MEXICAANSE VERTELLINGEN 56. GEVALLEN VROUW

Leven in het dorp San Miguel Regla, 1976. (ingekleurde foto: petrus)

 

Wat kan hij praktisch doen? Hij besluit om Sara vanavond te vragen of zij zich niet kunnen ontfermen over Adam, de zoon van zijn zus. Dat zou hun bevrijden van de zorg over hun kleinkind en wie weet krijgt Adam een kans om een fatsoenlijk bestaan op te bouwen in de stad. Dat is tenminste iets waarmee hij zijn ouders kan helpen.

Sara vindt het prima. Ze wil wel voor Adam zorgen. Als voormalig dorpsmeisje voelt ze aan wat Adam in de stad moet doormaken. Ze denkt dat ze hem daarbij kan helpen. Wie weet kan hij ook nog een of andere opleiding volgen. 

Helaas wijst niets erop dat hij enige aanleg heeft voor het beroep van kunstschilder, al weet je natuurlijk nooit. Tot nu toe heeft hij het leven van een boerenjongen geleid, het leven dat ook Diego heeft gekend en Sara. Diego had ook nooit gedacht van zichzelf dat hij als boerenjongen revolutionair zou worden en daarna ook nog eens kunstschilder.

Hoe dan ook, het is beter om zijn ouders te ontlasten van de zorg voor Adam. Wie weet helpt het in de toekomst om beter contact te krijgen met zijn verloren zus. Het doet hem pijn aan het hart haar te zien rondzwerven door het dorp zonder dat hij er iets aan kan doen.

Voor zijn ouders moet het nog pijnlijker zijn om zo hun dochter te verliezen. Ze zijn honderden keren naar de kerk geweest om voor haar te bidden, dat Jezus Christus of Zijn Moeder de Heilige Maagd Maria zich over haar zouden ontfermen. Maar er gebeurde niets.

Hun gebeden worden alsmaar niet verhoord. Integendeel, dorpelingen en trouwe kerkgangers spotten regelmatig met Rosa en schilderen haar af als een slet en een hoer, die krijgt wat ze verdient.

Er is weinig mededogen met een in hun ogen gevallen vrouw. Maar Rosa is geen gevallen vrouw. Ze heeft de pech gehad te jong op de verkeerde jongen verliefd te worden. Daarvoor krijgt ze nu een levenslange straf. Een boete die wreed en onmenselijk is.

Per slot van rekening is ze alleen maar naïef geweest. Ze heeft teveel in de liefde geloofd en te weinig oog gehad voor het kwaad. Wie overkomt dat niet in zijn leven? Hoeveel mensen, mannen en vrouwen, vergissen zich niet in de liefde? De wereld zit er vol van.

Jezus en Maria zouden daar toch begrip voor moeten hebben. Heeft Jezus niet zelf in zijn jonge leven de demonen van Maria Magdalena helpen uitbannen? Waarom doet hij dat dan niet bij Rosa?

Het lot van Rosa heeft bij zijn ouders een geloofscrisis veroorzaakt. Ze hebben hun geloof in de Roomse Jezus en Maria verloren. Tegenwoordig gaan ze liever naar bijeenkomsten van getuigen van Jehova. Die hebben begrip voor hun leed en bidden met hen voor Rosa. 

Diego ziet het met lede ogen aan. De Getuigen van Jehova zullen net zo min als de Roomse kerk zijn ouders kunnen bevrijden uit hun lijden om Rosa, hoewel mededogen en meeleven kan wel een steun voor hen zijn maar een goddelijk geneesmiddel voor Rosa bestaat niet omdat God niet bestaat, zo denkt Diego. 

MEXICAANSE VERTELLINGEN 50. PRESIDENT CARDENAS EN TROTSKI

 Lázaro Cárdenas was president van Mexico van 1934 tot 1940. Onder zijn bewind werden veel beloftes van de Mexicaanse Revolutie van 1910-1920 voor het eerst wettelijk geregeld. Hij wordt vooral herinnerd om zijn landhervormingen en de nationalisering van de olie-industrie, maar onder zijn bewind werd ook de vorming van een eenpartijstaat bevorderd en werden politieke activiteiten buiten de regeringspartij onmogelijk gemaakt. Cárdenas geldt nog altijd als en van de populairste en meest besproken presidenten die Mexico ooit gehad heeft.

 

Met enige wroeging komt Diego terug bij Sara in Mexico-stad. Zijn schilderkunstige weg is hem nu duidelijk geworden maar zijn liefdesleven ligt overhoop. Frida heeft zijn hoofd en hart op hol gebracht. Ze is niet alleen mooi maar ook nog een zielsverwant. Ze begrijpt zijn schilderkunst en zijn revolutionaire leven. Dat maakt het nog moeilijker.

Hij vertelt Sara over zijn ontmoeting met Frida en waar ze zoal over gesproken hebben. Schilderkunstig dan, het verhaal over haar betoverende liefde laat hij weg. Sara, ook niet gek snapt meteen dat Frida een plek in het hart van Diego heeft veroverd. Hoeveel weet ze niet, dat zal de tijd uitwijzen. Ondertussen wil ze haar plek in zijn hart houden. Ze wil Diego niet kwijt. Hij is de liefde van haar leven. Er zouden wel eens moeilijke tijden kunnen komen.

Diego spreekt ook met David over zijn ontmoetingen met Frida. David kent haar misschien niet zo goed maar genoeg om te weten dat ze naast politiek uitgesproken is, graag mannen behaagt dus hij neemt aan dat dat ook bij Diego het geval is. Diego weet dat David een vrouwenkenner is en daarom maar meteen het hele verhaal. 

David heeft geen moeite met flirten. Het versterkt zijn gevoel van man te zijn. Daarom laat hij zich haar geflirt graag aanleunen en als het even kan gaat hij graag een stap verder. Je leeft maar een keer. Alleen loopt Frida bij hem niet de deur plat. Hij vraagt aan Diego wat hij van plan is nu de kaarten met Frida op tafel liggen. 

Diego weet het niet. Hij heeft tijd nodig om erachter te komen hoe het in zijn hart zit. Voorlopig kiest hij voor Sara maar hij beseft wel degelijk dat hij een besluit moet nemen over zijn verhouding met Frida. Gaat hij met haar verder of blijft hij bij Sara? Voorlopig schuift hij een definitieve beslissing voor zich uit. David haalt zijn schouders op. Hij kan zich niet in het liefdesleven van Diego verplaatsen.

David kent Frida voornamelijk van de communistische partij. Voor haar is het communisme, net als voor hem, een uitgemaakte zaak. De toekomst is aan het communisme, het is de onafwendbare gang van de geschiedenis en wie verzet zich tegen de geschiedenis? Diego spreekt net als bij Frida zijn twijfels uit, maar iets anders heeft hij niet. Bovendien wil hij hen beiden niet teleurstellen dus doet hij er verder het zwijgen toe.

David vertelt dat op de laatste partijvergadering, tegenwoordig is revolutie vooral vergaderen, uitgebreid gesproken is over het lot van Trotski. Die heeft de machtsstrijd met Stalin binnen de partij verloren. Stalin heeft hem daarop politiek in de ban gedaan. Eerst heeft hij hem uit de partij gezet en vervolgens uit het land. Het is bijna niet te geloven maar de meedogenloze leider van het succesvolle Rode Leger heeft het afgelegd tegen de kruiperige en fantasieloze Stalin. 

Trotski verzet zich tegen wat hij noemt de nationalisering van de Russische revolutie door Stalin. Hij houdt vast aan het idee dat het de taak is van communisten een wereldrevolutie na te streven. Sterker nog zonder wereldrevolutie zal volgens Trotski de Russische revolutie geen toekomst hebben. 

Stalin daarentegen maakt zich geen zorgen over de loop van de wereldgeschiedenis maar over moedertje Rusland. Dat wil hij groot maken en als er al sprake is van internationale solidariteit dan moet die in dienst staan van de Russische revolutie en niet andersom.

Diego beseft dat achter dit ideologische geschil een strijd om de macht schuil gaat. Diego kent uit ervaring de strijd om de macht tussen revolutionairen. Er verandert veel in de geschiedenis maar de mens blijft hetzelfde, zeker als het om macht gaat. In de Mexicaanse revolutie is dat niet anders geweest en nu is dat trouwens nog zo. Macht blijft mensen aantrekken en bekoren.

Niks nieuws onder de zon maar wat te doen met Trotski? Moeten ze hem niet helpen? Per slot van rekening is Trotski een communist die hun steun verdient en wie weet komt het over een paar jaar toch nog goed tussen die twee. Dat zou het beste zijn voor de Russische revolutie.

Diego zoekt naar een praktische oplossing. Hij vraagt zich af of Trotski niet naar Mexico kan komen? President Cardenas zou er wel eens oren naar kunnen hebben. De komst van Trotski naar Mexico zou immers zijn status van revolutionair president internationaal verhogen en ook Mexico op de kaart zetten. 

Diego denkt dan weer dat de komst van Trotski naar Mexico de revolutie wel eens nieuwe impulsen zou kunnen geven. Die zijn hard nodig. Weliswaar is president Cardenas een revolutionair politiek leider maar tegelijkertijd is hij bezig de revolutie te bureaucratiseren binnen een eenpartijstaat. Dat laatste gaat Diego te ver.

MEXICAANSE VERTELLINGEN 38. ROSA VERLAAT HAAR ZOON

Maria melkt samen met haar zus Isabelle 's morgens de enige koe die het gezin heeft.

Diego gaat op zoek naar twee paarden in het dorp, een voor hem en een voor Sara. Gelukkig zijn er genoeg paarden in het dorp. Rosa kan bij hem voorop zitten net als toen bij Efraïm met dit verschil dat ze  toen van huis wegliep en nu terugkomt. Op aanwijzing van Rosa volgen ze de soms heel smalle en gevaarlijke steile bergpaden. Na twee uur rijden, komen ze bij de hut van de vrouw waar Rosa haar kleine Adam aan heeft toevertrouwd. 

De vrouw staat in de deuropening als worden ze verwacht. Ze heeft ze aan horen komen. Ze gaat de rokerige hut binnen en haalt het kind gewikkeld in lappen en dekentjes en geeft het aan Rosa. Na een korte groet rijden ze verder naar de verlaten hut van Rosa. Alleen al de aanblik van de verlaten en vervallen hut doet het hart van Diego bloeden. Wat hebben Efraïm en Rosa zich in hun onstuimige liefde aangedaan? 

Geholpen door Sara, die van haar paard is gesprongen, stapt ze met haar kind van het paard. Sara neemt voorzichtig en teder het kind van haar over. Rosa gaat naar binnen om wat povere spullen bij elkaar te zoeken. Zo rijden ze terug naar het dorp, elk verzonken in zijn eigen gedachten.

Zoals verwacht zijn hun ouders stomverbaasd als ze het gezelschap het erf op zien rijden. Voorop bij Diego zien ze Rosa met een kind in haar armen en daarachter een voor hen nog onbekende vrouw. Wat de komst van het gezelschap ook mag betekenen, de vreugde bij het weerzien van Rosa is groot. Doña Maria neemt meteen het kind van Rosa over en vraagt hoe het heet. Ze verandert in een oogwenk van een blijde moeder in een bezorgde oma. 

Er volgen geen verwijten, precies zoals Diego al gedacht had. Waarom ook, je bent altijd blij je eigen vlees en bloed terug te zien. Al die tijd hebben ze de angst gehad hun dochter nooit meer terug te zien. Nu ze terug is, zijn ze blij ook al heeft ze ondoordacht en dom gehandeld. 

Ze hopen dat ze niet al teveel geleden heeft, Niet alleen fysiek, ze ziet er slecht uit, maar vooral haar hart en ziel. Die zullen veel geleden hebben onder het onstuimige liefdesavontuur. De vraag is of het nog ooit weer goed zal komen. Maar dat is voor later. Nu moeten eerst wat zaken geregeld worden. Alles op zijn tijd. 

Ze vragen aan Diego hoe hij Rosa heeft gevonden? Hij heeft haar niet gevonden. Rosa heeft hem als bij toeval gevonden. Dat is een groot geluk geweest. Hij heeft Rosa kunnen overtuigen terug naar huis te komen. Dat was moeilijk want Rosa schaamt zich voor haar gedrag, over haar mislukte liefde en haar zoon Adam. 

Bij het horen van het hele verhaal verzucht Doña Maria herhaaldelijk waarom Rosa haar niet verteld heeft over de zwangerschap. Ze is altijd een strenge maar liefdevolle moeder voor haar geweest. Ze zou Adam hebben gekregen in een liefdevolle omgeving in plaats een van door God en alleman verlaten hut daarginder ver in de bergen.  Maar Doña Maria beseft maar al te goed dat het geen zin heeft om daar lang bij stil te staan. Het leven gaat zoals het gaat en daar helpt geen lieve moedertje aan. 

Rosa is met haar zoon Adam meer dan welkom is. Ze kan blijven zolang ze wil, wat hen betreft voor altijd.  De ontvangst doet Rosa goed. Ze lijkt zelfs een beetje opgelucht. Maar dan blijkt de volgende dag dat Rosa het huis verlaten heeft. Adam heeft ze achtergelaten.  Die ligt in alle onschuld nog te slapen in het grote bed alsof er niks gebeurd is. Hij heeft geen weet van het drama, dat zijn moeder hem verlaten heeft.

36. MEXICAANSE VERTELLINGEN. DE EENZAAMHEID VAN ROSA

 

Portret van een meisje, Mexico 1976 ( foto; petrus nelissen)

Rosa praat aan een stuk door. Het is alsof ze een bekentenis aflegt die haar verlost van al haar angsten en verdriet. In het begin was alles goed tussen haar en Efraïm. Het leek wel een sprookje. Efraïm was de prins die haar op zijn paard kwam halen. 

Samen reden ze door de duisternis de bergen in achter het huis van Rosa. Ze zat voorop tussen zijn armen waarmee hij de leidsels vasthield. Ze voelde zijn warme lijf tegen haar aan. Hij leidde het paard behendig over het smalle pad van losse stenen naar boven. Ze voelde zich gerust en vol vertrouwen in de toekomst.

In hun schuilplaats, een oude en verlaten hut diep in de bergen, verloren ze zich in het vuur van een zorgeloze gepassioneerde liefde. Na verloop van tijd begon onzekerheid hun liefde, tederheid, warmte en geborgenheid te ondermijnen. Waar moesten ze het geld vandaan halen voor eten en drinken? Moesten ze voor altijd in de oude hut blijven en vooral waar zou hun kind geboren worden? Praktische vragen waar Efraïm geen antwoord op had en zijzelf ook niet.

Het ergste was voor Rosa de eenzaamheid overdag. Alleen al bij de gedachte daaraan kon ze haar gevoelens niet bedwingen. Ze begon te huilen maar bedwong zich zodat ze met zacht gesnik verder vertelde. Diego en Sara wisten er geen goed raad mee. Ze voelden zich beschaamd om getuige te zijn van zoveel verdriet maar bleven bedremmeld staan en luisteren naar zoveel verdriet. 

Na verloop van tijd voegde zich bij de eenzaamheid de angst, angst dat ze straks van iedereen verlaten zou moeten bevallen. Wat alles nog erger maakte was dat het leek alsof Efraïm onverschillig was geworden voor Rosa. Het was blijkbaar zijn manier om de problemen te ontlopen. Hij wist zich geen raad meer met de situatie. Wat eerst zo eenvoudig leek, werd hem teveel.

Rosa zag hem met de dag onzekerder worden. Haar stoere minnaar die haar had durven schaken, kwam steeds vaker dronken thuis. ’s Morgens vroeg als hij met zijn kater van de avond tevoren vertrok, beloofde hij haar niet meer te drinken. Een belofte waar hij zich niet aan hield. Hij bleef zijn verdiende geld uitgeven aan drank.

Tot groot verdriet en nog meer ellende voor Rosa had hij een kwade dronk. Zijn onverschilligheid in haar lot, sloeg om in verwijten. Het was haar schuld dat ze in problemen zaten. Had ze maar niet zwanger moeten worden! Rosa voelde de grond onder zich weg zinken. Zoveel verraad aan hun liefde had ze zich nooit van haar leven kunnen voorstellen. 

Een enkel verkeerd woord van haar kon hem tot razernij brengen. Haar vraag wat ze dan verkeerd had gezegd, maakte zijn razernij zo groot dat hij haar begon te slaan. Zo gingen de dagen in eenzaamheid en angst voorbij, koud en hongerig in een vervallen hut. In al die ellende begon het kind in haar zich aan te kondigen. Ze voelde het af en toe bewegen in haar buik.

29. MEXICAANSE VERTELLINGEN. SARA

 

Concepción Soto, 20 augustus 1899

Op een dag is Diego alleen bezig met een muurschildering in een klein theater. Ineens ziet hij in zijn ooghoek een jonge vrouw vanachter een gordijn bij de ingang naar hem kijken. Spontaan nodigt hij haar uit om dichterbij te komen. 

Ze komt vanachter het gordijn vandaan en loopt met een pas die het midden houdt tussen gedecideerd en behoedzaam naar de steiger waarop Diego staat. Ze loopt met een zekere elegantie, het hooft licht zijwaarts gebogen waarbij ze hem beurtelings aankijkt en haar ogen neerslaat.

Eenmaal dichtbij daalt Diego de trap naast de steiger af en loopt op haar toe. Hij geeft haar een hand en noemt tegelijk zijn naam. Haar naam is Sara. Nog nooit heeft hij aandacht gehad voor een naam van een vrouw, sterker nog, hij heeft nog nooit betekenis gegeven aan namen, niet aan die van vrouwen en niet aan die van mannen. Namen zijn er zoals bloemen en bomen namen hebben of straten. Ze horen als vanzelf bij elkaar. Het is bij Diego nooit opgekomen zich af te vragen waarom een straat, een boom of een bloem die specifieke naam heeft.

Tot vandaag. De naam Sara bekoort hem direct. Hij heeft geen idee waarom, maar hij verwondert er zich over dat haar naam als gegoten zit. Ze zou gewoonweg geen andere naam kunnen hebben dan Sara. Alles wat hij ziet aan haar bevalt hem en dat komt allemaal tezamen in de naam Sara. Hij raakt geroerd. 

Hij blijft kalm en slaagt er in om haar quasi onverschillig maar zeker ook welwillend aan te kijken. Hij wil haar niet afschrikken, eigenlijk wil hij het tegendeel, haar charmeren maar dan zonder te overdrijven. Hij wil rustig blijven maar meteen ook laten zien dat hij haar heel graag mag. 

Zoals elke vrouw ziet zij aan zijn gezicht en houding dat Diego van haar gecharmeerd is. Dat vlijt haar. Ze vermoedt dat een pijl van amor zijn hart geraakt heeft. Dat maakt haar blij. Sinds hij in het theater aan het werk is, komt ze elke dag stiekem naar hem kijken. Eerst was het uit nieuwsgierigheid maar toen ze hem aan het werk zag, besloot zo voortaan iedere dag te komen kijken. 

Na hem een paar keer vanachter het gordijn gevolgd te hebben, begon ze na te denken hoe ze met hem in contact kon komen, zo sterk werd ze tot hem aangetrokken. Nu had het lot dan beslist. Diego zag haar en daar staat ze dan, zowaar tegenover hem. Voor haar was het liefde, daar was ze zeker van. 

Diego moest de knoop nog ontwarren ook al besefte hij meteen dat er in het universum iets onherroepelijks was gebeurd toen hij Sara zijn hand gaf. Het drong tot hem door dat zij zijn uitverkorene was. Alles klopt aan haar. 

Haar bewegingen zijn gracieus met een zekere traagheid, haar haren, haar ogen, haar mond en haar handen ontroeren hem. Vooral haar handen, die stralen rust en zorg uit. Ze past zo goed bij hem dat hij haar nu al zou missen als ze zich zou omdraaien en weg lopen.

Maar ze blijft. Hoe wonderlijk is het dan om te horen dat ze uit een dorp komt dat niet ver van zijn geboortedorp ligt. Zij was dus eigenlijk altijd al in de buurt? Ze moesten elkaar alleen nog maar ontmoeten. Dat gebeurt gek genoeg in Mexico-stad, een stad zo groot dat je elkaar er eerder verliest dan vindt. Toch bracht het lot hen hier in deze stad, ver van hun beider geboortestreek, bij elkaar. Hoe dat kan, is een mysterie.