ONZEKERE TIJDEN, BANGE DAGEN

Dominique van der Heyde en Rob Trip presenteerden de verkiezingsavond van de NOS op uitstekende wijze. We weden op overzichtelijke wijze -programmatisch en inhoudelijk- door een ingewikkelde politieke avond vol emoties geloodst waarbij zowat het hele land in beeld kwam. Herman van der Zandt bracht de statistieken van uitslagen en onderzoeken op ontspannen wijze en met een enkele kwinkslag op het scherm.

Wilders met zijn aanhang heeft gisteren op de verkiezingsavond voor de gemeenteraden een grens overschreden. De grens tussen goed en kwaad, fatsoen en onfantsoen, medemenselijkheid en onmenselijkheid. De PVV is geen partij van de Vrijheid maar van de Leugen, van de geestelijke Liederlijkheid en de Rancune. Rancune tegen iedereen die anders ruikt, een andere huidskleur heeft, een ander accent, een andere cultuur. De PVV is de partij van de grootspraak met een klein maar verdorven hart. Het is de partij van de bangerikken, de onderkruipsels, de trollen en de mislukkelingen. In hun schuilplaatsen hangt de geur van verderf en rot, van plat vermaak en grove zeden.

D66 behaalde als gedogen van een kabinet dat een fikse afstraffing kreeg van de kiezers, een grootse overwinning. De partij onder leiding van Alexander Pechtold verwezenlijkt daarmee de droom van oprichter en partijleider Hans van Mierlo. De tijd voor D66 lijkt definitief aangebroken ook al is in de politiek nooit iets zeker.

Daarom proeft de overwinning van D66 op de PVV in den Haag goed. Dat geeft de burger moed. D66 kan met een balans tussen individualisme en sociale betrokkenheid en minder procedure fetisjisme uitgroeien tot de volkspartij van de 21ste eeuw, een partij tussen VVD en PvdA in. Dat is ook de rol die ze nu succesvol speelt. Een rol die het CDA voorheen speelde. Het CDA heeft overigens bewezen niet uitgespeeld te zijn. Het verlies van deze partij is beperkt gebleven. Het CDA blijkt over meer reserves te beschikken dan die andere volkspartij, de PvdA.

Voormalig CDA Tweede Kamerlid Mirjam Sterk deed verwoede pogingen om tijdens het brede TV debat rond de eerste prognoses het CDA overeind te houden. Het CDA bleek later op de avond nog altijd over stevige wortels in de Nederlandse samenleving te hebben. Sterk en presentatrice Mariëlle Tweebeeke waren de enige 2 vrouwen aan de mannentafel.

Dat de PvdA zou gaan verliezen stond al lang in de statistieken geschreven. De bange vraag was hoeveel? Het was meer dan men durfde vrezen, veel meer. De PvdA is voorlopig volkspartij af. Het volk heeft de partij van de mooipraters, van de zachte heelmeesters die stinkende wonden maken, van de betweters en de meesters van de macht, de rug toegekeerd. Wil de partij niet verbannen worden naar de marges van de politiek dan zullen Samsom, Hilhorst en Spekman uit de schulp van hun gelijk en de nostalgie moeten kruipen. Ze zullen moeten komen met antwoorden voor mensen van vlees en bloed en niet met bloedeloze voorbeelden waarmee ze denken kiezers te kunnen paaien.

De teleurstelling over de beroerde uitslag voor zijn partij staat te lezen op het gezicht van PvdA voorzitter Hans Spekman terwijl hij luistert naar zijn partijleider Diederik Samsom. Na zijn verkiezing tot voorzitter had hij de ambitie om van de PvdA weer de oude vertrouwde volkspartij te maken die ze na de oorlog decennia lang is geweest. 

Voorlopig wordt het gat dat de PvdA links laat vallen, opgevuld door de SP. Hier schuilen de kiezers die hopen dat hun verzorgingsmaatschappij, hun levensstandaard beschut zal worden tegen de gure wind van de Europeanisering en de globalisering. Of de SP ook daadwerkelijk een schuilplaats zal zijn, moet nog maar blijken. Voorlopig hangt die partij meer aan het verleden dan aan de toekomst maar wie weet worden zij de uitvinders van de solidaire samenleving van de 21ste eeuw.

Voormalig PvdA leider Job Cohen, oud-burgemeester van Amsterdam, incasseerde het dramatische verlies van de PvdA met waardigheid en een zekere berusting, passend bij de oudere en wijze politicus. Toch zal het voor hem ook moeilijk zijn om te aanvaarden dat de voormalige volkspartij zo diep is gezonken in de kiezersgunst. 

Net als het CDA blijkt ook de VVD over meer reserves te beschikken dan men dacht. Wie weet hadden ze minder verloren met een andere partijleider dan Rutte. Natuurlijk, de VVD is nooit een partij geweest van veel visie maar Rutte maakt het wel erg bont. Hij beweert helemaal geen visie te hebben en wat moet je met een leider die niet verder kijkt dan zijn neus lang is? Rutte is de alleenstaande man die weinig warmte en huiselijkheid uitstraalt. Voor sommigen is dat een ideaal maar voor veel kiezers doet het toch wat koud aan in deze moeilijke tijden. Zijn brede lach maakt het er niet beter op.

Breed lachend genoot SP fractie en partijleider Emile Roemer van de winst die de SP wist te scoren. Voormalig partijleider Marijnissen genoot er al evenzeer van tijdens het NOS debat in Dudok, den Haag onder leiding van Mariëlle Tweebeeke. Hij kan tevreden zijn over de prestaties van "zijn" partij.

De keerzijde van de overwinning van de lokale partijen is de onmacht van de traditionele partijen. Bij gebrek aan visie en leiderschap vluchten de mensen naar de kleine voorman, de plaatselijke leider die de burgers voor erger behoed zoals Eerdmans in Rotterdam en Van Rey in Roermond. Beiden hebben een grote overwinning behaald op de traditionele partijen. Eerdmans heeft de PvdA in Rotterdam gevloerd en van Rey de VVD in Roermond. Beide overwinningen zijn een teken aan de wand. Te vrezen valt dat de traditionele partijen PvdA, VVD maar ook CDA daar voorlopig nog geen antwoord op hebben. Of D66 en SP dat wel zullen hebben, moeten we nog zien.  

KIES DE MINISTER PRESIDENT

Van links naar rechts de kandidaten voor het Minister Persidentschap: SP Hoss Roemer altijd gemoedelijk maar op zijn hoede,  PvdA Little Joe Samson onbesuisd maar dapper, VVD Pa Rutte bedachtzaam en onverschrokken en D66 Adam Pechtold nooit op zijn mondje gevallen zeker niet bij de vrouwen. (Een digitale fotobewerking van Petrus)

Nog nooit hebben we tijdens Tweede kamer verkiezingen (12 september aanstaande) zoveel openlijke kandidaten voor het minister presidentschap gehad. Maar liefst vier die het land wel willen regeren. Het lijkt erop dat we over  net zoveel MP’s beschikken kunnen als over managers.

Misschien gaan we zo wel naar de verkiezing van de Minister President toe. Dat zou zo gek nog niet zijn. Waarom zouden wij niet net als Frankrijk, Duitsland en De VS onze sterke man voor vier jaar kiezen? Dat zou meer stabiliteit kunnen brengen en tegelijkertijd meer democratie immers zo’n MP zal hoe dan ook altijd moeten kunnen steunen op een coalitie in de Tweede Kamer, desnoods wisselende coalities. Rutte weet al hoe dat moet, hij heeft er ervaring mee opgedaan tijdens het gedoogkabinet.

Maar zo ver is het nog lang niet. We zullen wel ergens in een tussenvorm blijven hangen. We kiezen een beetje de MP maar blijven ook een beetje trouw aan het idee dat we op een partij stemmen. Maar diep in ons hart weten we dat we onze kostbare stem op een persoon uitbrengen en niet op een partij of een partij programma. Dat is veel te abstract.

LENTE AKKOORD MAAKT OPPOSITIE ONGELOOFWAARDIG

De linkse oppositie dacht met de val van het gedoogkabinet een makkie te krijgen tegen een rechts gedoogkabinet. Met het Lente akkoord is daar flink de klad in gekomen. Hoe nu verder? Samson kiest voor de aloude PvdA leus dat het eerlijker moet. De SP wil als vanouds heel Nederland op de schop nemen. Thieme houdt het bij de dieren. Vervelende bijkomstigheid van het Lente akkoord is dat nu ook Wilders in hun kamp zit. Die gaat uiteraard verder met zijn campagne dat het altijd de schuld van een ander is. (Met dank aan Jan Steen)

Twee van de drie opposanten tegen het Lente-akkoord zullen tijdens de aanstaande verkiezingscampagne stuiten op het probleem van hun geloofwaardigheid.

Wilders is er het ergste aan toe. Met zijn afhaken op het allerlaatste moment in het Catshuis heeft hij zijn machtsdroom zelf in rook laten opgaan. Kiezers zullen beseffen dat stemmen op Wilders voortaan een verloren stem is want wie wil met zo’n onbetrouwbaar iemand nog in zee gaan? Wil Wilders ooit nog deel uitmaken van de macht dan zal zijn partij zoveel zetels moeten winnen dat niemand – linksom of rechtsom – er omheen kan. Dat kan hij wel vergeten. Het mag nauw lukken dat hij de 24 zetels haalt die hij nu heeft in de Tweede Kamer.

PvdA leider Diederik Samson zit ook niet lekker in de verkiezingen. Hij zal de kiezer moeten uitleggen waarom hij niet heeft meegedaan aan het Lente akkoord en Groen Links, D66 en de Christen Unie wel. Is dat trio dan ineens allemaal wel voor oneerlijke verdeling zoals hij beweert? Hoe gaat hij de kiezer uitleggen wat de PvdA eerlijker zou doen? Minder lang werken, uitzonderingen voor de zware beroepen en geen hogere eigen bijdragen voor de zorg te compenseren met hogere belastingen of een hoger begrotingstekort? Wie moet die hogere belastingen opbrengen? De werkgevers? Dat is zand gooien in de banenmachine terwijl een hoger begrotingstekort betekent dat je de problemen voor je uit schuift. Onverantwoord en dus ongeloofwaardig.

De enige die geloofwaardig kan roepen dat het niet lente-akkoord niet deugt, is Emiel Roemer. Zijn SP is van nature een oppositiepartij. Het enige waar de SP de kiezer van moet zien te overtuigen dat de zorg, de energievoorzieningen en het openbaar vervoer in den Haag in betere handen is dan bij private bedrijven. Behalve onschuldige mensen die toch al niet weten war het geld vandaan komt, gelooft niemand meer in dat Haagse sprookje. Bovendien wie gaat dan opdraaien voor de benodigde miljarden investeringen? De belastingbetaler, de bedrijven of laat de SP het begrotingstekort oplopen met als leuze “na ons de zondvloed”?

Het kan dus nog leuk worden met de verkiezingen. Een ding lijkt zeker. Of men dat nu wil of niet, het Lente akkoord zal inzet worden van de verkiezingen. Als dan de VVD als grootste uit de bus komt, lijkt voortzetting van het Lente akkoord in een regenboogcoalitie een voor hand liggende zaak. Wordt daarentegen de SP de grootste partij dan zal het nog een heel gehannes worden om een kabinet in elkaar te timmeren. We zijn benieuwd. 

HET GEHEIM VAN ROEMER, DE JAGER EN PECHTOLD

Goede politici zijn er genoeg maar waarom trekt de een meer stemmen dan de ander? Mensen die de politiek als een ernstige bezigheid beschouwen denken dat het met de partij en het partij programma te maken heeft. We stemmen niet op personen maar op programma’s, heet het dan. Degen die het zegt misschien wel maar hij overschat toch de betekenis van de rede en de redelijkheid bij veel kiezers.

Veel mensen, misschien wel de meesten hebben geen tijd of niet genoeg kennis van zaken om zich een politiek oordeel op basis van politieke programma’s te vormen zoals de populariteit van de kieswijzer laat zien. Die mensen nemen vaak ook hun toevlucht tot het uiterlijk van de politicus, zijn gedrag, houding, kleding en zijn humeur. En waarom ook niet? Ieder mens doet dat immers in het dagelijkse mensenverkeer. Je kunt nu eenmaal niet met iedereen eerst een uitvoerig gesprek hebben alvorens je een oordeel te vormen.

Het zal niet verbazen dat politici die goed gekleed zijn, zich een goede houding weten te geven, goedlachs zijn, twinkelende ogen hebben en een zeker gevoel voor humor kortom een vrolijk kop hebben, aantrekkelijk zijn voor de kiezer.

Voorbeelden genoeg. Roemer en Pechtold kunnen in de peilingen niet kapot . Pechtold is van die twee de man van de minzame glimlach. Roemer van de brede lach. Een ander voorbeeld is Jan Kees de Jager, de man met het vrolijke hoofd. Hij behoorde tot de populairste bewindslieden van het kabinet Rutte. Trouwens Rutte zelf doet ook zijn best om goedlachs en vrolijk gehumeurd te zijn, maar soms komt het geforceerd over. Dat is niet goed. Teveel is schadelijk maar dat geldt voor veel dingen in het leven.

Daarom nog een goede raad voor het CDA straks bij het kiezen van een nieuwe partijleider. Kies een goedlachse, immer goed gehumeurde partijleider met twinkelde oogjes. Iemand met een vrolijk hoofd want dat heeft Nederland nodig. Iemand als Jan Kees de Jager. Het CDA zal als een komeet in de peilingen stijgen.

GRIEKSE TOESTANDEN IN TWEEDE KAMER

Digitale fotomontage van Petrus met hulp van Jan Steen's "Leven in de brouwerij".