Posts tonen met het label klassenstrijd. Alle posts tonen
Posts tonen met het label klassenstrijd. Alle posts tonen

dinsdag 29 oktober 2024

23. HOE ZIT DAT IN OSS? KLASSENSTRIJD EN GASTARBEIDERS

 

Stakende en demonstrerende Turkse gastarbeider tijdens de staking in 1977 bij blik emballage fabriek Thomassen & Driver te Oss. (foto: Petrus)

In de jaren tachtig van de vorige eeuw houdt de SP in Oss houdt nog vast aan de klassenstrijd. Voor een klassenstrijd heb je arbeiders nodig en dus probeert de SP die uit alle macht te mobiliseren met name bij de exportslachterijen en de tapijtindustrie. Ondanks de economische crisis met zijn reorganisaties, fusies en soms massa ontslagen lukt dat niet echt. 


De arbeiders zijn de negentiende en vroeg twintigste eeuwse toestanden ontstegen dankzij allerlei voorzieningen en maatregelen van overheidswege. De vakbonden hebben hun werk gedaan tezamen met de politieke partijen.


De SP activisten geven niet op want wie weet worden de arbeiders straks toch weer de klos van de economische crisis. “Bij Zwan-Hartog is geprobeerd om de arbeiders tot actie te bewegen maar volgens het maandverslag van afdeling Oss 2 van de SP hebben de oudere arbeiders er weinig trek in. Ze hopen met een mooie afvloeiingsregeling weg te kunnen bij het bedrijf, waar ze toch al jaren zonder plezier werken. En de jongeren tonen weinig actiebereidheid omdat ze ervan uitgaan dat niet zij, maar de gastarbeiders en het kantoorpersoneel eruit zal vliegen.” ( blz. 220, Het Geheim van Oss) 


Dankzij de uitgebreide activiteiten en goede contacten in de wijken van Oss weet de partij wat er zich afspeelt tussen de arbeidersgezinnen en die van de gastarbeiders. Enerzijds maken gastarbeiders deel uit van de arbeidersklasse.


“De gastarbeiders zijn door de Nederlandse kapitalisten tijdelijk naar ons land gehaald als goedkope arbeidskracht. Aan de immigranten werd echter niet duidelijk gemaakt dat hun verblijf bedoeld was als tijdelijk. De onzekerheid over hun positie leidt tot spanningen met de autochtone Nederlandse arbeiders. Deze spanningen verdelen de arbeidersklasse en spelen de kapitalisten dus in de kaart.” (Gastarbeid en kapitaal, een brochure van de SP 1983)



Demonstrerende Turkse gastarbeider tijdens de staking bij Thomassen & Drijver in Oss in 1977. (Foto: Petrus)

Anderzijds komen ze klem te zitten tussen de dominante Nederlandse cultuur en hun eigen culturele waarden en gewoontes.

“Aan de ene kant begrijpen zij de zeden en gewoonten van de Nederlanders niet, en aan de andere kant hebben zij te maken met Nederlanders die hen totaal tegenstrijdig beoordelen. Er zijn Nederlanders die hun kultuur achterlijk en soms wreed vinden, hen de schuld geven van de werkloosheid. Maar er zijn ook Nederlanders die hun doen en laten een verrijking van onze kultuur vinden.” (Gastarbeid en Kapitaal, SP Brochure 1983)

De SP ziet als enige partij de problemen in de volkswijken in Oss tussen de Nederlandse arbeiders en de gastarbeiders uit Turkije en Marokko waardoor in de 

arbeiderswijken in Oss spanningen dreigen te ontstaan tussen de beide groepen. De SP is de enige partij die het verschil in cultuur als spanningsbron durft te benoemen waarbij ze het ook nog waagt de Islam als basis voor de Turkse en Marokkaanse cultuur durft te benoemen.


Om aan die spanningen een einde te maken, stelt de partij voor om de immigranten voor de keus te stellen: óf Nederlander worden en naturaliseren, óf islamiet blijven en teruggaan naar het thuisland. Wie vertrekt – op basis van strikte vrijwilligheid – krijgt pakweg een ton mee zodat hij of zij in het thuisland een nieuwe toekomst op kan bouwen. Zowel de vertrekkers als de blijvers moeten intensief door inburgeringscursussen worden ingewerkt in de cultuur van respectievelijk het thuisland of Nederland. De SP denkt aan een termijn van twee jaar voor de periode waarin de gastarbeiders hun keuze zouden moeten maken.



donderdag 1 augustus 2024

10. HOE ZIT DAT IN OSS? KLASSENSTRIJD

Arbeidersmacht aan de kop van eenstoet demonstrerende stakers tijdens de wilde staking in Rotterdam, 2 september 1970.

Het zat er aan te komen. Net als elders in Nederland ontdekken ook in Oss jongeren het radicaal linkse gedachtengoed dat hen moet helpen hun plaats in de wereld te veroveren nu de oude wereld, de wereld van hun ouders, wordt afgedankt. 


Ze willen een nieuw verhaal met een nieuwe zingeving en een nieuwe visie op mens en samenleving. Het is een oud verhaal dat nieuw is voor de naoorlogse generatie en nieuw is in Oss. Het is het verhaal van Marx, de negentiende eeuwse filosoof en politieke activist die met zijn filosofisch activisme het communisme in het centrum van politiek en economie plaatst. 


Volgens zijn historisch materialisme is het rijk van de vrijheid op komst. Het kapitalisme is het laatste stadium voor het communisme waarna de mens pas echt vrij mens wordt. Maar de geschiedenis heeft wel een duwtje nodig. Er moet aan gewerkt worden, gestreden zelfs. De klassenstrijd brengt bevrijding. Lenin en vooral Mao hebben in de praktijk aangetoond hoe dat moet.


Dankzij een wilde staking in Rotterdam (1970) komt het communisme met de klassenstrijd naar Oss. Jan Marijnissen nodigt de KEN als de partij die de wilde staking wist over te nemen, naar Oss uit.


“De KEN(ml) is ontstaan als gevolg van de Sovjet-Chinese breuk, toen de internationale discussie tussen Moskou en Beijing ook in Nederland tot meningsverschillen in communistische kring leidde. Een groep CPN-leden, hoofdzakelijk in Rotterdam, wilde dat de CPN een meer pro-China koers ging varen, hetgeen onacceptabel was voor de CPN-leiding.

De voorstanders van een meer maoïstische koers van de CPN werden geroyeerd. Zij richtten de Kommunistische Eenheidsbeweging Nederland KEN (marxistisch-leninistisch), KEN  (ml) op. Hun blad heette de Rode Tribune. 

Het partijblad van de Socialistische Partij (SP) heet nog altijd Tribune. De KEN kreeg een (relatief) grote aanhang, en landelijke bekendheid, toen de partij in 1970 een hoofdrol speelde in een wilde staking van Rotterdamse havenarbeiders. De nieuwe aanwas bestond grotendeels uit studenten.” (Kommunistiese Eenheidsbeweging Nederland). 

Tijdens die havenstaking slagen activisten van de KEN(ml) erin om onder de vlag van Arbeidersmacht, de staking naar zich toe te trekken.


“Aanvankelijk staat de Nederlandse Bond van Vervoerspersoneel achter de wilde staking. Ze gaan in onderhandeling met de werkgevers en krijgen een loonstijging van 25 gulden per week. Maar dan verschijnt Arbeidersmacht onder leiding van de 21 jarige Wouter ter Braake ten tonele met een veel aantrekkelijker looneis: 75 gulden schoon per week erbij. Terwijl de links-radicale stakingsleider Wouter ter Braake duizenden actievoerders op de been brengt, stakingsposten organiseert en pamfletten uitdeelt, lijkt de vakbond te zijn weggespeeld. Veel stakers zien de bondsbestuurders als verraders van de arbeidersklasse, als net zo erg als die havenkapitalisten aan de top van bedrijven. (De haven plat, de Rotterdamse havenstaking in 1970)


In het maandblad De Rode Tribune van december 1970 staat de cursus in Oss aangekondigd.  Uiteindelijk blijft een groepje van twaalf deelnemers over die de daad bij het theoretische woord van Marx, Lenin en voorzitter Mao in de praktijk wil brengen.


“Opvallend is hoe jong ze zijn. Ed Verhamme is met 23 jaar de oudste van het stel. De meesten zijn nog geen twintig en er zitten zelfs middelbare scholieren bij van zestien jaar, zoals Geertje Bloemers uit het nabije Heesch. Zij is op het Maaslandcollege zo enthousiast geworden door de lessen van kritiese leraren dat ze nu vol vuur mee de wijk in wil.” (blz.69 in ‘Het Geheim van Oss’)


De rol van leraren, opgeleid aan de universiteit, waar ze kennis gemaakt hebben met het Marxisme, was in die jaren belangrijk. Zij kwamen op middelbare scholen en sociale academies terecht waar ze het nieuwe vak "maatschappijleer" onderwezen. Sommigen van hen legden zich er op toe leerlingen enthousiast te maken voor Marxistische ideeën. 


De Osse jongeren nemen de leninistische-maoïstische strategie van de Rotterdams KEN over. Ze besluiten de onvrede onder de arbeiders en huurders in Osse fabrieken en wijken te mobiliseren door het stellen van hogere looneisen en klachten van huurders te organiseren.  


In hun ogen is de bestaande orde te gezapig, verwaarlozen de bestaande woningcoöperaties de woningen met hun huurders en zijn de bestaande vakbonden veel te gematigd. Zij ontzien de kapitalisten ten koste van de arbeiders. 

vrijdag 7 februari 2020

DE SPROOKJESJAREN ZESTIG 46: KRITIESE UNIVERSITEIT

Aktie Komitee Kritiese Universiteit, Anthoney Fairley, Katholiek Documentatie Centrum
Ik probeer mijn gevoelens op orde te krijgen. Door een verlaten Nijmegen naar huis rijden zou me alleen nog maar eenzamer maken. De bijeenkomst interesseert me matig maar is mijn enige afleiding onderwijl mijn treurige gemoed zich enigszins kan herstellen. Ik probeer me op de debatten te concentreren maar vind weinig houvast. 

Waar hebben zij het over? Hun ernstige gezichten spreken van academische boekdelen. Sommigen zijn een en al aandacht, anderen kijken verstrooid of verveeld voor zich uit.  Een houding van niks nieuws onder de zon. Ik hoor bekende en onbekende woorden en namen. Demokratisering is het bekendste woord gevolgd door maatschappij kritiek, konsumptiemaatschappij en burgerlijke samenleving. Van de Frankfurter Schule had ik nog nooit gehoord.


“De Frankfurter Schule is een Duitse sociologische en filosofische stroming in de hedendaagse filosofie die ontstond in de eerste helft van de 20ste eeuw en zich bezighoudt met de maatschappijkritische, neomarxistische, kritische theorie. De stroming werd opgericht door Theodor Adorno en Herbert Marcuse van het Institut für Sozialforschung te Frankfurt. Leden van de Frankfurter Schule willen het wetenschapspositivisme ontmaskeren en de democratie verdedigen in het naoorlogse Duitsland" (Wikipedia: Frankfurter Schule)


Het Marxisme is mij bekend dankzij colleges filosofie. Dat er ook een neo-marxisme is dankzij de Frankfurter Schule is dan weer nieuws voor me. Adorno ken ik van college sociaal-psychologie. 

Hij is de uitvinder van de autoritaire persoonlijkheid, naar het schijnt de persoonlijkheid waaruit een fascist kan ontstaan. Maar voor fascisme en ook nazisme komt meer kijken dan autoritaire personen. Waarom kozen Duitsers en Italianen zulke autoritaire figuren zo massaal in hun parlement? Waarom vonden ze het normaal dat Nazi's en Fascisten er een eigen geüniformeerd legertje op na hielden? Waarom lopen mensen zo graag in uniformen en houden ze van massa bijeenkomsten? Waarom heben mensen een zondebok nodig zoals de Joden bij de Nazi's? De wetenschap heeft nog bergen te verzetten, wil ze mensen doorgronden. 

Marcuse is gloednieuw voor mij. Zijn naam begint met een M net als van Marx, maar dat slaat nergens op. Ik hoor dat hij de moderne criticus van de consumptiemaatschappij is met zijn burgers die geen ander levensdoel meer hebben dan consumeren. In zijn boek “De ééndimensionale mens” (1964) schrijft Marcuse  “dat we leven in een gesloten wereld van burgerlijkheid, gebrek aan sensualiteit, milieuverontreiniging, imperialisme, oorlogen en oorlogsdreigingen. … Volgens hem reduceerde het kapitalisme burgers tot louter consumenten. De eendimensionale mens kan zich alleen de werkelijkheid voorstellen, zoals die nu is en hij is niet bereid om naar verandering te streven. Bij tweedimensionaliteit komt de kritische splijting tussen wat bestaat en wat mogelijk is in termen van een betere en menswaardiger wereld pas echt aan de orde. In de woorden van een geestverwant van Marcuse, Ernst Bloch, klinkt dat zo: 'Was ist kann nicht wahr sein.’” (Wikipedia: Marcuse).

De strekking van zijn opvatting komt me bekend voor. Bij Philips had ik het met mijn vriend Zwaan al over onze weerzin tegen de burgerlijke samenleving. Voorlopig heb ik genoeg gehoord en gezien en besluit naar huis te gaan. Nog steeds teneergeslagen dat ik Roodkapje ben kwijt geraakt, rij ik op mijn Vespa door Nijmegen. De mogelijkheid van zo maar een avontuurlijke avond is gevallen in de vergaderput van de Kritiese Universiteit. Hoe anders had de avond kunnen zijn? Zou Marcuse dit bedoeld hebben als hij heeft over wat bestaat en wat mogelijk is? Ik besta en Roodkapje is mogelijk?


(verschijnt elke vrijdag)

vrijdag 5 oktober 2018

DE EENZAAMHEID VAN VLAANDEREN 58

 
Meisjes op de Antwerpse Foor (Kermis), 1994
Het pad van Anciaux vindt zijn einde bij de Socialistische Partij SP-A de voormalige Socialistische Partij maar dan Anders.
 

“Nadat het partijbestuur van de Vlaams Progressieven in november 2008 zich uitsprak voor een links-liberale koers, desnoods onafhankelijk van kartelpartner SP.A, en het voorstel van Anciaux om een "progressief project" aan te gaan door beide kartelpartners desnoods op termijn in een nieuwe partij te doen opgaan werd weggestemd (68% tegen 32%), verlieten eerst massaal Anciaux' geestesverwanten de partij; Anciaux zelf volgde op 4 december 2008. Hij bleef minister, net als de parlementsleden die uit de partij stapten, als onafhankelijke binnen het kartel SP.A - Spirit. Op 12 januari 2009 maakte hij na onderhandelingen met SP.A -voorzitster Caroline Gennez zijn overstap naar de verruimde en daarom herdoopte SP.A kenbaar. Hij gaf nog mee dat alles waarop hij hoopte om een overstap te doen, is gerealiseerd en wilde werken aan een nieuw Vlaams, sociaal en democratisch project. Bij SP.A -kopstukken lokte zijn komst en als eigengereid ervaren optreden, alsmede de naamswijziging van 'hun' partij, heftige kritiek uit. De naamswijziging werd daarop teruggedraaid. Bij de verkiezingen van 2009 kreeg Anciaux de laatste plaats aangeboden op de Europese lijst. Ondanks zijn 71.919 voorkeurstemmen kon hij de nuttige volgorde niet breken. Dit betekende tijdelijk een einde van zijn politieke loopbaan.” (Wikipedia:Bert Anciaux)

De poging van Anciaux om zijn progressieve Vlaamse nationalisme te verbinden aan de traditie van de klassenstrijd belichaamt door de SP.A loopt vast in de dagelijkse realiteit van de gestaalde kaders van de SP. Het geel van de Vlaamse Leeuw die Anciaux toch zijn hele politieke leven op zijn eigen onnavolgbare manier was trouw gebleven, blijkt niet te passen bij het rood van de socialisten. Socialisten strijden uiteindelijk een universele klassenstrijd en daar moet het Vlaams nationalisme aan ondergeschikt blijven, ook in de persoon van Anciaux.

Het ziet er naar uit dat de SP daardoor de aansluiting bij de Vlaamse kiezers begint te verliezen. Bij de verkiezingen in 2014 wordt de eens machtige socialistische partij de 4e partij in het Vlaams parlement, na de centrum-rechtse, nationalistische NV-A (1), de christendemocratische volkspartij CD&V (2) en de liberale Open Vld (3). Momenteel wordt volgens peilingen zelfs deze 4e plaats bedreigt door Groen.


Anciaux heeft na dit alles nog een kleine nabrander in de Belgische politiek. In 2010 wordt hij verkozen tot senator met een derde plaats op de lijst van SP.A. Eind 2012 werd hij fractieleider van de SP.A senatoren. “In 2014 stond hij bij de Brusselse verkiezingen op de tweede en onverkiesbare plaats op de SP.A-lijst. Hij werd nadien door zijn partij als gecoöpteerd senator aangeduid. … Hij besloot niet op te komen voor de gemeenteraadsverkiezingen in 2018, omdat hij zich niet welkom voelde op de Brusselse SP.A -lijst.” (Wikipedia: Bert Anciaux)

(verschijnt elke vrijdag)