Posts tonen met het label helden. Alle posts tonen
Posts tonen met het label helden. Alle posts tonen

woensdag 5 augustus 2026

ALS IK JOOD ZOU ZIJN GEWEEST

Gevangenen in concentratiekamp Buchenwald, bij Weimar, Duitsland, in april 1945, het jaar dat het kamp werd bevrijd. In de acht jaar dat kamp Buchenwald bestond, zaten er tussen de 239.000 en 250.000 mensen gevangen, die werden onderworpen aan medische experimenten en slopende dwangarbeid.
FOTO VAN ERIC SCHWAB, AFP/GETTY IMAGES

 

Als ik jood zou zijn geweest en de nazi kampen zou hebben overleefd, dan zou ik mijn leven lang woedend zijn over wat Duitsers en Nederlanders mijn familie en alle Joden hebben aangedaan.


Mijn familie is eenvoudigweg van de ene dag op de andere opgeslokt door het grote monster concentratiekamp. Als ik jood zou zijn geweest, zou ik daar ook hebben gezeten.


Ik zou in de buik van het nazi monster hebben gezeten en daar alles wat een mens tot mens maakt, kapot hebben zien gaan. Ook ik zou uiteindelijk opgeslokt zijn door het monster maar ik heb geluk gehad. Ik ben gered uit de buik van het monster.


Waarom nou net ik ben gered? Ik weet het niet. Niemand die het weet. God misschien? Heeft Hij me gered zodat ik kan getuigen over het monster die mijn familie en miljoenen Joden heeft vermoord?


Heeft het zin om te getuigen? Dat is maar de vraag. Zal mijn getuigenis voorkomen dat de mensheid niet in herhaling valt? Moet ik dat geloven? Er zit zoveel haat in zoveel harten dat het de vraag is of mijn getuigenis van het monster daadwerkelijk iets kan veranderen. Maar wat moet ik anders? Ik moet blijven getuigen, desnoods tegen beter weten in. 


Terwijl ik dag in dag uit getuig van de moord op mijn familie en miljoenen Joden, moet ik vertrouwen hebben in de mensen. Maar ik sta op een berg van wantrouwen. Wie in de wereld kan ik vertrouwen? Wat doen zij om mij mijn vertrouwen terug te geven? Belijden ze schuld, bieden ze excuses aan, geven ze alles terug wat is gestolen van de Joden? 


Slechts heel weinigen hebben het gedurfd om Joden te verbergen voor het monster. Zij zagen ons en reikten ons de hand maar de meesten bleven onverschillig. Uit angst denk ik. Ze waren bang om ook door het monster gegrepen te worden.


Mijn wonderbare terugkeer uit de buik van het monster herinnerde hen aan hun angsten, hun onmacht en onverschilligheid. Herinneringen die ze liever niet zouden hebben. Herinneringen die je het liefst wil vergeten omdat je geen mens durfde of wilde zijn. Ik ben een wandelend trauma voor mezelf en voor al die mensen die mij, mijn familie en de andere Joden niet zagen.


Dat is wat we delen, het trauma van het nazi monster concentratiekamp. Er was in die tijd meer lafheid dan moed, meer angst dan durf. Ik ben bang dat als  het monster in een andere gedaante terugkeert, het weer zo zal zijn, dat er ook dan weer meer angst dan durf zal zijn.


Het zal nooit anders worden. Lafheid zal de wereld blijven regeren. Zij die laf zijn weten dat en roemen daarom de dapperen. Zij zijn hun helden omdat ze het zelf niet durfden te zijn. Lafaards verschuilen zich achter de rug van helden.

dinsdag 23 april 2019

DE EENZAAMHEID VAN DE ONGELOVIGE 87

Hoewel ik met toewijding fotografeerde, kwam ik niet op het idee om mij op de een of andere manier verder te bekwamen in de fotografie behalve dan als amateur met boeken als die van Dick Boer. Fotografie was wat ik deed in mijn vrije tijd, niet om er op de een of andere manier de kost mee te verdienen. De foto hierboven is gemaakt in het jaar 1964 of daaromtrent tijdens onze fietstochten langs de Maas.

Misschien kan ik schrijver worden? Ik heb dat van jongs af aan graag gedaan. Wat ik eenmaal heb opgeschreven onthou ik beter en al schrijvend kan ik mijn gedachten beter ordenen en kom ik op nieuwe ideeën. Schrijven werkt bij mij als een katalysator voor invallen en gedachten. Schrijven is ook improviseren met woorden en zinnen, het is een vorm van componeren totdat er staat wat ik bedoel te zeggen.

Ik wil ook graag vertellen maar dan zoals een schoolmeester of journalist. Misschien is dat de betweter in mij? Maar dat alles tezamen is niet genoeg om mij tot een schrijver te maken. Daar komt meer voor kijken zoals fantasie en inlevingsvermogen om verhalen te ontwikkelen met karakters. Maar hoe pak ik dat aan? In ieder geval niet met anekdotes, hoe leuk, grappig of interessant ook. Die houden het niet op schrift. Anekdotes zijn fragmenten die maar moeilijk tot leven gebracht kunnen worden.

In mijn pubertijd waagde ik mij al wel aan gedichten. Niet omdat ik toen dichter wilde worden. Die gedachte kwam niet bij me op. Dichten diende vooral  om verwondering en  gevoelens treffend uit te drukken. De ontdekking van het woord als uitdrukking van de geest trof mij zo dat ik het in een gedicht moest verwoorden.

Het Wonder


’n wonder is het
dat ik dat zeggen kan
losjesweg, vertel ik.

mijn gedachten vormen woorden
ik denk ook in woorden
begrijpt u ze? want dan,
dan ben ik gelukkig.


Zonder woorden geen gesprek, geen uitwisseling van gedachten, geen meeleven met de ander. Woorden zijn de neerslag van de magie van de geest en dankzij die magie beheerst het mensdom de wereld met alles er op en aan. Woorden zijn toverspreuken, geven ons mensen de macht om te heersen over de wereld en ook over  medemensen. Woorden hebben een onvoorstelbare kracht.

Het Woord

Een enkel eenvoudig woord
niet dat moeilijke
waarbij je steeds weer moet nadenken

niet zo modern
zo dat niemand het begrijpt
maar direct, klaar en diudelijk

zo, hier ben ik
hier sta ik dan
niets anders, gewoon een woord.


(verschijnt elke dinsdag)

woensdag 4 mei 2016

HELDEN



Dit jaar wil ik speciaal gedenken
de jonge Noord Amerikaanse soldaten
die in de Tweede Wereldoorlog zijn gevallen.

Op het kerkhof te Margraten liggen meer dan 18.000
soldaten begraven.
Stel je voor 
dat zijn ongeveer evenveel mensen 
als er in mijn geboortestad Oss
woonden aan het einde van de oorlog.

Stel je voor dat
jou als twintig jarige
zou zijn opgedragen
om te strijden en te sneuvelen
in een vreemd land,
ver weg overzee.

Daar lig je dan in koude
onbekende grond.
Gedood door een vijand 
die je niet anders kende
dan als vijand.

Gesneuveld voor de goede zaak 
zo heet het.
Voor ons Nederlanders
opdat we in vrede en vrijheid
kunnen leven.

Ik weet niet of ik het er voor over 
zou hebben gehad
om te sneuvelen voor vrede en vrijheid
van onbekenden in een vreemd land.

Ik zou liever thuis zijn gebleven
bij mijn ouders, mijn vrienden
en mijn lief.

Het spijt me, maar ik ben geen held
zoals jullie.