OORLOGSBULLETIN 59. LOEKASJENKO

De twee zelfverzekerde dictators Loekasjenko en Putjinski wisselen van gedachten over de voordelen van het dragen van rode laarsjes.

 

Als je Loekasjenko hoort praten op een persconferentie dan zie je een echte ouderwetse autoritaire leider waar ze in de Sovjet Unie en zijn vazalstaten een patent op hadden. Zelfverzekerd zijn ze want ze worden gesteund door politie en geheime dienst, leger en partij plus frauderende ambtenaren. Het volk is randversiering en als die zich niet zo gedraagt dan wordt er kort en metten mee gemaakt. Het idee van soft power, overredingskracht of democratie is hen volkomen vreemd.

Het regiem van Loekasjenko ken ik al van 1995, een jaar na zijn verkiezing tot president van Wit Rusland. Ik was met een internationale vakbondsdelegatie in Minsk uit solidariteit met de stakers van de metro en de trolleybus in die stad. Loekasjenko had meteen een decreet uitgevaardigd waarin de staking illegaal werd verklaard wat de stakingsleiders in het gevang bracht.

We gingen praten met de premier, de minister van arbeid en justitie om druk uit te oefenen de stakingsleiders vrij te laten, het decreet in te trekken en fatsoenlijk te onderhandelen over een loonakkoord. Loekajensko zelf kregen we niet te zien. De premier en de minister van justitie stonden pal achter de genomen maatregelen. Alleen de minister van arbeid gaf ons gelijk maar die werd dan ook meteen na ons vertrek door Loekasjenko ontslagen.

Het is niks geworden met de vrijheid van vakbeweging ook niet toen het Europees parlement op ons verzoek een resolutie aannam waarin Loekasjenko werd opgeroepen democratische vrijheden te respecteren en de Europese Commissie de opdracht kreeg Loekasjenko onder druk te zetten. De toenmalige EU buitenlandcommissaris en voormalige Nederlandse minister van den Broek beloofde het uiterste te doen om Loekasjenko op andere gedachten te brengen.

Het hielp niet. Integendeel, hij werd met hulp van enerzijds stemfraude en anderzijds onderdrukking van elke oppositie (elke demonstratie was verboden) herkozen. Zelfs een massale staartoproer bracht hem niet aan het wankelen. Hij sloot duizenden mensen op en ging hulp halen bij Putjinski, die andere autoritaire leider met een communistisch en zelfs KGB verleden.

In 1995 dacht ik nog dat presidenten als Loekasjenko hun langste tijd gehad hadden. Dat ze als restanten van een communistisch verleden door vrijheid en democratie zouden worden weggespoeld. Helaas, dat was te optimistisch gedacht, de restanten zijn taaier dan ik dacht.

In die tijd maakte ik uit gesprekken met de secretaris buitenlandse betrekkingen van de machtige Russische Vakbond voor Werknemers in de Atoom Industrie op dat zij dachten dat Putjinski met zijn verkiezing tot president de tijden van vroeger zou doen terugkeren. Ik dacht toen nog dat het zo een vaart niet zou lopen. Uiteindelijk hadden zij het bij het rechte eind en daar waren ze blij mee.

FRANS TIMMERMANS, EUROPESE KLIMAAT KONING

 

Een digitale fotomontage van petrus

Frans Timmermans, hoog te paard zit hij in Brussel. Welwillend kijkt hij naar zijn Europese onderdanen beneden hem. Zij moeten de bevelen van Zijne Hoogheid de Europese Klimaat Koning opvolgen. Er moeten klimaatdoelen gehaald worden die door Zijne Hoogheid samen met Koningin Frau Ursula von der Leyen zijn opgesteld in navolging van het Klimaat Akkoord te Parijs.

Als ik heb beiden bezig zie, krijg ik lbijna een hekel aan Europa. Wat ik mis is een opstelling van dienstbaarheid naar de Europese burger. Vanuit de Brusselse Bubbel commanderen zij Europa en er is blijkbaar niemand die door heeft hoe schadelijk dit is voor de toekomst van Europa.

Rutte zou op zijn minst Timmermans op het matje kunnen roepen. Hij zou hem duidelijk moeten maken dat meer bescheidenheid, meer openheid en dienstbaarheid aan de de bezorgde burger en minder dwangmatig handelen dringend gewenst is om te voorkomen dat de Brusselse Bubbel straks barst.

Politiek is niet alleen een kwestie van beleid maar ook van toon en opstelling, van bescheiden luisteren in plaats van toekomstige vergezichten te schetsen die voortvloeien uit wat ik een ontspoord klimaat idealisme noem. Het Europees Parlement zou er goed aan doen het Koningskoppel tot meer voorzichtigheid te manen, wat meer te relativeren en minder vanzelfsprekend de baas te spelen. Dat is toch ook de rol van een parlement?

FRANS TIMMERMANS (EEN NABESCHOUWING)

Frans Timmermans op Cuba in januari 2014. Een fotocollage van petrus

Het blijft een politieke mantra in de Nederlandse media: kiezers moeten weten wat er met hun stem gebeurt. Naar aanleiding van de stoelendans rond de Europese topposities komt het weer naar voren. Zo komt Trouwredacteur Christopher Schmidt in zijn artikel over de Europese stoelendans tot de slotconclusie dat nu de manoeuvre met de Spitskandidaten mislukt is het Europees Parlement in 2024 met een kiessysteem moet komen waarbij de kiezers weten wat er met hun stem gebeurt.

Had de Trouwredacteur net iets langer nagedacht dan had hij beseft dat de spitskandidaten voornamelijk bedoeld waren om de kiezer te verleiden op hun kandidaat te stemmen, om hun politieke familie groter te maken en niet om de kiezer te laten weten wat er met hun stem gebeurt. Vooral de sociaal-democratische familie dacht dat het hen met een spitskandidaat uit een klein land als Nederland zou lukken de meerderheid van de Europese christen-democraten te breken. Dat is dus niet gelukt. Weg Timmermans, want het gaat nog altijd om de macht en die komt in het Europees parlement zoals in elk parlement en elk land van het getal en het geld. Dat kunnen we betreuren maar de politieke werkelijkheid is nooit anders geweest en zal ook wel nooit anders worden. Het is al lang mooi dat politieke moraal en ethiek deel uitmaken van het publieke politieke discours.

Dat eerste, de macht van het getal betekende de val van Timmermans en niets anders. Dat wij in Nederland daar graag anders over willen denken is niet relevant als men daar in andere landen met andere politieke culturen anders over denkt. Maar eerlijk gezegd denken wij er vaak zelf ook anders over, tenminste als ons dat zo uitkomt. Nederland is geen heilig boontje in de internationale politiek ook al denken we zelf van wel.

Geen enkele land is dat en geen enkele politieke groepering, internationaal of nationaal.  Neem de internationale vakbeweging die bol staat van solidariteit, sociale rechtvaardigheid en hier en daar zelfs broederschap, de boodschap van de Franse Revolutie. Als er een land in Europa is dat altijd zijn nationale macht inzet dan is het dat land wel. Maar dat terzijde. 

In de praktijk zijn ook in de internationale vakbeweging geld en getal beslissend bij de verdeling van topposities gelegaliseerd door  verkiezingen. De armere of kleinere vakbonden strijken zelden de rijke -westerse- vakbonden tegen de haren in op straffe van geen hulp of steun meer te krijgen. Integendeel, ze proberen via rijkere en grote vrienden alsnog een toppositie te krijgen. Een machtsspel op basis van geld en getal.

In de Europese Unie is dat niet anders. De grote, rijke landen met Duitsland en Frankrijk voorop en in die volgorde, spelen de eerste viool. Daar kan Nederland weinig tegen doen. We zijn aangewezen op het politieke spel naar onze maat, de maat van het getal en de rijkdom. Toen Timmermans als spitskandidaat de sociaal democraten niet verslagen had, viel het Nederlandse politieke spel als vanzelf dood.

Rutte moest ineens aan een dood paard trekken. Niet goed voor Nederland maar Rutte kon niet veel anders. Timmermans had in Nederland namelijk wel gewonnen tot vreugde van de Nederlandse sociaal-democraten en dan is er nog het oranje nationalisme. Rutte kon geen verraad plegen aan “onze eigen man”. Dus als Nederland kun je maar beter geen Nederlandse Spitskandidaat hebben, zeker niet een die de verkiezingen niet wint. 

Voor Rutte zat er niets anders op dan te proberen om Timmermans zoveel mogelijk te behouden op een toppositie en dat is dan ook min of gelukt maar Timmermans is er niet onbeschadigd uitgekomen. Integendeel, hij is zoals we dat zo mooi noemen, aangeschoten wild, ook in de eigen fractie. Hij heeft ze immers niet de overwinning bezorgd. Dat hebben de Oost Europese machthebbers heel goed aangevoeld en daarvan gebruik gemaakt. Timmermans door een zijdeur van het toneel, terug op zijn oude plek, meer zat er niet  in.

Volgens de genoemde Trouw journalist blijven de Oost Europese landen zelf wel met lege handen achter. Dat is waar, maar als machtspolitici hebben ze ook nooit anders gedacht. Ze beseffen maar al te goed dat ze binnen de EU tot op zekere hoogte machteloos zijn, zeker als het om de verdeling van topposities gaat. Maar helemaal machteloos zijn ze nu ook weer niet. Dat bewijst de afgang van Timmermans mede door hun toedoen, maar niet alleen. De Europese Christen Democraten pikten als grootste fractie in het Europees Parlement Timmermans ook niet op een toppositie. Laten we eerlijk zijn, als de Sociaal Democratische fractie het grootste zou zijn geworden, zou ook die geen Christen democraat op een toppositie accepteren.

CHAOTISCH BRUSSEL 7

Ijdelheid, januari 2009

Ambassade Noord Amerika, maart 2008

Warandepark, december 2007

Huis van Brueghel, juli 2009

Europees Parlement, juli 2008

Schoorsteen, juli 2008

Monument voor de Euro, mei 2007

Europese wijk, mei 2007

Warandepark, mei 2007

Centrum, februari 2010

CHAOTISCH BRUSSEL 4

Zuid Station, maart 2007

De Zavel, juli 2008

Coffee Break, februari 2008

Beliard, mei 2007 

Achterkant Europees Parlement, mei 2007

Park Europese wijk, maart 2008

Europese wijk, maart 2008

Montoyer 17, februari 2008

H.Euler, februari 2008

Ingang Kinepolis, mei 2008

DAVID CAMERON OF CAMELOT

Petrus. Een digitaal bewerkte foto van een scène uit de film 'Monthy Python and the Holy Grail" met Graham Chapman (1941-1981)in de rol van Koning Arthur.

De kogel is door de kerk. De alom misprezen Luxemburger Jean Claude Juncker, de spitzenkandidaat van de Europese Volkspartij EVP, in feite de Europese Christen Democraten met nog wat Europese aanhang, wordt door de Europese Staatshoofden voorgedragen aan het Europees Parlement voor de post van Voorzitter van de Europese Commissie, de hoogste uitvoerende functie van de Europese Unie. David Cameron van Camelot, heeft in het stof moeten bijten en ik moet zeggen dat hij dat gisterenavond op zijn persconferentie na afloop van de bijeenkomst van de Europese leiders met overtuiging deed.

Een vorige blog over de Europese verkiezingen getiteld “Een stem voor Angela Merkel” besloot ik aan het slot met het volgende:“De voorman van de Europese Christen Democraten is de Luxemburger Jean-Claude Juncker. Hij is geen glamour politicus maar meer een van de lange termijn, met kleine en prudente stappen naar een stevig uitgebouwd Europa. Als Christen Democraat weet hij alles van subsidiariteit, een dringend gewenste houding in een tijd dat de VerBrusseling van Europa wordt gevreesd. En een goed tegenwicht tegen de neiging van de Sociaal Democraten tot teveel regelgeving van bovenaf. Mochten de Christen Democraten de Europese verkiezingen winnen dan krijgt Angel Merkel in de persoon van Juncker een steunpilaar die mans genoeg is om met haar van mening te verschillen maar tegelijk op dezelfde lijn zit.”

Het was van meet af aan duidelijk dat Angela Merkel haar eigen Christen Democratische partij in het Europees Parlement niet voor het hoofd zou kunnen stoten. Wie dacht van wel, zoals David Cameron, snappen nog steeds niet de verhoudingen in de Europese Unie. Bovendien wat willen de Britten nou eigenlijk in de Europese Unie? Aan de ene kant zijn ze lid van de EU aan de andere kant zijn ze voortdurend bezig om het te ondermijnen. Cameron's voorganger Thatcher wou als een echte dochter van een kruidenier zelfs geld terug van de EU. Minister Zalm van Financiën deed het haar indertijd na. Wie had durven denken dat er ook in de VVD zulke kleine kruideniers zouden rondlopen?

Maar wat ik nog minder begrijp van David Cameron en zijn volgelingen is hun verzet tegen de brutale maar ook slimme machtsgreep van het Europees Parlement. Wie anders dan een Parlement moet de Kingmaker van Europa zijn? De Europese Unie leed toch aan een chronisch democratisch tekort waardoor de Europeanen geen vertrouwen hadden in de Europese instellingen? Met deze legitieme machtsgreep maakt het Europees Parlement zo goed als een einde aan dat democratisch tekort. Niet zeuren dus zou ik willen zeggen.

Natuurlijk, er mankeert van alles aan Juncker en de Christen Democraten maar geldt dat niet voor alle politici? In Nederland hebben wij kiezers zelfs helemaal niks te zeggen over wie uiteindelijk premier wordt. In België al evenmin. Dus wie vindt dat de staatshoofden maar moeten beslissen in plaats van het Europees Parlement veegt zijn voeten af aan de Europese Democratie en legt alle macht bij de staatshoofden aan wiens democratische legitimiteit net zo goed getwijfeld kan worden. Democratie is ook compromis, de ideale democratie bestaat eenvoudigweg niet of zoals Churchill zei “Niemand beweert dat democratie perfect is of het aller verstandigste. Sterker nog, er is wel gesteld dat democratie de slechtste regeringsvorm is, behalve alle andere vormen die van tijd tot tijd zijn uitgeprobeerd."

Zouden de staatshoofden met David Cameron aan de leiding een betere keus hebben gemaakt dan het Europees Parlement? Waarom is Juncker van het oude Europa? Is Cameron zelf dan van het nieuwe Europa of zelfs maar van het Nieuwe Engeland? Waarom zou ik als kiezer in hem en andere Europese staatshoofden meer vertrouwen moeten hebben in hun kandidaat dan die van het Europees Parlement? Had Cameron trouwens wel een kandidaat? Ik heb er niets over gehoord? Dus erg transparant is hij ook niet als het gaat om kandidaatstelling. Wel zeggen wie je niet wilt maar niet zeggen wie je dan wel wilt. Ook al en weer niet erg constructief van de Britse politieke leider.


Nee, dank zij het Europees Parlement én de anti-Europeanen of Eurosceptici is de Europese Unie eindelijk gepolitiseerd. Het is gedaan met unanimiteit, besloten besluitvorming, automatische machtsvorming en regelgeving in Brussel. Er wordt voortaan een politiek gevecht gevoerd over opzet, beleid en toekomst van de Europese Unie. De EU is een echte politieke unie aan het worden waarin de Europese kiezers voortaan ook aan het woord kunnen komen. Dat lijkt me een flinke winst. De EU als een van de grootste democratische projecten in de wereld, wie had dat kunnen denken? Met dank aan het Europees Parlement én de Eurokritische partijen en kiezers.

EUROFOBIE

De kans bestaat dat de voormalige premier van Luxemburg (1995-2013) en voorganger van Minister Dijsselbloem als voorzitter van de Eurogroep, de christendemocraat Jean Claude Juncker (midden) ,als Voorzitter van de Europese Commissie de strijd zal moeten aangaan met Eurofoben als Marine Le Pen (links) en Nigel Farage (rechts), beide grote winnaars van de Europese verkiezingen in hun land..

In Nederland mag dan de Eurofobie min of meer bedwongen zijn, Wilders verliest en de SP blijft gelijk, in de rest van Europa moet die blijkbaar nog op gang komen en hoe! De ontwikkelingen zijn het gevaarlijkst in de drie voormalige Europese Grootmachten Frankrijk, Engeland en Duitsland. Als het in die landen fout gaat, kan Europa wel eens voorgoed weg zinken in een stammenstrijd die in plaats van stabiliteit en welvaart, verwarring en ellende brengt. Dan zijn we weer terug bij af.

Zo ver is het gelukkig nog niet en misschien komt het ook niet zo ver. Ondertussen is het Front National (geen leuke naam) van Marine le Pen de grootste partij geworden in Frankrijk. Maar wat wil zij? Frankrijk uit Europa en terug naar de Franse Grandeur en de Franse Franc? Dat kan ze wel willen maar in de wereld van vandaag stelt Frankrijk niet veel meer voor. De voormalige koloniën komen echt niet terug en Frankrijk mag dan een kernmacht zijn, je verdient er als land geen snee brood meer mee.

Bij de Engelsen is de nostalgie naar het zogenaamde Britse eigene al net zo groot. Met dank aan de Britse UKIP partij van Nigel Farage die net als Het Franse Nationale Front de grootste partij dreigt te worden, groter dus dan de Conservatieve en de Socialistische partij. Dat is even wennen voor die twee partijen. UKIP is hypocriete nostalgie met Engelse flair. Eerst de halve wereld veroveren, dan die halve wereld na de Tweede Wereldoorlog kwijt raken en dan een halve eeuw later roepen dat je terug wil naar het eigene. De Britten zullen er aan moeten wennen dat ze het met Europa zullen moeten doen net als de Fransen.

In Duitsland valt het nog mee met de anti-Europeanen. De partij Alternatief voor Duitsland behaalde 6.5% van de stemmen en komt daarmee voor het eerst in het Europees Parlement. Geen schokkende uitslag. De christendemocraten van Angela Merkel behaalden nog altijd 36% van de stemmen. Tezamen met de Socialisten die 28% van de stemmen haalden, is Duitsland een toonbeeld van politieke stabiliteit. Dat is maar goed ook. Is er tenminste een Europese grootmacht die het hoofd koel houdt en niet in nostalgische romantiek vervalt.

Europa heeft de afgelopen jaren zware stormen doorstaan met de Financiële en Economische crisis, de Griekse crisis, de schuldencrisis van de Zuidelijke landen en de sociale crisis als gevolg van de werkloosheid. De Euro dreigde door internationaal wantrouwen weggespoeld te worden. Plotseling bleek de zo vanzelfsprekende welvaart sinds de Tweede Wereldoorlog een kwetsbare kasplant te zijn die meer verzorging en onderhoud nodig heeft dan een gemeenschappelijke Euro, een vrijhandelszone en open grenzen. Even dreigde Europa uiteen te vallen als gevolg van omvallende banken, onhoudbare nationale schulden en wankele regeringen.

Maar die crises hebben Europa uiteindelijk niet onderuit gehaald maar politiek volwassener gemaakt. Europa is gegroeid en daardoor sinds die crises onderwerp van een echt politiek debat geworden over de voors en tegens van de open grenzen, de gemeenschappelijke Euro, de uitbreiding naar het Oosten (met als centraal punt de Oekraïne crisis), het Russische Putinisme, de wereldwijde handelsverdragen, de milieu regels enz. Bij zio'n echt politiek debat behoort natuurlijk ook alles wat Europa rijk is aan politieke stromingen en folklore, zoals nationalisten, uiterst linkse en rechtse groepen en alles wat daar dan nog tussen zit.

Het is een geruststellende gedachte dat het Europese politieke debat is verbreed zonder verlies aan politieke stabiliteit. Ondanks het verlies van 60 zetels blijft de christendemocratische fractie met 214 zetels de grootste fractie in het Europees Parlement. De sociaaldemocraten zijn met 189 zetels (een verlies van slechts 7 zetels) de tweede fractie. De Liberalen met 66 zetels (17 minder dan in het vorige parlement) vormen de derde fractie. Tezamen zijn deze 3 klassieke politieke stromingen, de traditionele steunpilaren van Europa, goed voor 469 van de in totaal 751 zetels, d.w.z. goed voor 62%. Tel daar nog eens de Groenen bij met 52 zetels en dan zie je dat de Eurofoben zwaar in de minderheid zijn, voorlopig dan toch.

Voorzitter Barroso van de Europese Commissie heeft dus gelijk met zijn conclusie dat “conditions are there for a solid support for aEuropean Union that remains united and open whilst seeking to bestronger.”  Is de kans nu groot dat de Luxemburger Jean Claude Juncker als officiële leider van de Europese christendemocraten ook de opvolger van Barroso wordt? Ik denk het wel. In ieder geval wordt het moeilijk hem te omzeilen. De christendemocratische volkspartij EVP heeft met hem als kandidaat voor het Europees voorzitterschap een goede tactische zet gedaan. Als kandidaat van een klein land kan hij gemakkelijk door de regeringsleiders van andere landen geaccepteerd worden. Als leider van de christendemocraten kan hij moeilijk gepasseerd worden tenzij Angela Merkel anders beslist. Maar waarom zou ze dat als christendemocrate doen?