WAT BEZIELT KARDINAAL EIJK?

Foto van een optreden van kardinaal Eijk. 

Ik beschouw mezelf als agnostisch katholiek: behoud het goede van het katholicisme en gooi de rest overboord. Daarom ben ik niet kerks want de kerk is meestal bezig met zijn wereldlijk bezit onder de hoede van een groots opgezette bureaucratie. Zij verdienen daar de kost mee en zijn daarom vooral bezig met dat veilig te stellen. Zie kardinaal Eijk die vindt dat de kerk zal instorten nu de paus lijkt toe te staan dat een met een katholiek getrouwde protestant ter communie mag gaan.

Alsof zulks iets te maken heeft met de mens Jezus Christus. Als ik het Nieuwe Testament met zijn getuigenissen over het leven van Christus goed lees dan stond Jezus van Nazareth, de zoon van een timmerman, voor iedereen en alleman open. Niemand uitgezonderd behalve hypocrieten en huichelaars. Kan Eijk dat voorbeeld niet volgen?

De katholieke communie is een afgeleide van het laatste avondmaal dat Jezus voor zijn dood met zijn leerlingen at volgens de evangelisten Marcus, Mattheüs en Lucas. In alle drie die evangelies is sprake van leerlingen en niet van katholieken. Bovendien als zij leerlingen waren die jaren met hem zijn opgetrokken, wat zijn wij dan anders dan leerlingen? Over betweters wordt in de 3 evangeliën niet gesproken.

Vervolgens at Jezus met zijn leerlingen brood en dronk wijn. Jezus vraagt volgens het evangelie van Lucas nadrukkelijk aan zijn leerlingen om ter nagedachtenis aan hem tezamen zulks te blijven doen: brood eten en wijn drinken. Ik lees nergens dat zulks voorbehouden moet worden aan katholieken. Ik lees het als een uitnodiging van Jezus aan iedereen die zijn leerling wil zijn. Zijn protestanten geen leerlingen van Jezus?

Ik zou de kardinaal willen uitnodigen meer naar de geest van Jezus Christus te denken en te doen in plaats van kleingeestig zijn toevlucht te zoeken tot regels en procedures tot behoud van de katholieke kerk. Zonder de geest van Jezus Christus is de kerk een hol en nietszeggend vat. 

DE EENZAAMHEID VAN DE ONGELOVIGE 31

Masaccio (1401-1428), Adam en Eva verdreven uit het Paradijs (1424-1428),
Fresco(255 cm hoog) in de Brancaccikapel, Santa Maria del Carmine, Florence.
"Verdreven uit het paradijs beseffen Adam en Eva dat ze naakt zijn en maken
ze kennis met de schaamte.Preutse kerkvorsten hebben er waarschijnlijk
voor gezorgd dat de geslachtsdelen verborgen werden achter vijgenbladeren.
Bij een reinigingsbeurt in 1988 zijn ze verwijderd."
(zie: statenvertaling.net)

Onze Lieve Heer zal zich niet druk maken over waar Zijn kinderen naar de kerk gaan, protestants of katholiek, dat is Hem om het even. Zo lang we maar geloven, hopen en liefhebben. Liefde lijkt me van die drie de belangrijkste. Dat leert Onze Lieve Heer ons zelf door zijn Zoon als zoenoffer naar hier te sturen om het weer goed te maken tussen Hem en de mensen ondanks het verraad van de eerste mensen Adam en Eva.

Of was het uit eenzaamheid dat Hij het weer goed wilde maken met ons mensen? Ik denk allebei: liefde en eenzaamheid. Toen Hij de mensen voor straf eenmaal uit Zijn Paradijs had weggejaagd, werd Hij vermoedelijk overvallen door een immens gevoel van eenzaamheid, een eenzaamheid die groter is dan wij ons als mensen kunnen voorstellen want wij zijn niet zo groot en almachtig als Hij.  Het is ook niet niks. Heb je uit liefde en tegen de eenzaamheid een wereld vol bergen en dalen, oceanen, bomen, planten, dieren en mensen geschapen en dan blijf je alsnog alleen en eenzaam achter. Al dat gedoe voor niks geweest.

Hij moet tot het besef zijn gekomen dat Hij door de mensen te verdrijven uit Zijn paradijs Hij zichzelf net zo hard strafte als de mensen. Vandaar Zijn besluit - denk ik - om zijn Zoon er op uit te sturen om het weer goed te maken tussen Hem en de mensen. Een win win situatie voor beide partijen. Iedereen krijgt zo nieuwe kansen op liefde en kan weg uit de eenzaamheid. Daarvoor Je Zoon als sterfelijk mens naar de wereld sturen en de kruisdood doen sterven is een Grootse daad van Liefde en Vergeving,  groter dan een normaal mens zich kan voorstellen.

’s Avonds in bed neem ik alles nog eens een keer met Hem door. Ik leg hem uit dat ik niet zou kunnen begrijpen dat Hij de liefde niet belangrijker zou vinden dan het lidmaatschap van een kerkelijk genootschap. In mijn geval gaat het ook nog eens om een protestants meisje, dus is er al helemaal niks aan de hand. We geloven in dezelfde God, Onze Lieve Heer, Zijn Zoon Jezus Christus en de Heilige Geest. Dus Hij zit altijd goed. Ik ga gerust slapen.

(verschijnt elke dinsdag)

DE EENZAAMHEID VAN DE ONGELOVIGE 30

Verliefd in Parijs, 2007

Nog steeds geen antwoord op mijn liefdesbrief. Ze zal mijn liefdesbrief toch wel gevonden hebben? Ondertussen vraag ik me af hoe het eigenlijk zit met de liefde tussen protestanten en katholieken. Kan dat zo maar? Heeft Onze Lieve Heer daar bezwaren tegen of misschien de Heilige Moeder Maria? Zij zou zich wel eens gepasseerd kunnen voelen. Ik heb gehoord dat protestanten niet zo warm lopen voor de moeder van God’s Zoon. Je zou toch denken dat daar waar een Zoon is, de Moeder ook meetelt. Toch denk ik niet dat Zij problemen heeft met liefde tussen een protestants dochter en een katholieke zoon. Ze is niet jaloers aangelegd.

Mijn moeder komt met het versje “waar twee geloven liggen op een kussen, daar ligt de duivel tussen” op de proppen. Uit de manier waarop ze het versje opzegt, maak ik op dat ze er zelf niet zo mee zit. Haar geloof is niet kerks gebonden. Haar eigen ervaringen met de barmhartigheid van de moederkerk zijn niet al te best geweest. In haar jeugd mocht ze van mijnheer pastoor niet bij het gemengde korfbal, haar enige ontspanning als oudste hulp in het grote gezin thuis. Zo groot dat ze de lagere school niet eens heeft afgemaakt. Gelukkig dacht haar eigen moeder er zo niet over. Ze mocht blijven korfballen. 

Vanwege haar voorhuwelijkse zwangerschap mocht ze dan weer niet in het wit trouwen en ook al geen kaars bij de Heilige Maagd Maria aansteken. Alsof de Heilige Maagd geen begrip zou hebben voor buitenhuwelijkse zwangerschappen? Zij was zelf voorhuwelijks zwanger van de voor mensen toch moeilijk te bevatten Heilige Geest. Pas nadat een engel in een droom was verschenen met uitleg over Haar Maagdelijke zwangerschap trouwde de Heilige Jozef  met haar. Zo redde hij  haar eer, een daad uit echte liefde. Met mijn vader was niets aan de hand. Die was er samen met mijn moeder gewoon te vroeg bij geweest en dus trouwde hij met mijn moeder.

Hoe het met Onze Lieve Heer zit in deze heikele kwestie is moeilijk te zeggen. Als God de Vader heeft hij Zelf met hulp van de Heilige Geest de Heilige Maria buitenhuwelijks zwanger gemaakt. Over zijn daderschap bestaat dus geen twijfel. De Zoon, wetende dat hij een bastaard is van God Zijn Vader, kan toch ook geen bezwaar hebben tegen een voorhuwelijkse zwangerschap? Kortom, de Roomse kerk zit hier in een moeilijk parket. Mijn moeder bleef hoe dan ook haar leven lang verdrietig over haar gemiste witte bruidsjurk maar desondanks bleef ze trouw tot aan haar dood aan de Heilige Moeder Maria. Dankzij de liefde bleef ze geestelijk gezond.

(verschijnt elke dinsdag)

DE 'KATHOLIEKE' VAN GOGH EN DE 'PROTESTANTSE' MONDRIAAN

Vincent Van Gogh, De aardappeleters, Nuenen 1885, Van Gogh museum Amsterdam

 

We hebben al vastgesteld dat Van Gogh en Mondriaan van dezelfde voorouders stammen, dat op zich is opzienbarend, en dat beiden eenBrabantse toets hebben. De Brabantse toets van Van Gogh kunnen we zien in een aantal schilderijen van hem waarvan de aardappeleters het meest bekend is. Je kunt dat schilderij enigszins beschouwen als een eerbetoon aan het Brabantse boerenleven. Het zou zo maar de Brabantse Nachtwacht kunnen zijn.

Van Gogh heeft het thema van de gezinsmaaltijd niet voor niets gekozen. Men deelt in gezinsverband het eenvoudige eten. Eten delen is het symbool bij uitstek voor solidariteit. De boerin links kijkt onderwijl met een zekere warmte naar haar man rechts van haar terwijl beiden uit dezelfde schaal een aardappel pikken. De boer rechts houdt zijn kom uitnodigend voor aan zijn vrouw terwijl zij bezig is koffie in te schenken, niet alleen voor zichzelf, maar voor allemaal.

Je zou hier het ritueel van de Katholieke mis in kunnen zien. De aardappel en de koffie staan dan voor het brood dat gebroken wordt, de koffie voor de wijn die geschonken wordt. Misschien overdreven maar Van Gogh als domineeszoon moet goed bekend geweest zijn met kerkelijke rituelen. Dus zo gek is het nog niet. Van Gogh is trouwens zijn hele verdere leven lang in alle opzichten trouw gebleven aan het thema van de eenvoud en de solidariteit. Uiteindelijk schilderde hij de schoonheid van het leven in al zijn eenvoud of het nu landschappen of portretten waren.

Piet Mondriaan,Ruitvormige Compositie met 2 lijnen, 1931 Stedelijk Museum Amsterdam

Mondriaan heeft hetzelfde gedaan maar op een abstracter  niveau. Van Gogh en Mondriaan waren immers beiden idealisten die hun leven lang gezocht hebben naar de zin van het leven. Beiden hadden daarbij als vertrekpunt het van thuis meegekregen Protestantse geloof. Beiden vonden uiteindelijk rust in de schilderkunst. Daarin konden ze hun idealisme, hun optimisme en hun levensovertuiging kwijt. Van Gogh is daarom alles behalve een plaatjesschilder en Mondriaan geen schilder van alleen maar vierkantjes en lijnen.

Beiden schilderden vanuit een geestelijke wereld die niet los stond van hun dagelijkse leven. Van Gogh is als kind van zijn tijd dichter bij de figuratieve kunst gebleven om zijn geestelijke leven te verbeelden. Mondriaan als kind van zijn tijd kwam uiteindelijk terecht in de abstracte kunst niet omdat dat mode was geworden maar omdat hij daarmee het beste zijn ideeën, zijn idealen, zijn geestelijke leven kon uitdrukken.

Je zou kunnen zeggen dat Van Gogh meer een Katholieke schilder is met zijn uitbundige vorm- en kleurgebruik als lofprijzing aan de schepping van mens en natuur. Mondriaan daarentegen is als zoon van een onderwijzer met zijn voorkeur voor abstractie, met zijn strakke lijnenspel, zijn primaire kleuren en eenvoudige vormen meer een Protestantse schilder. Daar waar Van Gogh op zijn doeken het eeuwige leven viert met aardse kleuren en vormen, viert Mondriaan datzelfde eeuwige leven met onaardse harmonie en schoonheid. Van Gogh is als een Katholieke kerk met zijn uitbundige rituelen, beelden en schilderijen. Mondriaan is als een Protestantse kerk met zijn nadruk op ruimte en eenvoud.