MEXICAANSE VERTELLINGEN 8. MET PANCHO VILLA OP WEG NAAR MEXICO-STAD

De revolutionairen met hun leider Pancho Villa in het midden.

 

Zo wordt Diego van de ene dag op de andere revolutionair. Niet vanwege een politieke overtuiging, politiek bestaat in zijn dorp niet, maar omdat hij een ander leven wil. Hij wil geen landarbeider worden zoals zijn vader en al zijn voorvaderen tot aan de Spaanse Conquista toe en wie weet ook nog daarvoor. Per slot van rekening heeft hij indianenbloed in zijn aderen. 

De revolutie geeft hem de kans uit de geschiedenis van zijn voorvaderen te stappen en een begin te maken met zijn eigen geschiedenis. Zo een daad van eigen lotsbestemming is niks voor bange mensen. Maar zoals we weten was Diego als kind al niet bang en was hij vrijheidslievend en daar horen risico's bij, risico's die veel mensen liever niet nemen. 

Ondertussen heeft hij nog geen idee waar de revolutie over gaat. Het wordt tijd om eens te informeren bij zijn strijdmakkers tevens kameraden. Ze zijn op veldtocht naar Mexico-stad zijn om een nieuwe president te installeren. De vorige president, ooit een vriend van hun generaal Pancho Villa, deugt niet. 

Intussen is hen is ter ore gekomen dat Carranza, dat is de naam van de ondeugdelijke president, hun intocht in Mexico-stad niet afwacht. Hij is naar Veracruz, een oude havenstad aan de Golf van Mexico, gevlucht. Tot een veldslag met zijn troepen zal het dus niet meer komen. Hun mars is zonder slag of stoot een overwinningsmars geworden.

Onderweg krijgt Diego van zijn kameraden te horen wie de nieuwe president is. Om te beginnen is hij een goede vriend van de generaal. Ook hij stamt af van een armoedige dorpsfamilie. In zijn jeugd was hij herder en mijnwerker. Ondanks die eenvoudige achtergrond raakt Eulalio, zo heet hij, al vroeg geïnteresseerd in politiek.

Hij sluit zich aan bij de liberale revolutionairen - de democraten wordt wel gezegd - tegen dictator Porfirio Díaz. Hij vecht in de troepen van generaal Obregon en Madero. Als een goede, loyale en revolutionaire strijder wordt hij door Madero, wanneer die eenmaal president is geworden, beloond met het burgemeesterschap van het noordelijke stadje Concepcion, dat als voornaamste bron van inkomsten een bescheiden goudmijn heeft. 

Eenmaal aan de macht houdt hij op revolutionaire wijze huis in het stadje. Zijn eerste daad is de aankoop van een guillotine. Daarmee maakt hij met onmiddellijke ingang de notabelen van zijn stadje een kopje kleiner. Als de koppen gevallen zijn in de guillotine mand, is er nog maar een de baas in het stadje en dat is burgemeester Eulalio. Zoals gezegd, de revolutie is niet voor bangeriken.

MEXICAANSE VERTELLINGEN 7. DIEGO

 

Een revolutionair.  

Diego Castillo is een kind van zijn dorp. Het is een klein dorp, eigenlijk een grote familie waar iedereen even arm is of even rijk. Het is maar hoe je het bekijkt. Het bestaat uit twee straten, een doorgaande weg waarlangs winkels en huizen staan en een winkelstraatje parrallel daaraan, bestraat met keien en dat grenst aan een armoedig parkje tevens pleintje. Dit gaat door voor het centrum van het dorp. 

 

Er wordt geen honger geleden. Elk gezin heeft een stuk grond dat van de gemeenschap van de gemeenschap is. Gezinnen krijgen het in bruikleen. Op de percelen wordt voornamelijk mais en bonen voor eigen gebruik verbouwd. De meeste gezinnen hebben een bescheiden veestapel: een koe of wat, enkele schapen, geiten en een paard. Het dak boven hun hoofd hebben ze met hulp van vrienden en buren gebouwd.

Diego loopt tot wanhoop van zijn moeder als kind steeds van huis weg, lukraak de velden in. Ze is bang dat hij in een sloot of het beekje zal vallen en verdrinken. Diego is niet alleen een wegloper, hij is ook niet bang van dieren. 

Hij gaat net als de andere kinderen van zijn dorp naar school, een eenvoudige school met een paar klaslokalen. Daar leert hij lezen, schrijven en rekenen. Hij is een prima leerling.

Na schooltijd helpt hij zijn ouders op het land. Het liefst rijdt hij paard. Eenmaal gezeten op het paard voelt hij zich vrij. Voorlopig blijft het bij kleine rondjes rond het veld of het huis. Hij is nog te jong om alleen te paard erop uit te gaan. Als hij goed kan paard rijden, leert zijn vader hem jagen op klein en groot wild in de velden en de bossen. Zo leert Diego schieten en het mes hanteren. 

Rond zijn zestiende mag hij er alleen op uit trekken. Hij rijdt met zijn paard de bergen in om in de bossen op de hellingen te jagen. Als het kan blijft hij een nacht of langer van huis. Hij eet dan het zelf geschoten wild dat hij op een vuurtje klaar maakt. 

Op zulke momenten voelt hij zich een vrij man die leeft met en van de natuur. Bij het zien van de sterren aan de hemel voelt hij zich opgenomen in het universum. De geur van rook en vuur geeft hem een diep gevoel te leven. De nachtelijke geluiden van de wind in de struiken en bomen, het geritsel van dieren en het geluid van de sprinkhanen stellen hem gerust voor het slapen gaan.

De toekomst van Diego ligt vast zoals die al generaties lang vast ligt. Hij zal net als zijn vader en voor hem diens vader en zo verder een stuk land krijgen, trouwen met een vrouw uit het dorp, een huis bouwen en een gezin stichten. Niemand die daar aan twijfelt, ook Diego zelf niet. 

Maar op een dag waaiert een grote troep gewapende mannen het dorp binnen. Ze slaan hun kamp op en rond het pleintje in het dorp op. Diego beseft al snel dat dit mannen van Pancho Villa zijn, de onoverwinnelijke generaal van de revolutie. Die naar wordt beweerd zijn revolutionaire carrière is begonnen door van de rijken te stelen en de buit aan de armen te geven. Dat maakt hem tot een volksheld. 

Zijn heldhaftige levenstocht begon met de moord op de landeigenaar die zijn zus verkracht had. Er zat niks anders op dan de bergen in te vluchten. Daar zette hij zijn kruistocht tegen de landeigenaren voort. Toen de revolutie tegen dictator Porfirio Diaz uitbrak, sloot Villa zich aan bij de opstandelingen. Pancho bleek een te taaie tegenstander te zijn voor zijn leger.

Zodoende wordt hij een nog grotere held dan hij al was. Pancho Villa wordt een machtig man, die reputaties van politici en zelfs presidenten kan maken of breken. Zijn macht strekt zich uit tot aan Mexico-stad, de hoofdstad van het land. De troepen in zijn dorp zijn op weg naar de hoofdstad.

Die avond beseft Diego dat deze troep van Pancho Villa de kans van zijn leven zijn om aan zijn bestemming te ontsnappen, het dorp te verlaten en een vrij leven te veroveren. De revolutie zal nieuwe wegen voor hem banen. Zonder aarzeling haalt hij zijn paard van stal, zijn geweer van de muur, steekt zijn mes tussen zijn riem en gaat met de troep mee. Hij is revolutionair geworden.