Posts tonen met het label marokko. Alle posts tonen
Posts tonen met het label marokko. Alle posts tonen

maandag 17 maart 2025

AFSCHEID VAN EEN VRIEND

Bernard (rechts) en ik bij Fidel (midden) thuis in Mexico-Stad. Fidel was de hoofdrolspeler, de rebel in de documentaire "Een rebel in de vakbeweging". (1979)


Een tijdje geleden heb ik afscheid genomen van een goede vriend, een vriend vanaf mijn studententijd in Nijmegen, nu bijna 60 jaar geleden. Zijn dood betekent een definitief afscheid van hem en van een stuk van mijn leven dat ik met hem gehad heb. Dat is voorgoed voorbij.


Volgens zijn naaste familie is Bernard in vrede gestorven. Hij vond dat hij volop van het leven heeft kunnen genieten met zijn liefdevolle vrouw en kinderen, dat hij veel van de wereld heeft mogen zien en van alles heeft meegemaakt. Moe gestreden maar tevreden is hij van deze wereld vertrokken.


Bernard was altijd al bescheiden en vooral ook zachtaardig. Conflicten waren niks voor hem net zo min als onrecht. Dat kon hij zich soms vreselijk aantrekken. Hij ging soms letterlijk gebukt onder de ellende die mensen elkaar aandoen. Dan kwam zijn zorgelijke kant boven.


In de jaren dat we elkaar leerden kennen, waren we ontdekkingsreizigers, verkenners die wilden weten hoe mens, maatschappij en wereld in elkaar steken. Het waren de wilde jaren van de jaren zestig toen Nederland op zijn kop werd gezet door provo’s, kabouters en vooral de protesten tegen de Amerikaanse oorlog in Vietnam.


We woonden toen samen in een boerderij aan de Jacobslaan in Nijmegen. Naast onze studies namen we de tijd om het leven te vieren. We maakten in onze boerderij ruimte voor jongeren die wilden experimenteren met een nieuwe leefstijl en vooral ook nieuwe muziek. In de boerderij werd mede door Bernard de basis gelegd voor het jongeren cultuur en muziekcentrum Doornroosje dat tot op de dag van vandaag nog bestaat.


We protesteerden tegen de Amerikaanse oorlog in Vietnam. Die oorlog voelden we aan als een groot onrecht. Het machtige land Amerika tegen een opstandig volk, dat was ons beeld. De Vietnamoorlog was in onze ogen geen verlengstuk van de Koude Oorlog, het vrije westen tegenover het communisme,  maar een bevrijdingsoorlog van een voormalig gekoloniseerd volk. In dat plaatje hoorde ook de Cubaanse revolutie thuis.


We maakten een onvergetelijke reis naar Marokko in een oude Renault 4. Een gewaagde reis omdat we geen idee hadden wat we al kamperend in Frankrijk en Spanje tegen zouden komen. Nog minder wisten we wat ons in Marokko te wachten stond maar dat maakte de reis juist avontuurlijk. Uiteindelijk voldeed de reis, ondanks enkele tegenslagen, aan onze verwachtingen. Het werd een van de markeer punten in ons leven.


Na een tijd vergeefs biologie gestudeerd te hebben, ontdekte Bernard dat hij filmer wilde worden. Hij voelde zich meer verwant met de kunsten dan met de wetenschap. Zo schreef hij op zijn kamer gedichten. Bernard was een romantisch kunstenaar voor wie het leven verder reikte dan de materiële wereld.


Samen met zijn vriendin, waar hij mee getrouwd is, vertrok hij naar Amsterdam waar hij na verloop van tijd afstudeerde aan de filmacademie en zich in de wereld van de film en televisie stortte als producent van documentaires.


We verloren elkaar al die jaren niet uit het oog. In de jaren zeventig begonnen we samen aan een filmproject, een documentaire over de sociale strijd in Mexico, een land waar ik gewoond en gewerkt had. Bernard nam de productie op zich van de documentaire die “Een rebel in de vakbeweging” is gaan heten. Vlak daarna maakten we nog een tweede documentaire in Mexico met de titel “Vakbondsvrouwen”


Ondanks dat we totaal verschillende wegen bewandelden, zijn we altijd met elkaar bevriend gebleven tot het moment dat het definitieve afscheid kwam. Moge Bernard in vrede rusten en zijn vrouw, kinderen, kleinkinderen, zijn zussen en andere vrienden troost vinden in het feit dat hij het leven volop geleefd heeft en in dankbaarheid is gestorven.

 

donderdag 17 oktober 2024

MADRID DONDERDAG 4 OKTOBER 2024

Tijdens de aankoop van een sjaal ter ondersteuning van mijn linkerarm ontmoette ik deze goedlachse immigrante in een  souvenirwinkel in het centrum van de stad. 

 
Het viel me op hoe gezellig de Spanjaarden op een terras met elkaar kletsen bij een goed glas bier of wijn.

HOLA! Zijn er nog kranten en tijdschrift kiosken net als deze van Antonio  in Nederland? Deze is in ieder geval een sieraad voor de straat.


Het centrum van de stad is rijk versierd met kleurige winkels die de starten levendig maken.



Deze jonge Senagalees trof ik aan in een winkel met Afrikaanse wax stoffen. Met veel geluk is hij erin geslaagd in Madrid te geraken. Eerst is hij volkomen legaal naar Marokko gevlogen. Senegalezen hebben geen visum nodig voor Marokko. Zijn doel was om via de Spaanse enclave Ceuta in Spanje terecht te komen. Hij had geluk. De koning van Marokko had ruzie met Spanje en besloot de Afrikanen die illegaal de grens met Ceutu over wilden niets in de weg te leggen. Toen was het gauw gepiept. Hij stuurt geld naar zijn in Senegal achtergebleven familie. Dat is de ware ontwikkelingshulp.  Hij vond Nederland een goed land net als zijn baas, ook een Senegalees, die ik buiten ontmoette. Ik verzekerde hem dat hij een goeie winkelbediende had aan zijn landgenoot. Helaas kon er niet over de prijs van de aankoop onderhandeld worden zoals in Senegal gebruikelijk is. De kassa wilde niet meewerken was zijn gevatte antwoord. 



vrijdag 1 januari 2021

92. MIJN SPROOKJESJAREN ZESTIG, MAROKKO

 

Henkius links en Bernard rechts ergens in Noord Frankrijk langs de snelweg tussen Lille en Parijs.

Nog net voordat het voorjaar begint, de tijd van het ijs venten is nog niet aangebroken, vraagt Bernard of Dora en ik zin hebben om met hem op reis te gaan naar Marokko. Ik heb in huis vage geruchten opgevangen over reisplannen naar Marokko maar geen idee over wie, wat of hoe. Hij vertelde dat hij de afgelopen maanden met drie studiegenoten plannen gemaakt had maar dat ze tot zijn verbazing en teleurstelling afhaakten. Naar het schijnt vonden ze het uiteindelijk een te onzeker avontuur.

Bernard is een aangename huisgenoot waarmee ik goed kan opschieten. Hij lijkt me een prima reisgenoot. Dora en ik durven het wel aan om samen met hem zo een reis te maken. Reizen, te vertalen als avontuur en nieuwsgierigheid naar de wereld, is een jongensdroom sinds ik Kuifje en Arendsoog ben gaan lezen. Bij de verkenners leerde ik dan weer hoe ik onderweg voor mezelf kon zorgen; tent opzetten, vuur maken, sporen lezen en al die andere dingen die je op reis moet kunnen.

Een reis naar Marokko is in dit jaar van opstand en revolutie weer eens wat anders. Geen grootse vergezichten en ideologisch bouwwerken waarover lang en veel vergaderd moet worden maar een reisplan met een doel. Een reis waarvan ik bijna zeker ben dat er meer van zullen volgen al heb ik nog geen idee hoe dat zou moeten. Komt tijd, komt raad. Dora denkt er als hetzelfde over. We zitten op dezelfde golflengte. De ouders van Dora hebben er tot onze verbazing geen moeite mee. Blijkbaar vinden ze dat we er oud en wijs genoeg voor zijn al zullen ze wel bezorgd geweest zijn, maar dat laten ze niet merken.

Een reisgezelschap van drie personen is onhandig. Vier is beter, maar waar vinden we een vierde reiziger, wat ook meteen zou schelen in de kosten? Min of meer op goed geluk vraag ik Henkius, die ik ontmoet heb bij Politeia en sociologie colleges. Hij is wars van dikdoenerij en aanstellerij, nergens bang van en past zich aan aan omstandigheden. Een betrouwbare metgezel. Hij is weliswaar kort geleden vader geworden maar dat blijkt geen belemmering. Zijn vriendin en hij laten elkaar zoveel mogelijk vrij.

Nu het probleem van het reisgezelschap is opgelost, blijft de kwestie van de financiering over. Niemand van ons heeft genoeg geld om een auto te kopen en ook nog eens de reis te betalen. Dora verdient net genoeg om van te leven, mijn toelage houdt niet over en die van Bernard en Henkius ook niet. Gelukkig kunnen we in de lente alle drie een paar weken ijs venten bij vriend Henny in Oss. Dat brengt meteen genoeg vakantiegeld op. Nu nog de aanschaf van een enigszins betrouwbare maar vooral betaalbare auto.

Het toeval komt ons te hulp. Ik heb een oom die als bijverdienste losjes in oude auto’s handelt, versleten tweedehandse brikken. Hij heeft voor ons een geschikte model staan, een Renault Fregat voor de betaalbare prijs van zevenhonderd gulden. Ik heb nog nooit gehoord van de Renault Fregat maar ik weet dan ook niet veel over auto’s. Een auto kopen is zowiezo een nieuwe ervaring voor me en dan is het een hele geruststelling dat je bij je eigen familie terecht kunt.

(verschijnt elke vrijdag)
 

 

 

 

 

 


What do you want to do ?
New mail
What do you want to do ?
New mail
What do you want to do ?
New mail

dinsdag 4 februari 2014

MARRAKECH FOTOBOEK V (STILLEVENS)

Deur met blauw, Marrakech, 9 januari 2014


Het boomtje, Marrakech, 10 januari 2014


Adres en telefoonnummer, Marrakech 10 januari 2014


Meterkasten, Marrakech, 12 januari 2014


Kledingwinkel, Marrakech 11 januari 2014


Makelaar, Marrakech, 12 januari 2014
Ezelskar verhuur, Marrakech, 10 januari 2014. 


Black apple ,Marrakech, 12 januari 2014


Groen plastic zak, Marrakech, 10 januari 2014


Architecture by night, Marrakech, 9 januari 2014


Het tapijt, Marrakech, 12 januari 2014


De schotelantenne, Marrakech, 10 januari 2014


Electra winkel, Marrakech, 12 januari 2014

donderdag 23 januari 2014

FOTOBOEK MARRAKECH III

Marrakech, 10 januari 2014


Marrakech, 10 januari 2014


Marrakech, 10 januari 2014


Marrakech, 10 januari 2014


Marrakech, 10 januari 2013


Marrakech, 11 januari 2014


Marrakech, 11 januari 2014


Marrakech, 11 januari 2014


Marrakech, 11 januari 2014

maandag 13 januari 2014

MARRAKECH

Dit is een van mijn fotografische herinneringen uit de zoemer van 1968 aan het grote plein Jemaa El Fna in Marrakech. Een folkloristisch muziekgezelschap en wat toeschouwers,voornamelijk kinderen.
Reizen om herinneringen op te halen zijn gevaarlijk. Je herinneringen blijken onbetrouwbaar en het valt tegen. Het nieuwe en de verrassing zijn er al af. Toen maakte Marrakech deel uit van een avontuurlijke reis met de auto, nu was het een stedentrip met Ryanair. Die verdient zijn geld trouwens door van vliegen letterlijk een hogere vorm van busreizen te maken. Je drijft de passagiers zo vlug mogelijk het vliegtuig in en uit, plakt het vol met reclame en laat je personeel ondertussen zoveel mogelijk aan het reisvee verkopen.

Ondanks het toerisme is Marrakech ons na 46 jaar toch meegevallen. De stad met het grote plein Jemaa el Fna blijft een beleving. Je moet je dan natuurlijk niet vastklampen aan je herinneringen. Toen dachten we geen seconde na of het veilig zou zijn om er rond te reizen. Nu, met de halve moslim wereld in vuur en vlam komt de vraag als vanzelf op. Het is haast een wonder dat het nog zo rustig is in Marokko. De jonge koning Mohammed VI (opvolger van zijn vader Hassan II) geeft zijn landgenoten blijkbaar nog vertrouwen in de toekomst, maar je weet het natuurlijk nooit. De vlam kan zo maar in de pan slaan. Misschien zijn monarchieën wel stabieler dan republieken? Jordanië is tot nu toe ook ontsnapt aan het geweld in de Arabische regio.

Natuurlijk moest ik toen een slangenbezweerder fotograferen. Dat was alsof je in een verhaal van Ali Baba of Duizend en een Nacht terecht kwam.

Tijdens onze vorige reis was de leefwereld geen punt van kritische aandacht. Je zag dat vrouwen ver van je bleven. Aan het strand waren ze erg preuts gekleed zoals bij ons in de jaren 20 van de vorige eeuw. Hier en daar zag je een zwaar gesluierde vrouw. Maar we werden ook door een jonge Marokkaan uitgenodigd bij hem thuis te komen eten wat heel gezellig was. Voor ons was het een extra warme maaltijd want geld om fatsoenlijk te eten hadden we niet. Ik heb onze jonge gastheer later vanuit Nederland nog een kaart gestuurd en hij mij weer een terug. We werden ook door 2 jonge politiemannen aan de kust genodigd om 's avonds garnalen met ze te eten en wijn te drinken. Ze namen het verbod op alcohol niet al te ernstig. 's Morgens aten we een heerlijk ontbijt met druiven en honing bij ze.

Is die leefwereld nu veel veranderd? Ik denk het niet. In de steegjes zie je af en toe zwaar gesluierde vrouwen lopen maar er zijn ook jonge meiden die op de brommer door de smalle straatjes sjezen. De meerderheid van de vrouwen zal wel ergens daar tussenin zitten, in een overgangsfase die tijd nodig heeft. Je hoopt maar dat ze die tijd ook krijgen. Conservatief of fanatiek religieuzen kunnen heftig in verzet komen en dan kan veel fout gaan. Een klein beetje geweld en het is gedaan met het toerisme als inkomstenbron en dat betekent armoe voor veel mensen.

Jemaa El Fna nu bij het vallen van de avond. Een gezellige drukte van plaatselijke bwoners en toeristen.

We dachten toen, ruim veertig jaar geleden ook niet aan de verschillen tussen de moslim en de christelijke wereld. We waren wereldburgers en spoedig zou iedereen dat zijn, dachten we. Een non-stop revolutie die met onze generatie was begonnen. Intussen weten we beter, ook al willen sommige would-be wereldburgers dat liever niet weten. Nu we zelf onze religieuze achtergrond hebben afgezworen, willen we ook niet nadenken over die van een ander. Onverschilligheid als schild tegen moeilijk te verteren geestelijke kost.

Het zal niet helpen, vrees ik. Ik ben in het voormalige katholieke zuiden opgegroeid met het luiden van kerkklokken. Gelukkig s'morgens niet al te vroeg. Ze begonnen altijd aarzelend alsof ze nog niet wilden storen, maar dan gingen ze voluit om na verloop van tijd met enkele naklanken weg te sterven. Dat is wat anders dan 's morgens in alle vroegte vanaf de minaret gewekt te worden met een hard, soms opzwepend nasaal stemgeluid. Muzikaal is het niet. Dat was het gebeier van de klokken wel. Ze klonken mij ook niet in de oren als een bevel om naar de kerkdienst te gaan. De stem van de minaret klinkt wel zo en ik hou niet van bevelen.

's Avonds wordt bij een enkel lampje nog steeds met veel plezier muziek gemaakt.
Wat me ook opvalt is dat je alleen de moskee in mag als je gelovig moslim bent, behalve dan in de grote moskee in Casablanca. Waarom is dat? Bang dat de moskee ontheiligd wordt? Maar laat God zich ontheiligen? Ik denk van niet, die kan best voor zichzelf zorgen. Het zullen de gelovigen zijn die zich ontheiligd voelen. Een zwaktebod van de gelovigen. Je zou eerder het omgekeerde denken, een bezoek aan de moskee kan de ongelovige bekeren. Een kwestie van vertrouwen in je eigen geloof en de God die je eert. Het buitensluiten van anderen, maakt een vijandige indruk. Is dat omdat geloof en stam, geloof en natie samenvallen? Als dat zo is dan kunnen nog moeilijke tijden aanbreken.