemakkelijk. De hoteleigenaar beschikte over alle mogelijk contacten op vele verschillende politieke niveau’s, niet alleen in de staat Hidalgo maar ook bij de federale regering in Mexico-Stad. Daar is het als kleine, onbetekenende dorpsgemeenschap moeilijk tegen vechten. 

Gelukkig had Diego in die tijd een goede kennis die werkte bij de internationale voedsel en landbouw organisatie FAO in Mexico-stad. Die had verstand van landhervormingen en was bereid om naar deze zaak te kijken.

Dankzij goede contacten op het Ministerie van Landbouw, hij hoefde niemand om te kopen, kon hij toegang krijgen tot de oude archieven waarin het wel en wee van de landhervormingen van na de revolutie is vastgelegd.

Hij vond de papieren die onomstotelijk aantoonden dat de meren met de omringende bossen die het hotel zich had toegeëigend, tot de ejido behoren. Die archiefstukken werden het overtuigend bewijs tijdens de rechtszittingen in Pachuca.

Om de eis kracht bij te zetten, riep don Ramon de mannen van het dorp op om de dikke muur die het hotel om hun gebouwen en grond hadden laten bouwen, te slopen. Dat was een heidens karwei. Niettemin slaagden ze er in om de halve meter dikke muur  over een lengte van bijna 100 meter te slechten.

Zo overmoedig als ze die nacht waren, zo bang werden ze na afloop voor de autoriteiten. Het zou niet de eerste keer in de geschiedenis van het Mexicaanse platteland zijn dat opstandige boeren zonder pardon de gevangenis in verdwenen. Maar er kwam uiteindelijk niemand. 

Gerustgesteld aten ze van de barbecue die ze voorbereid hadden om hun moedige daad te vieren. Uiteraard werden daarbij flinke hoeveelheden pulque gedronken zodat ze om tien uur in de ochtend dronken in het gras in slaap vielen.  

Precies dit kleine heldenverhaal is nu een belangrijke ruggesteun in het dorp voor Sara en Diego in hun gevecht om de erfenis van don Francisco. Zij vechten voor hun recht op grond net als de dorpelingen toen. 

68. MEXICAANSE VERTELLINGEN. TORTILLAS

Aan de muur hangt nog een foto. Waarschijnlijk de moeder van doña Maria of van don Ramon, de vader van Diego.

 

Frida kijkt haar ogen uit. Ze heeft veel over het platteland gehoord, armoede, onwetendheid, domheid en natuurlijk dronkenschap. Dat laatste, dronken boeren, zie je nogal eens inde stad. Ze zijn uit armoede uit hun dorp naar de stad gevlucht waar ze werk hopen te vinden. Dat is er vaak niet en dus gaan ze bedelen met alle gevolgen van dien.

Ze is dan ook verwonderd dat het huis er zo netjes en verzorgd uitziet. Het mag dan armoedig zijn vergeleken met de burgerwoning waarin zij is opgegroeid, het ziet er allemaal best netjes uit. Dat begint al met de planten in het midden van de patio; gele en rode Cana’s die in bloei staan. De balustrade van de veranda staat helemaal vol met bloempotten met daarin allerlei planten. Frida heeft geen idee wat voor planten het zijn.

Diego loopt over de patio naar wat de keuken blijkt te zijn. Binnen treffen ze doña Maria aan, de moeder van Diego. Ze staat op blote voeten en met een donkerblauwe schort om tortilla’s te bakken op een metalen plaat boven een vuur. Dat vuur brandt in een grote vierkante blauw geverfde stenen oven. Voorin zit een flink vierkant gat voor het hout om het vuur brandend te houden. 

Terwijl ze met haar hand een bol van maïsmeel maakt om het daarna tussen twee plankjes te pletten tot een tortilla, begroet ze Diego. Hij stelt Frida aan haar voor als zijn vriendin en van Diego. Frida kijkt ondertussen nog steeds nieuwsgierig rond. Ze beseft dat ze nu voor het eerst met eigen ogen ziet hoe miljoenen Mexicaanse gezinnen op het platteland wonen en werken.

De keuken is met zijn vloer van zand net zo sober ingericht als is het een klooster. Links staat een grof gebouwde,  robuuste houten tafel groot genoeg voor een flink gezin. De ongeverfde stoelen zijn al net zo robuust. Aan de muur hangt een ingelijste foto met een man en vrouw, waarschijnlijk een trouwfoto van de ouders van Diego. De foto is zodanig bijgewerkt dat het een beetje weg heeft van een schilderij.

Aan de andere kant van de keuken is een grote nis met drie planken waarop allerlei aardewerken potjes en potten staan. Ze denkt dat er pepers en andere kruiden in bewaard worden voor pikante sauzen. Misschien zijn er ook kruiden bij die als medicijn dienen tegen een of andere aandoening.

Er hangt nog versleten foto aan de wit gekalkte muur. Frida denkt dat het een foto is van de moeder van doña Maria of van don Ramon, de vader van Diego. Frida draait zich om en vraagt terloops waar Diego en Julia zijn.

Die zijn vanmorgen al vroeg te paard naar de markt in Huesca gegaan om inkopen te doen, aldus doña Maria. Wanneer ze terugkomen, kan ze niet zeggen. Het gebeurt nogal eens dat Diego oude vrienden treft. Ze gaan dan samen ergens wat eten en drinken. Meestal ook op de markt bij een van de vele eettentjes.

Haar man is ook niet thuis. Hij is op het land aan het werk. Dat is ongeveer een half uur lopen. Ze is voor hem tortilla’s aan het bakken die ze straks rond het middaguur gaat brengen. Dat bespaart een wandeling heen en terug. Bovendien is het heerlijk om te picknicken in de buitenlucht. 

MEXICAANSE VERTELLINGEN 23. DE ONTVOERING VAN ROSA

Diego is nog maar een paar dagen terug in het dorp bij zijn ouders of zijn jongere zus Rosa gaat er 's nachts vandoor met haar vrijer. Zo maar ineens, op een morgen is ze er niet meer. Wat hij niet weet en ook zijn ouders niet, maar het hele dorp wel is dat Rosa al een poos verliefd is op de onstuimige wildebras  Efraim. Het is goed mogelijk dat de twee die nacht de bergen ingevlucht zijn. Dat zou niet de eerste keer zijn voor Efraim.

Dat Rosa zich door haar liefde zo ver heeft laten meeslepen, verbaast Diego en met hem zijn ouders en het hele dorp. Rosa had geen klagen over het gezinsleven. Haar ouders zijn niet overdreven streng, eerder zorgzaam en toegewijd. Het gezin is even arm als de rest van het dorp. 

Haar moeder, Doña Maria staat elke morgen heel vroeg op om hout in de oven te doen voor het vuur waarop de tortilla’s voor het ontbijt worden gebakken. Ze zorgt dat er melk van hun enige koe op tafel staat. Als ze het in huis hebben, zet ze koffie. Don Ramon vertrekt meteen na het ontbijt naar het land of naar zijn timmerplaats naast het huis.

Het gezin van Efraim is minder hecht. Het ontbreekt er aan regelmaat en orde. Met de opgroeiende Efraim is het er niet beter op geworden. Hij wil niet naar school en ook niet mee met zijn vader om op het land te werken. Efraim heeft een onrustige ziel en dat is er met de jaren niet minder op geworden. 

Een tijdje geleden is hij voor het eerst te paard de bergen in getrokken. Hij had het paard gestolen van Hector, een getrouwde broer van Rosa, jonger dan Diego. Een paar dagen later zag iemand uit het dorp hem samen met het paard bij een afgraving in de bergen. Daarop is Hector samen met de plaatselijke politieman en enkele vrienden op zoek naar zijn paard gegaan. Ze troffen Efraim niet ver van de afgraving volledig uitgeput aan. 

Terug in het dorp wordt Efraim opgesloten in de plaatselijke gevangenis. Per slot van rekening is een paard stelen niet zo maar iets. Paarden zijn nodig voor werk op het land en als vervoermiddel. Voor Hector is een paard een kostbaar bezit. Efraim weet dat donders goed. Daarom, zo vindt men in het dorp, moet hij boeten voor de diefstal.

Tot verbazing van het hele dorp is hij de volgende dag al ontsnapt uit de gevangenis. Is de politieman omgekocht door de vader van Efraim of is het nalatigheid? Wist de politieman niet wat hij met de jongen aan moest? Voelde de politieman zich bedreigd? Niemand die het weet, ook de vader niet. Die betreurt de daden van zijn zoon. Het maakt het leven van zijn gezin in het dorp niet gemakkelijker op.

Nu zijn Rosa en Efraim er samen vandoor als een verliefd stel uit een avontuurlijk en romantisch verhaal, een Mexicaanse versie van Romeo en Julia. Diego vraagt zich met zijn broer Hector, zijn ouders en de rest van het dorp af of die twee een leven in de bergen wel aan kunnen. De uitgeputte Efraim bij de afgraving doet het ergste vrezen. Diego besluit de bergen in te trekken om te kijken of hij nog wat kan doen.