Posts tonen met het label frans hals. Alle posts tonen
Posts tonen met het label frans hals. Alle posts tonen

dinsdag 18 oktober 2022

DALI 2. VERBORGEN GEZICHTEN VAN DESCARTES

Portret van René Descartes dat geschilderd zou zijn door Frans Hals.



 

De roman “Verborgen gezichten” van Dali  wordt ingeleid met een spreuk van de jonge René Descartes “Larvatus prodeo” wat zoveel betekent als “ik vertoon mij gemaskerd”. 

Wat moet Dali de schilderkunstige Surrealist met deze filosoof van de rede? Maakt Descartes in zijn boek  “Discours de la méthode” de Rede niet tot het alfa en omega van het mens zijn? Surrealisten zoals de schilder Dali en de dichter schrijver André Breton, tevens informeel leider van de surrealisten in de tijd van Dali, baseren zich daarentegen op het onderbewustzijn, verbeeldingskracht niet gebaseerd op verstand en logica maar het onderbewustzijn.

Volgens Descartes kunnen we de waarheid alleen kennen door aan alles te twijfelen, ook aan het bestaan van een God. Het enige houvast dat we als mensen hebben is de uitspraak van ons verstand “Ik denk dus ik ben”. Het is onze enige toevlucht en redding in een onzekere wereld.

Het door Dali gebruikte motto voor zijn boek heeft Descartes gedaan op 23 jarige leeftijd, 20 jaar voor de publicatie van zijn beroemde "Discours de la Méthode” aldus de katholieke Franse filosoof Jacques Maritain in zijn boek “De Droom van Descartes”, verschenen in 1920-22.  

"Als een acteur die een masker draagt, kom ik naar voren, gemaskerd, op het toneel van de wereld.' […] Het zal aan de gemaskerde filosoof zijn om de wetenschappen te ontmaskeren en hun continuïteit en hun eenheid te laten verschijnen met hun schoonheid” ( De Droom van Descartes, 41, 92 n.25).

Onder filosofen wordt getwist over de betekenis deze uitspraak van de jeugdige Descartes voor zijn latere werk waaronder de Discours de la Méthode. Vanwaar deze maskerade van Descartes om het masker van de wetenschap van zijn tijd af te werpen? Vanwaar de noodzaak om zelf een masker te dragen om de wetenschap van zijn tijd te ontmaskeren?

We laten deze filosofische kwestie over een uitspraak van de nog jonge Descartes voor wat ze is en vragen ons af waarom Dali uitgerekend deze uitspraak van Descartes als motto voor zijn roman gebruikt.

Daarover de volgende keer meer.

 

maandag 6 juli 2020

CDA LIJSTTREKKERS

Hugo de Jonge (Met dank aan ANP foto)
Het CDA houdt verkiezingen om het partijleiderschap. Dat is een heikele zaak want hoe profileer je je als kandidaat in je eigen partij? Je kunt niet al te kritisch zijn over je tegenkandidaten want dan zet je je partij voor gek. Het gevolg is een matte, afgemeten campagne waarin harde botsingen vermeden worden.

Dus komen we onvermijdelijk in de cliché’s terecht iets waar politici toch al mee behept zijn. Mona is trots op haar zonen, Hugo is een trotse vader en Pieter is trots op Nederland. Kunnen we dat woord trots niet verbieden? Hugo wil samen idealen realiseren, Mona vindt dat we het samen moeten doen en Pieter wil samen de problemen oplossen. Het woord samen is het CDA op de buik geschreven. Moeten we dat woord niet in de ban doen?



Mona Keijzer als de Mona Lisa (Met dank aan Leonardo Da Vinci en het Museum Louvre in Parijs.) Bewerking: petrus nelissen



Wat zijn de verschillen tussen de drie kandidaten? Een is vrouw, twee zijn mannen. Maakt dat verschil in deze tijd? Mannen en vrouwen zijn gelijk. In de praktijk niet maar dat is taboe. Mona heeft rechten gestudeerd en is advocaat geweest, wethouder, kamerlid en is nu staatssecretaris. Hugo heeft de PABO gedaan, leraar geweest, wethouder en is nu minister. Pieter heeft in het buitenland economie gestudeerd en is al jaren lid van de Tweede Kamer.

Mona en Hugo zijn politiek en bestuurlijk gepokt en gemazeld op lokaal en landelijk niveau. Pieter is een vasthoudend kamerlid, zo heeft hij intussen bewezen. Ze delen de idealen van rechtvaardigheid en verantwoordelijkheid. Met name Mona wil verbinding zoeken en mensen helpen. Hugo straalt optimisme uit met woorden als aanpakken en verschil maken. 



Piet Omtzicht als Man met Hand op zijn Hart (Met dank van Frans Hals en het Museum van Schone Kunsten in Bordeaux)


Rest nog een politiek strategische kwestie. Wie van de drie blijft het beste overeind tegenover Rutte, de politieke held van de Coronatijd en tegenover andere lijsttrekkers als Kaag van D66, Ascher van de PvdA en Liliane Marijnissen?  En wie van de drie spreekt het meeste de kiezers aan? Hugo, Mona of Pieter? Die vraag is moeilijk te beantwoorden want kiezers zijn wispelturig, eigengereid en eigenlijk nauwelijks in te schatten. Wat vandaag goed is, is morgen slecht. Dat maakt politiek net zo spannend als voetbal. Je weet nooit hoe de bal rolt en dus kunnen we er eindeloos over blijven praten. Toch meer weten over de kandidaten? Kijk op www.cda.nl

dinsdag 16 april 2019

DE EENZAAMHEID VAN DE ONGELOVIGE 86

Het schilderij 'De Luitspeler' van Frans Hals dat boven het hoofdeinde van mijn bed hing. (het Louvre, Parijs ca. 1623)

Ik moet wennen aan het idee dat mijn toekomst dus toch bij Philips zal liggen. Ik ga bij mijn welwillende baas informeren wat voor soort toekomst dat zou kunnen zijn. Maar hij weet dat net zo min als ik. Misschien dat ze bij personeelszaken meer weten? Daar word ik ook niet wijzer. Ik vraag of ik in de toekomst niet uitgezonden kan worden naar een buitenlandse vestiging? Dat - zo zeggen ze - is een zaak waarover de hoofdindustriegroep beslist, in mijn geval de top van Radio, Grammofoon en Televisie.

Ik ga dat uitzoeken maar ik ben er niet gerust op. Ik kan me nog steeds niet voorstellen dat Philips mijn voorlopig eindstation zal zijn al ken ik natuurlijk nog lang niet alle mogelijkheden in het bedrijf. Maar mijn nieuwsgierigheid gaat vast verder dan Philips ook al heeft de multinational zijn tentakels over de hele wereld en weet het zowat alles op het gebied van elektronica. Daarmee zou een mensenleven en meer nog vervuld kunnen worden. Toch wil ik verder reiken dan Philips al zou ik niet kunnen zeggen waarheen precies.

Daarom blijf ik zoeken. Zoals Paulus al schreef in zijn eerste brief aan de Tessalonicenzen “onderzoek alles, behoud het goede”? ( vers 21). Maar wat is dan het goede in dit geval? Van jongs af aan ben ik nieuwsgierig naar de kunsten en dan vooral de schilderkunst. Indertijd nog bij de verkenners knipte ik plaatjes van kunstwerken uit de Katholieke Illustratie om ze in een boek te plakken. Wie weet zit er toch een kunstenaar in me?

Dat zou vreemd wijn want in mijn familie en omgeving komen geen kunstenaars voor tenzij levenskunstenaars of liever overlevingskunstenaars. Er wordt gewerkt op het land of in de fabriek. Dat mijn vader vakbondsbestuurder is geworden, is al heel wat. Als ik dus al zoiets zou willen als kunstenaar worden, lid van het schildersgilde dan moet ik het helemaal zelf uitzoeken. Ook dat is gebruikelijk in mijn familie.

Het idee dat ik naar een kunstacademie zou verhuizen, zou bij mij thuis op rotsgrond vallen. Hoe ik in ’s hemelsnaam denk met schilderen of iets dergelijks de kost te kunnen verdienen? Ik heb ook weinig rugdekking. Tot nu toe is nergens uit gebleken dat ik enig teken of schilder talent zou hebben, ook niet op de middelbare school. Maar zelf toch maar proberen kan natuurlijk geen kwaad. Met behulp van een cadeau gekregen kistje met schildergerei voor beginners ga ik een schilderij van Frans Hals dat boven mijn bed hangt naschilderen. Dan gebeurt waar ik al bang voor was. Het wordt niks. De verfkunsten lijken een doodlopende weg voor me. Wat nu?


(verschijnt elke dinsdag)

dinsdag 18 december 2018

DE EENZAAMHEID VAN DE ONGELOVIGE 70

 
Straat in Philipsdorp (Strijp, Eindhoven)in de jaren vijftig van de vorige eeuw.
Elk laatste vrijdagochtend van de maand halen alle witte boorden, behalve uiteraard het hogere management, beneden in ons gebouw hun salariszakje op. We staan bedaard te wachten tot we aan de beurt zijn. Ik schuifel mee tot ik vooraan sta. Ik geef mijn naam op aan de mannen en vrouwen achter de tafel. Een van hen kijkt na of het klopt en zoekt vervolgens in de bakken vol met zakjes naar mijn salariszakje om het me vervolgens te geven.

Na ontvangst van het kasgeld begint het weekeinde. Wie gaat er na een zo vreugdevolle uitbetaling nog echt aan het werk? Salaris is in mijn geval en dat van mijn collega’s een groot woord. Als beginnende witte boorden verdienen we minder dan de arbeiders in de productie. Maar zo wordt ons verzekerd, wij hoeven ons daar geen zorgen over te maken. Over een paar jaar haalt onze salariscurve die van de blauwe boorden in en stijgt daarna maar door naar de top. De blauwe boorden zitten al vroeg in hun leven aan hun top terwijl die van ons nog moet komen. Dat is een hele troost voor ons.

Ik betaal honderd gulden per maand voor volledig pension, dat is niet veel voor slapen, eten en drinken. Mijn volpension bij de familie is meer een vriendendienst aan mijn vader dan een zakelijke overeenkomst. Solidariteit van vakbondsmensen onder elkaar. Die honderd gulden zijn net iets meer dan de helft van mijn maandloon. Van wat overblijft betaal ik mijn wekelijkse treinkaartjes naar huis, mijn kleren en zakgeld. De rest is voor mijn moeder die de wekelijkse was voor me doet en waarvoor ik in de weekeinden thuis slaap en eet.

Voor honderd gulden volpension kun je geen luxe verwachten, wat ik ook niet doe. Mijn slaapkamer is een pijpenlaatje gelegen aan de voorkant van het huis. Je komt er via een trap vanuit de woonkamer. Aan het eind van de kleine overloop is mijn deur. Tegenover de deur is een klein raam van waaruit ik voorover gebogen een stuk van de stille straat zie. Er staat een tafeltje rechts tegen de muur met nog net genoeg ruimte tussen tafel en bed om van de deur naar het raam te lopen. Aan de smalle kant van de tafel, met de rug naar de deur, staat een stoel. Die is voornamelijk om mijn kleren overheen te hangen voor het naar bed gaan. De kamer is kleiner dan thuis maar daar heb ik nooit een kamer voor mij alleen gehad. Ik ben er dus toch een beetje op vooruit gegaan.

Om het gezellig te maken heeft mijn hospita een kleedje op het tafeltje gelegd met daarop een bloempotje. Boven het tafeltje heb ik een rood geel gekleurd Tomadorekje opgehangen voor een paar boeken die ik van thuis heb meegenomen. Meestal lees ik liggend op het stugge pluche bedsprei. Aan het hoofdeinde van mijn eenpersoons bed heb ik een ingelijste reproductie van de vrolijke luitspeler van Frans Hals gehangen.

(verschijnt elke dinsdag)

dinsdag 11 december 2018

DE EENZAAMHEID VAN DE ONGELOVIGE 69




Mijn vader heeft een kamer met vol pension voor me gevonden bij een bevriende vakbondsman in het voormalige Philipsdorp in Strijp. Het toeval wil dat ze wonen op loopafstand van de imposante rij gebouwen van Philips Strijp waar ik werk. De bevriende vakbondsman is penningmeester van een afdeling van de Eindhovense voedingsbond.

Vanwege een hartkwaal is hij met vervroegd pensioen. Hij brengt de dag door in een stoel die als een troon staat naast de kachel in de woonkamer, halverwege de voorkamer en de keuken. Zo overziet hij alles wat in huis gebeurt. Door de dag heen leest hij de krant, luistert naar het nieuws en de actualiteiten op de radio en lost puzzels op in speciale puzzelboekjes.

In een van de eerste weken dat ik bij ze woon, nodigt hij me uit voor zijn wekelijkse ronde langs de leden van de afdeling. In een grote oude Opel met stuurversnelling rijden we door een groot deel van Eindhoven. We lopen meestal achterom naar de keukendeur. De vakbondscontributie ligt al klaar op de keukentafel. Hij stelt me voor als de zoon van Theo die sinds kort bij Philips werkt en nu bij hem woont zo lang het nodig is. Er wordt instemmend geknikt. Na nog een kort praatje over het werk en ziektes vertrekken we naar het volgende adres.

Eigenlijk komen ze uit Drente. Na de Tweede Wereldoorlog kon hij komen werken in Eindhoven, in een van de bakkerijen van etos. Zo te horen missen ze hun geboortegrond niet. Dat zou ook moeilijk kunnen want ze hebben intussen drie grote kinderen, twee dochters en een zoon, die alle drie bij Philips werken. Na de lagere school zijn ze naar de Philips school geweest. De zoon werkt in de glasfabriek, de twee dochters op een kantoor in het ELA gebouw dat ook op Strijp staat. ELA staat voor Electro Akoestiek en Apparaten, een belangrijke Hoofd Industrie Groep van Philips waar onder andere bandrecorders en geluidsinstallaties voor bioscopen worden gemaakt.

Geen van drieën hebben ze haast in de liefde, ook al willen de twee meiden nog wel eens uitvoerig vertellen over wat hun met deze of gene mannelijke collega is overkomen. De belangstelling is er wel maar haast dus niet. Ik word van begin af aan beschouwd als lid van het gezin. Ik eet mee aan tafel bij het ontbijt en het avondeten.

Ik eet wat de pot schaft, een boerse pot als thuis, de heilige drieëenheid soep, aardappelen met vlees en pudding. Net als thuis mag onder het eten gepraat worden. We praten over de dingen van alledag op het werk en er worden nieuwtjes uitgewisseld. Ik blijf wat op de achtergrond, per slot van rekening ben ik nieuw en ondanks alle hartelijkheid niet echt een gezinslid. Ik merk al gauw dat kritiek op Philips niet wordt gewaardeerd. Niemand wil er een kwaad woord horen over het bedrijf dat het gezin zoveel goeds brengt.

 
(verschijnt elke dinsdag)