HET SCHRALE MENSBEELD VAN PROGRESSIEF NEDERLAND

 

Werknemers in een staalfabriekje in Mexico-stad 1979.

De Partij van de Arbeid is niet meer. Met het verdwijnen van de Partij van de Arbeid door een fusie met Groen Links tot Progressief Nederland is de enige partij die het woord “Arbeid” in zijn naam had staan uit de Nederlandse politiek verdwenen.

In het partijprogramma van Progressief Nederland komt het woord arbeid niet voor. In plaats daarvan staan de woorden 'werken', 'werkende mens' (de arbeider) en 'werk hebben' en daar gaat het volgens Pro niet goed mee. “Teveel mensen werken hard en doen hun best, zonder dat ze daar een eerlijk inkomen of zeker bestaan voor terug krijgen. De dagelijkse kosten stijgen, terwijl aandeelhouders de winst opstrijken.”

Om te beginnen, dit is geen eerlijke voorstelling van zaken. Werkende Nederlanders nemen deel aan pensioenfondsen. Pensioenfondsen zijn aandeelhouders in Nederlandse en buitenlandse bedrijven. Ze bouwen met de winsten (dividenden en koerswinsten) van die bedrijven pensioenen op voor de werkende mensen van Nederland. Pensioenen investeren in de toekomst van werkende mensen.

Het is ook niet eerlijk om niet te vermelden dat bedrijven niet alleen inkomen genereren voor hun werknemers (hun dagelijks brood), maar hun winsten meestal investeren in nieuwe activiteiten. Het is ook niet eerlijk om het zo te stellen als je weet dat bedrijven de grootste belastingbetalers zijn. 

Maar dit alles is bijzaak. Belangrijker is dat voor Progressief Nederland arbeid op zijn smalst wordt gedefinieerd, namelijk als een manier om inkomen te verwerven. Meer inkomen betekent op zijn beurt vooruitgang. Vooruitgang is dus meer loon. Dat is wel eens anders geweest in de Partij van de Arbeid.

De PvdA had een veel bredere visie op arbeid en vooruitgang. Door arbeid verwerkelijkt de mens zich in de wereld, in de samenleving en de maatschappij. Met arbeid verhoudt de mens zich tot de wereld (hij werkt aan de wereld) en tot de medemens. Arbeid is wezenlijk sociaal. Arbeid maakt de mens tot wat hij is. Arbeid is een vorm van menswording.

Dit ideaal van menswording wordt door de kapitalistische samenleving ondermijnt door de arbeider te reduceren tot zijn product arbeid, arbeid die geleverd tegen betaling van een loon. Door de arbeider te reduceren tot zijn koopwaar arbeid wordt arbeid een obstakel tot zelfverwerkelijking van de mens. Dat is nu precies waar Karl Marx zich tegen verzet. 

In het programma van Progressief Nederland gaat men met deze kapitalistische visie mee. Arbeid als koopwaar. Van de oorspronkelijke visie op arbeid is niks meer over. Daarmee heeft PRO Nederland de idee van sociale en geestelijke emancipatiebeweging te zijn, de menswording van de arbeider mogelijk te maken verlaten. PRO Nederland is een inkomenspartij geworden. 

Progressief Nederland sluit daarmee naadloos aan bij de consumptiemaatschappij. Menswording is consument zijn. De consumptie moet wel eerlijk verdeeld worden en zeker zijn. Het mensbeeld van Progressief Nederland is een schraal mensbeeld.

68. MIJN SPROOKJESJAREN ZESTIG, KARL MARX

George Grosz (1893-1959), "De Kapitalist". "Grosz meldde zich in 1914 als oorlogsvrijwilliger maar werd in mei 1915 ongeschikt verklaard voor de militaire dienst. Hierna ontwikkelde hij zich tot pacifist. Hij stelde op karikaturale wijze het militarisme, de schijnheilige burgerlijke moraal en de ontreddering in de grootstedelijke samenleving aan de kaak. Omstreeks 1920 was hij betrokken bij het Berlijnse dadaïsme, waarvoor hij onder meer maatschappijkritische en politieke collages maakte. Hij was enkele jaren lid van de communistische partij KPD." (Wikipedia: George Grosz)

 Bij Politeia bespreken we in een studieclubje aan de hand van het pocketboekje “Karl Marx: leven, leer en betekenis” van Professor Willem Banning, wekelijks de leerstellingen van Marx (1818-1883) onder leiding van de Prediker. Banning is een naar Nederlandse maatstaven passende leermeester; theoloog, predikant, hoogleraar, godsdienstsocioloog, pacifist en links.  De Prediker is een goede gids.

“Banning was afkomstig uit Friesland. Hij was aanvankelijk onderwijzer, maar kreeg later gelegenheid om theologie te gaan studeren. Willem kwam toen in aanraking met het marxisme. Na zijn studie werd hij vrijzinnig-hervormd predikant en later (1946-1958) buitengewoon hoogleraar kerkelijke en wijsgerige sociologie in Leiden. Hij was daarmee een van de grondleggers van de godsdienstsociologie in Nederland. Banning was ook een vooraanstaand christen-pacifist en partijbestuurder van de SDAP (1931-1938). Tijdens zijn internering in het kamp Sint-Michielsgestel, van mei 1942 tot december 1943, was hij een van de Heeren Zeventien. Na de bevrijding werd hij actief in de Nederlandse Volksbeweging die de aanzet gaf tot de Doorbraak. Hij was voorzitter van het oprichtingscongres van de PvdA in 1946 en lid van het hoofdbestuur. “ (Wikipedia: Willem Banning)
 
We debatteren, discussiëren en dialogeren over uitermate belangrijke leerstukken als zijnde ons nieuwe evangelie: de klassenstrijd, de desastreuze gevolgen van de kapitalistische uitbuiting van de arbeiders,  de vervreemding van de arbeiders van hun werk en leven, de toenemende Verelendung door de meedogenloze concurrentie met als sluitstuk het Communistisch Manifest. De klassenstrijd is het Vliegwiel dat de Wereldgeschiedenis onvermijdelijk naar een klasseloze samenleving brengt.

De klassenstrijd bereikt zijn einde bij het aanbreken van de klasseloze maatschappij, een werelds paradijs waarin ieder naar zijn vermogen zal bijdragen en naar zijn behoeften zal ontvangen (Karl Marx, Kritiek op het program Gotha, 1875). Daar zullen ze in Rome van hebben opgekeken. Het aards paradijs ligt volgens de leer van de Roomse kerk achter ons en niet zoals Marx leert voor ons en zeker niet in deze wereld. Met een beetje geluk kan ik het Aardse Paradijs van na de klassenstrijd nog meemaken.

Met de klassenstrijd loopt de Wereldgeschiedenis gelijk op met de menselijke evolutie die Darwin (1809-1882) in kaart heeft gebracht. Marx en Darwin zijn tijdgenoten. Dat het Marxisme een Darwinistische leer is van de Menselijke Vooruitgang zal geen toeval zijn.Verzet tegen het Marxisme is daarom even nutteloos als  verzet tegen de evolutieleer. Zij die zich toch verzetten, zullen belanden op de vuilnishoop van de geschiedenis.
 
Hoewel de Marxistische klassenleer de kracht van een natuurwet lijkt te hebben, de Wereldgeschiedenis zal hoe dan ook zijn beloop hebben, kan de Vooruitgang wel een handje worden toegestoken door de Communistische Partij, de wegbereider naar het nieuwe aardse paradijs. De Communistische Partij is de politieke voorhoede van de uitgebuite arbeiders die op de ruïnes van het Kapitalisme het nieuwe Jeruzalem zal vestigen waar de mensen zonder rangen of standen vreedzaam naast elkaar zullen leven.

Verschijnt elke vrijdag
 

PRIVEBEZIT ALS BRON VAN ALLE KWAAD

Zuid Limburg, 22 april 2014

Bij het zien van het bordje “Eigen Weg” bij het kruisbeeld op de foto, dacht ik aan de kwestie van het privébezit. Zou privébezit de wortel van alle kwaad in de wereld kunnen zijn? Het zou kunnen. Voor de 18^e eeuwse Franse filosoof, romanschrijver en componist Jean-Jacques Rousseau (1721-1778) stond dat in ieder geval vast. “In de 'Discours sur l'origine et les fondements de l'inégalité parmi les hommes' schreef Rousseau: De eerste man die een stuk land omheinde zei "dit is van mij" en vond anderen naïef genoeg om hem te geloven. Deze man was de ware stichter van de burgermaatschappij. Van hoeveel oorlogen, misdaden en moorden, van hoeveel ellende en armoede zou men niet verlost gebleven zijn wanneer niet iemand de stokken uit de grond getrokken had, de kuilen gevuld had en naar zijn mannen geroepen had: pas op voor deze ellendeling; het zal je einde betekenen als je vergeet dat de vruchten van de aarde van ons allen zijn, en de aarde van niemand.” (citaat afkomstig uit Wikipedia).

Rousseau ging uit van “de goede wilde” die gecorrumpeerd zou zijn door de maatschappij met zijn privébezit. Zonder privébezit zou het kwaad van de hebzucht immers niet mogelijk zijn. Dat idee komen we ook tegen in het Scheppingsverhaal Genesis waarmee het Oude Testament begint. De geschiedenis van de mens begint daarin met het verhaal van een mensenpaar in natuurtoestand. Ze mogen van alles eten in de tuin van Eden, d.w.z. het paradijs. Echter, de duivel in de gedaante van een sluwe slang, corrumpeert het mensenpaar door ze te verleiden de appel te eten van de boom van kennis van goed en kwaad. Dat kon God als hun schepper en enige die goed en kwaad behoorde te kennen, niet toestaan en verjoeg ze daarom uit het paradijs. Zo komt er een einde aan de natuurtoestand waarin het mensenpaar leefde.

Als man van de Verlichting (en Romantiek) geloofde Rousseau dus niet in dit Scheppingsverhaal. Volgens wat we hier boven hebben gelezen, is het de mens zelf die zich corrumpeert met de schepping van het privébezit. De negentiende eeuwse filosoof, journalist en politicus Karl Marx moderniseerde deze opvattingen van Rousseau door ze aan te passen aan het in zijn tijd beginnende industriële tijdperk gebouwd op het kapitalisme. De burgermaatschappij met het privébezit bleef voor Marx de wortel van alle kwaad maar bij het draaide in het industriële tijdperk niet langer meer om het bezit van grond maar van kapitaal. Zo wees Marx het kapitaal aan als de bron van alle kwaad in de wereld.

Marx zijn verhaal was overtuigend omdat met het industriële kapitalisme ook het proletariaat ontstond: de arbeiders die met veel te lage lonen en veel te lange werkdagen in de fabrieken van de kapitaalbezitters werden uitgebuit. Deze arbeiders van het eerste uur leefden in diepe armoede, zonder enig bezit behalve hun arbeid. De producten van hun arbeid behoorden hen als arbeiders niet toe maar de kapitalist. Volgens Marx leidde die onteigening van de productie er toe dat de arbeider vervreemdde van zijn werk en daarmee uiteindelijk van zichzelf. Aldus wordt bij Marx de burgermaatschappij als de organisator van het kapitalisme de oorzaak van de vervreemding van de mensen.

Vervreemding zou je kunnen beschouwen als de moderne, wereldse vorm van zondeval maar dan niet een die door God maar door de mensen zelf is georganiseerd. Marx ging er vanuit dat de arbeiders als uitgebuite mensen als van nature zich op den duur zouden gaan verzetten tegen de beroving van hun eigen aard en natuur en daarmee van hun vrijheid. Marx zag in het proletariaat meteen ook het sociaal-politieke vliegwiel dat de geschiedenis van de mensheid definitief zou veranderen. De onderdrukte arbeiders hoefden zich als het ware alleen nog maar te verenigen om zich langs politieke weg te bevrijden van de burgermaatschappij en het kapitalisme om van daaruit het rijk van de vrijheid binnen te treden.

Marx zelf meende ook nog eens dat vliegwiel van de geschiedenis van de mensheid naar zijn eigen bevrijding op gang te kunnen brengen met zijn Communistenbond waarvoor hij ook het beroemde Communistisch Manifest (1848) schreef. Dat Manifest eindigde met drie zinnen die een oproep zijn aan het proletariaat om zich aan te sluiten bij de Communistische beweging maar die tevens ook de kern van zijn filosofie weergeven: "De proletariërs hebben daarbij niets dan ketenen te verliezen. Zij hebben een wereld te winnen. Proletariërs aller landen, verenigt U!"

Helaas bleek het te mooi om waar te zijn. De afschaffing van het privébezit door alle bezit naar de staat over te hevelen maakte dat de arbeider in plaats van slaaf van de kapitalist tot slaaf van de staat werd of eigenlijk nog erger, tot slaaf van de Communistische Partij die in de geest van Lenin immers had besloten dat met de vestiging van 'de dictatuur van het proletariaat' de burgerlijke vrijheden konden worden afgeschaft. Zo maakte het Communisme in de praktijk de arbeiders nog onvrijer dan ze al waren onder het kapitalisme. Van de drup kwam men terecht in de regen.

Hoe moet het nu verder? Is ooit een ideale samenleving zonder privébezit, zonder kapitalisme, zonder burgermaatschappij, zonder vervreemding en zonder kwaad mogelijk? Ik kan niet in de toekomst kijken maar ik denk het niet. Ik geloof dat de schrijvers van Genesis wijzer waren dan onze 18^e en 19^e eeuwse filosofen. Het kwaad is meer dan het gevolg van privébezit, het zit dieper in de mensen dan we zouden willen. Daarvoor hoef je niet in God te geloven of in het Scheppingsverhaal van het Oude Testament. Je kunt het zelf zien, elke dag opnieuw, tenminste als je het wilt zien. Het kwaad is net als de dood, het is er en je kunt niet anders dan er zo goed en kwaad als mogelijk mee leren leven.