Posts tonen met het label guido gezelle. Alle posts tonen
Posts tonen met het label guido gezelle. Alle posts tonen

vrijdag 9 februari 2018

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 25

Vlaamse bedevaartgangers in Scherpenheuvel, augustus 2000

Het katholicisme in Vlaanderen is een volksgeloof. Dat is te zien aan de hoeveelheid kappellen en kapelletjes die over het hele land in dorpen en velden staan uitgestrooid om de voorbijgangers van geestelijk voedsel te voorzien, hen steun en troost te bieden. De bedevaarten te voet, per fiets of per bus naar bijvoorbeeld het Maria Oord Scherpenheuvel bestaan nog steeds, al is het net als overal elders in Europa een stuk minder geworden. Ook Vlaanderen is aan het ontkerkelijken maar in een langzamer tempo dan in Nederland.

In tegenstelling tot de Kerkelijke Autoriteiten waren de lagere (parochie)priesters meestal met en van het volk, zoals bijvoorbeeld priester Daens die het opnam voor de arme en uitgebuite werkman in Aalst of de dichter priester Guido Gezelle, die de volkstaal met zijn gedichten en andere publicaties nieuw leven gaf. De Frans sprekende kerkelijke autoriteiten waren meer bezig met het behoud van het kerkelijk instituut en gezag. Zoals het autoriteiten betaamt was hun zorg ook het behoud van invloed en privileges van het katholieke instituut onder de protestantse koning Willem I. Die deed wel zijn best om een goede verhouding met de katholieke kerk te krijgen maar ondanks twee Concordaten van Willem I met de paus (1801 en 1827) bleven de katholieke kerkleiders de koning wantrouwen. 

“Zijn weigering om de stichting van nieuwe kloosters toe te staan en zijn invloed op de benoeming van bisschoppen zetten kwaad bloed bij de katholieken in het Zuiden… Later concessies konden het wantrouwen van de calvinistische koning niet wegnemen.” (Wikipedia: Belgische Revolutie) 

Het gevolg was dat ondanks hun onderlinge tegenstellingen katholieken en liberalen in het Zuiden een monsterverbond sloten tegen Koning Willem I. De reactie van Koning Willem I was navenant.

“Het regime van Koning Willem I werd nu steeds openlijker autoritair, naar Pruisisch model. de koning verklaarde dat zijn soevereiniteit in de tijd voorafging aan de grondwet en dus niet door haar beperkt werd… De radicalisering van de Belgische oppositie veroorzaakte ook het afhaken van de Noord-Nederlandse liberale oppositie en een opnieuw versterken van de anti-democratische reflex. Volkssoevereiniteit in een unitair Koninkrijk der Nederlanden zou immers een overwicht met zich meebrengen van de 62% Belgen en van de nog talrijkere katholieken. Dan zou ook het overwicht van overheidsambten in het bestuur, het leger en de diplomatie voor het Noorden moeten worden teruggeschroefd. Daarom vormden de noordelijke leden van de Tweede Kamer een blok rond de regering en de Oranjedynastie.” (Wikipedia: Belgische Revolutie)

De toenmalige Zuid-Nederlandse elite, van welke aard dan ook, Katholiek, Waals, Vlaams of Liberaal, voelde zich duidelijk niet op hun gemak in het Verenigde Koninkrijk. Omgekeerd voelde de Noord Nederlandse elite, voornamelijk protestants, zich niet op hun gemak met de Zuid Nederlanders. Een ongemak dat ze al langer hadden met de katholieken in de voormalige Generaliteitslanden. Die ongemakken tussen Zuid en Noord bestaan nog steeds al hebben tijd, politieke veranderingen en technologische ontwikkelingen de scherpe kantjes er intussen wel van afgeslepen.

(Verschijnt elke vrijdag)

vrijdag 2 februari 2018

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 24

Detail uit foto van Guido Gezelle gemaakt in Kortrijk in 1898.
Zie website: www.gezelle.be

Je kunt de priester-dichter Guido Gezelle (Brugge 1830-1899) gerust een tegenhanger noemen van de in de vorige blog besproken Franstalig-Vlaamse dichter Emile Verhaeren. Terwijl Emile Verhaeren Franse gedichten schreef, ontpopte Guido Gezelle gedichten zich als een nieuwe Vlaamse dichter die het Vlaams en het Nederlands verrijkte. Dat ontging Nederlanders niet. Ik leerde in de jaren vijftig van de vorige eeuw op de middelbare school enkele gedichten van hem kennen.

“Guido Gezelle was een Belgisch rooms-katholiek priester, lyrisch dichter en hekeldichter, taalwetenschapper en vertaler. Hij is bekend om zijn fijnzinnige gedichten over de natuur, zijn beeld taalgebruik en als virtuoos taalkunstenaar. ‘O’t ruischen van het ranke riet’ en ‘Het Schrijverke’ uit de dichtbundel ‘Vlaamsche Dichtoefeningen’ (1858) zijn slechts twee van zijn bekendste werken.” (Wikipedia: Guido Gezelle)

Gezelle was een volkspriester. Hij stond dicht bij de mensen, zijn gelovigen tevens kerkgangers. Voor de laatsten maakte hij een tijdschrift. 
“Als onderpastoor en priester zette hij ook zijn litteraire gaven in om de gelovigen christelijke deugden bij te brengen. Hij richtte het gezinsblad Rond den Heerd op, waarin hij schreef over heiligen, lithurgische onderwerpen, flora, fauna en oude volksgezegden.” 

Later richtte hij het tijdschrift ‘Biekorf’ op. “Gezelle is altijd blijven doorstuderen, voornamelijk litteratuur. Vooral de ‘Vlaamse taal’ ging hem aan het hart. In Kortrijk begon hij een nieuw blad, getiteld Loquela en met een kring getrouwen legde hij een enorme verzameling woorden aan. Na zijn dood werden 150.000 ‘papierlingskes’ met woordverklaringen gevonden.” (Wikipedia: Guido Gezelle)


Aan erkenning geen gebrek. In Vlaanderen maar ook in Nederland zijn veel straten en pleinen naar hem vernoemd. Zijn geboortehuis in Brugge is sinds 1926 als museum ingericht. Er zijn meer dan 3400 composities gemaakt op zijn teksten. Zijn gedichten verschijnen in verzamelbundels en zangboeken in zowel Nederland als België. In de verzamelbundel ‘De Nederlandse Poëzie van de Negentiende en Twintigste eeuw in Duizend en enige gedichten’ van Gerrit Komrij (1980 Bert Bakker), staan 10 gedichten van Gezelle.

(verschijnt elke vrijdag)