Posts tonen met het label bibliotheek. Alle posts tonen
Posts tonen met het label bibliotheek. Alle posts tonen

maandag 16 december 2013

GEESTELIJK VOEDSEL

Petrus, Boekentafeltje.

Wat moeten we nog met boeken? Laatst las ik dat Doekle Terpstra, bestuursvoorzitter van Hogeschool Inholland, de bibliotheek op zijn school wilde afschaffen. De leerlingen zouden voortaan alles van laptops en iPads doen. Lekker vooruitstrevend maar ook doordacht? De tijd zal het leren. Ik ben niet geneigd om boeken zo maar af te schrijven. Per slot van rekening staat er nog heel wat in boeken wat niet op internet staat. Van oorspronkelijke teksten kun je veel leren, net als van originele schilderijen.

Van een afbeelding van een oude meester op internet kun je wel wat leren maar nooit zoveel als van het origineel. Daarom is museumbezoek voor iemand die schilderkunstige belangstelling heeft, belangrijk. In een museum kun je het origineel bestuderen. Dat wordt tegenwoordig door de museumdirecteuren en hun aanhang vergeten. Musea zijn eigenlijk studiehuizen. Ik vind het dan ook helemaal geen vooruitgang dat ze vanwege de noodzaak om meer inkomsten te werven meer en meer vermaakcentra worden.

Boekenbrommer, Antwerpen, 24 november 2013 

De goede bedoeling dat je daarmee jongeren de drempel van de grote kunsten leert nemen, is flauwekul. Ik hoor net de reclame op de radio over de wonderkamers van het Haags Gemeentemuseum. Dansen met Mondriaan zegt een vriendelijke dame, helemaal gratis. Van mij mag het, ik ben geen dogmaticus, maar met vermaak trek je geen nieuw serieus publiek aan. Dat werkt net zo min als denken dat je gelovigen je kerk kunt binnenhalen met popmuziek. Je bent geïnteresseerd of niet.

Door musea en kerken tot vermaakcentra te degraderen trek je het verkeerde publiek aan. Het publiek dat kunst een worst zal wezen, het als het maar leuk is publiek. Voor de liefhebber en de kenner van kunst en zeker voor kunstenaars is zoiets beschamend Die heeft al die flauwekul niet nodig om zich te verdiepen in kunst en cultuur, in zijn erfgoed, het verleden van land of volk. Ik zal daarom nooit naar de nacht van het museum gaan en andere museale feestelijkheden. Dat is goed voor oppervlakkige zielen die geen behoefte hebben aan geestelijk voedsel.

Bibliotheek, Londerzeel, 15 november 2013

Dat is ook zo met boeken. Dat is een vorm van geestelijk voedsel. Je kunt op internet geestelijk voedsel vinden maar of dat voldoende is? Ik waag dat te betwijfelen. Ik denk dat je meer dan een bron nodig hebt om je geest te laven. Boeken zijn zo'n bron voor geestelijk voedsel en die worden bewaard in bibliotheken net als schilderijen en andere kunstvormen in musea. Bibliotheken afschaffen is dus hetzelfde als musea afschaffen en in plaats van naar schilderijen te kijken voortaan alleen maar naar plaatjes te kijken op je iPad.


Maar misschien ben ik wel abuis en wordt de wereld voor alle mensen uiteindelijk van de wieg tot graf een groot gezellig feest. Waartoe zijn wij op aarde? Om te feesten en daardoor gelukkig te worden.  

woensdag 30 januari 2013

DE BIBLIOTHEEK

Bibliotheek van een Indiaanse Organisatie in El Salvador.(foto PETRUS, 1990)


Ik heb een broer die al jaren directeur is van een bibliotheek in een middelgrote Brabantse stad. Hij doet zijn werk met overgave. Niet alleen let hij goed op de centen, de collectie boeken, de klanten en het personeel. Nee, hij is vooral bezig met de betekenis van de bibliotheek voor mens en gemeenschap. Grote woorden maar ze zijn op hun plaats want je moet wel het waarom van de bibliotheek weten. Een vraag die overigens nooit voor eens en altijd beantwoord kan worden. Integendeel, de vraag moet telkens opnieuw gesteld moet worden en dus ook opnieuw beantwoord. Denkluiheid is uit den boze, wat overigens niet alleen voor bibliothecarissen geldt.

Het belang van bibliotheken kan nooit overschat worden, ook vandaag de dag niet met zijn voor iedereen toegankelijke media en dan bedoel ik natuurlijk vooral internet. Internet is een ratjetoe, een ongeordend zooitje waarmee je zonder training en beoordelingsvermogen op basis van een eigen kijk op mens, maatschappij en wereld weinig kunt beginnen. Je raakt verzeild in allerlei onbenulligheden en randverschijnselen die je niks wijzer maken en je geen handvat voor je dagelijkse leven geven. Integendeel, ze leiden je af, ze nemen je kostbare tijd in beslag en zaaien verwarring in hoofd en hart.

Ingang van de bibliotheek van een Indiaanse Organisatie in El Salvador (foto PETRUS, 1990)


In mijn jeugd bestond internet niet. Er was zelfs nog geen TV. We hadden alleen de krant en de radio en die waren voornamelijk bestemd voor grote mensen. Voor ons kinderen was er de Donald Duck, Sjors en Jimmy achter op de Panorama en de bibliotheek. In de bibliotheek haalde je wekelijks je venster op de mens en de wereld, ook en vooral geestelijk. Avonturenboeken leerden je dromen en fantaseren. Boeken over wereldreizigers en zeevaarders vertelden over wat er in de wereld te zien is en te beleven valt. Boeken over uitvinders en grote denkers hielpen je niet alleen een mooie spreekbeurt voor te bereiden voor op school maar ook inzicht te geven in de wereld van wetenschap en techniek. Ja, zelfs de levens van heiligen, want daar stonden in onze RK bibliotheek ook boeken over, waren leerzaam. Zonder bibliotheek zou mijn wereld, ook en misschien juist wel mijn geestelijke wereld, in mijn jeugd een heel stuk kleiner zijn geweest. Ik ben mijn ouders en onderwijzers dan ook erg dankbaar dat ze me de weg hebben gewezen naar de bibliotheek.

Ik lees wel eens hier en daar dat bibliotheken niet meer zo nodig zijn. Internet, smartphones en vooral ook de binnen financieel bereik zijnde reizen, zouden ons al genoeg stof geven om onze horizon te verbreden. Ik ben zo vrij om te denken dat dit geenszins het geval is. Reizen bijvoorbeeld moet je leren. Ik zie om mij heen nogal eens mensen die geen inhoud kunnen geven aan hun reizen. Ze blijven steken in oppervlakkig vermaak aan het strand, luieren onder palmbomen en 's avonds luidruchtig de lokale drank uitproberen. Ik ben niet tegen luieren op het strand en 's avonds een biertje drinken maar als je niks anders doet, je hele vakantie lang, dan vrees ik dat sprake is van geestelijke armoede. Zeker als je dan ook nog geen moeite doet om de lokale cultuur buiten restaurant, café of bar te leren kennen.

Opruiming in de bibliotheek van het Cubaanse stadje Vinjales.( foto PETRUS 2008)
Reizen kun je leren door boeken te lezen van en over reizigers. Dat helpt je beter en scherper rond te kijken. Wat voor reizen geldt, geldt ook voor muziek, kunst, steden, techniek, wetenschap en ga zo maar door. Wie echt wat wil weten, ook wat anderen denken en vinden, die leest boeken en wie boeken leest, weet wat hij of zij van de wereld kan verwachten en vooral ook wat hij of zij kan of moet doen. Lezers staan sterker in hun schoenen, ook of juist geestelijk en dat is niet onbelangrijk in de zo verwarrende wereld die ons via internet, de sociale media, TV, film, enz. op ons afkomt. De bibliotheek die kunnen we dus niet missen. Weten ze dat ook in Den Haag?

dinsdag 4 december 2012

APPELMOESMUSEUM


  
In mijn studententijd kookten we om beurten avondeten dat we samen opaten aan een grote ronde keukentafel. Het eten was voor ons doen prima en het was gezellig. Een van mijn vrienden had de gewoonte om appelmoes te gebruiken als smaakverdrijver bij eten wat hij niet zo lekker vond, zoals bijvoorbeeld zuurkool. Zo hoefde hij niet te oefenen in smaak.

Musea die een breed publiek willen aantrekken gebruiken daar ook en soort appelmoes voor maar dan in de vorm van modieus vertier in de hoop het publiek kunstvriendelijk te maken. Laatst zag ik zelfs museumbezoekers onderuit gezakt liggen schommelen in een zaal met schilderijen. Je maakt mij niet wijs dat zulke mensen ooit kunstvriendelijk worden. Kunst kijken vergt net als lezen en muziek luisteren enige geestelijke oefening. Geestelijke gemakzucht aangemoedigd door museaal vertier heeft het tegengestelde effect: oppervlakkigheid, verveling en snobisme.  



 Het beste is om van jongs af aan te leren dat geestelijke inspanning vooraf gaat aan het echte genieten van een roman, muziekstuk of schilderij. Als kind gingen we elke week naar de bibliotheek. Daar mochten we twee leesboeken uitzoeken en minstens een studieboek. Zonder studieboek ook geen leesboek. Zodoende heb ik niet alleen spannende jongensboeken gelezen als Pim Pandoer en Arendsoog maar ook over het leven van grote uitvinders als Ford en Bell, over zeevaarders en allerlei verre landen en volkeren.  


Musea zijn voor mij net als bibliotheken waar schoonheid, spanning en geestelijke inspanning samengaan. Elk museumbezoek is weer een leermoment om het eens in moderne vaktaal te zeggen. Op die manier hou je je brein wakker en alert in plaats van het te laten weg suffen in een museale schommel. Opvoeders met een beetje pit in hun eigen brein weten dat het zo werkt en niet met lieve koekjes. Niks komt je aanwaaien in het leven, ook de kunst niet. Dat vergt geestelijke inspanningen en dat moet je als ouders, onderwijzers en leraren dan ook durven eisen van kinderen en leerlingen. Als ze dat niet willen ook prima. We leven in een vrij land maar dan moeten ze later ook niet zaniken dat ze er niks van snappen.