81. HET KAN VRIEZEN. HET KAN DOOIEN. NEDERLAND SAFARIPARK?

De Maashorst, een natuurgebied bij Oss waar wisenten en paarden los lopen om een romantisch oer-gevoel op te roepen. Zogezegd en safaripark dicht bij huis.

 

Het schijnt dat Eurocommissaris Frans Timmermans de geestelijke vader is van het plan dat allerlei dier- en plantsoorten, ook buiten Natura 2000-gebieden, niet mogen verslechteren. Dit komt bovenop de stikstofcrisis die ons land al gedeeltelijk verlamd. Een verslechteringsverbod buiten Natura 2000 leidt tot aanvullende beperkingen en tot meer administratieve en bestuurlijke lasten. Vooral dat laatste maakt het ingewikkeld met extra ambtenaren, nieuwe procedures en vooral actie groepen die ijveren voor het behoud van hun natuur.

Het resultaat zou wel eens nog meer rechtszaken kunnen zijn, nog meer vergunningstelsels en nog meer ambtenaren. Zelfs minister Christianne van der Wal van Natuur en Stikstof (komt er ooit een Minister voor CO2?) beseft dat dit een probleem is dat het draagvlak onder natuurherstel kan ondermijnen.

Timmermans zou als Nederlander moeten beseffen dat ons land te klein is om allerlei (romantische?) natuurverlangens op los te laten. Voldoende schoon water voor mens en vis en schone lucht is al een hele opgave.

Alle Nederlandse natuur is aangelegd of in ieder geval ontstaan door menselijk handelen. Jammer voor de natuur romantici onder ons maar natuur-natuur in de zin niet door menselijk handelen aangetast, bestaat in Nederland niet. Of het nu om heide gaat, een voortuintje of een akker. Nederlandse natuur is en blijft door mensen gemaakte natuur.

Wat is natuur verslechtering in dit verband? Het moet blijven zoals het is? Wordt Nederlandse natuur vanuit Brussel "on hold" gezet? We gaan conserveren wat we hebben. Monumentenzorg van de natuur. Dat wordt inderdaad een ingewikkelde administratieve en bestuurlijke kwestie omdat daar in Nederland geen ruimte voor is, tenzij ook de bevolkingsgroei "on hold" wordt gezet.

Zo is het natuurgebied de Maashorst bij Oss een mooi voorbeeld van hoe uiteindelijk alles moet worden samengepropt in een enkel natuurgebied d.w.z. mensen die allerlei vormen van recreatie willen zoals fietsen, wandelen met of zonder hond, speeltuinen voor kinderen, paard rijden, een natuur begraafplaats enz. en voor de safari beleving een stel los lopende  paarden en wisenten of oer-ossen. Daar komen straks misschien ook nog wolven bij.

Over de bevolkingsgroei hoor ik weinig. Bevolkingspolitiek is taboe net als migratiebeleid. Aan de ene kant willen we alles houden zoals het is, aan de andere kant blijft de bevolking groeien. 

Maar mensen moeten ergens wonen en werken. De opvangcrisis van asielzoekers  en het ruimen van boeren vanwege de stikstofcrisis zijn een aanwijzing dat de ruimtelijke ordening in Nederland volledig uit de hand begint te lopen. Het gevecht om de ruimte voor wonen, werken, boeren, asielzoekers en wat al niet meer begint op stoom te komen. Daar kan nog veel heibel van komen.

(wordt vervolgd)
 

12. HET KAN VRIEZEN, HET KAN DOOIEN. MALTHUS

 

De groei va de wereldbevolking kun je gerust alarmerend noemen. Als je deze grafiek ziet, dan snap je meteen waarom Malthus zich rot schrok. De bevolkingspolitiek is geboren maar veel heeft het tot nu toe opgeleverd.

Hoe verhoudt de mens zich tot het universum, de aarde en de natuur? Toen er nog een God bestond was dat duidelijk. De aarde, hemel en hel behoorden toe aan de mensen mits ze zich hielden aan de van God gegeven orde zoals vastgesteld door de kerk. Ze hoefden zich geen zorgen te maken want dat doen de vogels in de lucht en de leliën in het veld ook niet, aldus de Zoon van God in het Nieuwe Testament. Maar met de komst van de wetenschap komen de zaken heel anders te liggen, zeker als er zoveel mensen op aarde wonen die allemaal een auto en een huis willen, op vakantie gaan, een biefstukje op de bbq, leuke opleiding, gezondheidszorg en op zijn tijd een festival, een grootbeeld tv en ander vermaak.

Dankzij groeiend wetenschappelijke inzicht worden we meer en meer de ingenieurs van onze omgeving en nu dus zelfs van het klimaat. Wie had twintig jaar geleden kunnen denken dat we het klimaat gaan inrichten zoals we ooit de  polders hebben gedaan? We slaan aan het rekenen en het meten, aan het verzamelen van gegevens, het maken van statistieken en van modellen. Honderden, computer modellen waarin de werkelijkheid wordt vastgelegd, tenminste dat denken we. Maar dan blijkt dat hoe meer we weten, we ook meer zorgen zijn. Eigen baas op aarde is een héél zware taak waarvan je je af kunt vragen of we dat ooit zullen aankunnen.

De Engelse demograaf, econoom en predikant Malthus (1766-1834) was de eerste die zich zorgen maakte of de aarde de bevolkingsgroei wel zou aankunnen. Hij was wat je noemt een statistische doemdenker, een geheel nieuwe tak aan de eeuwenlange geschiedenis van het doemdenken. Geen God die ons waarschuwt maar de cijfers.

“Malthus werd beroemd doordat hij wees op de potentiële gevaren van bevolkingsgroei: "Het vermogen van de mens tot bevolkingsgroei is onbegrensd veel groter dan het vermogen van de aarde om voor de mens een bestaan te produceren" Als anglicaanse predikant zag Malthus deze situatie als de manier waarop God de mens deugdzaam gedrag oplegde: hij beschouwde optimistische ideeën van sociale hervormingen als gedoemd te mislukken. Hij legde zijn lezers dus een dystopische, negatieve kijk op de wereld voor, dit in tegenstelling tot de utopia's van schrijvers zoals Rousseau en William Godwin. De ramp die zich voordoet wanneer de groei van de beschikbare middelen achterblijft bij de bevolkingsgroei staat bekend als een malthusiaanse catastrofe. “ (Wikipedia: Thomas Malthus)

Het idee dat we het zelf niet goed meer in de hand hebben of kunnen houden is daarna nooit weg geweest uit in ieder geval de Westerse beschaving. Vroeger was het een aangelegenheid van religieuze sektes die de ondergaan van de wereld voorspelden, tegenwoordig draagt de wetenschap kennis en inzichten aan die al net zo hard naar een mogelijke ondergang verwijzen. Vandaag de dag zijn er mensen als Greta Thunberg die op grond van wetenschappelijke opvattingen menen dat het echt gedaan is met de wereld als er niet vlug maatregelen worden genomen.

Ondnaks het statistische gelijk van Malthus, de wereldbevolking is alleen nog maar meer gegroeid,  is zijn voorspelling niet uitgekomen. Ondanks de dramatische groei van de wereldbevolking heeft de mensheid het min of meer gered, in het ene land beter dan het andere maar een ondergang van de wereld is nooit nabij geweest zelfs niet tijdens de twee wereldoorlogen die toen nog moesten komen. Onvoorziene rampen en oorlogen daargelaten, konden landbouw, veeteelt en industriële ontwikkeling  grotendeels het aantal te vullen monden bijbenen. Tegelijkertijd werd de bevolking ouder (vergrijzing) en gezonder.

(wordt vervolgd)

 

 

 

 

 

 

11. HET KAN VRIEZEN, HET KAN DOOIEN. MENSELIJKE MIERENHOOP

God verdrijft de mensheid, hier verbeeldt door Adam en Eva, uit het paradijs van de eeuwige vreugde en liefde naar het aardse tranendal. Zoals je kunt zien zijn ze beiden van wanhoop en verdriet vervuld. Ze hebben geen idee wat de toekomst hun zal brengen. Sinds de uitvinding van de moderne wetenschap hebben we de rollen omgekeerd en God verdreven uit het universum om onszelf in het midden van dat universum te plaatsen. 'Adam en Eva verdreven uit het paradijs',  een fresco geschilderd door de Italiaan Masaccio (1401-1428), Brancaccikapel, Santa Maria del Carmine, Florence)

 

 

De vaststelling van Galilei dat niet de aarde maar de zon het centrum is van ons zonnestelsel was de eerste stap op weg naar een goddeloos universum. De moderne wetenschap zette zijn triomftocht voort met als grootste stap de evolutieleer van Darwin. Hoewel Darwin zelf God nog aan het begin en het einde van het universum plaatste, wetenschap stond bij hem in dienst van God, waren de gevolgen onverbiddelijk. God moest uiteindelijk plaats maken voor de mens.

Niet God is langer de schepper van hemel en aarde maar de oerknal, wat dat ook moge zijn. Daarmee bevrijdde de mens zich onstuitbaar uit de knellende banden van religie en (bij)geloof. Sindsdien zijn we helemaal alleen in het universum hoewel velen toch weer hopen van niet. Zij zoeken naar soortgenoten in het universum. Er worden zelfs radiografische boodschappen de ruimte in gestuurd zoals vroeger drenkelingen op een verlaten eiland in de oceaan flessen met een briefje in zee gooiden in de hoop te worden gevonden. 

Zo zijn wij drenkelingen in ons universum. Het zou daarom een hele troost zijn als anderen ons zouden vinden of wij hen. Het zou meteen ook het bewijs zijn dat niet God maar het toeval ons heeft geschapen uit een miljoenen jaren oude oersoep van water, zuurstof en nog wat ingrediënten. Helaas, tot nu toe zijn de boodschappen naar de uithoeken van het universum zonder resultaat gebleven.

Door God weg te halen uit het centrum van onze wereld, zijn we voortaan op onszelf aangewezen. Onze lotsbestemming zijn we zelf. God bakte er misschien niet veel van maar de ervaring leert dat wij er tot nu toe ook niet veel van bakken. Het gaat voortdurend mis: zinloos geweld en zinloze oorlogen, honger en armoede, misplaatste arrogantie naast doelloze rijkdom, moord en doodslag, onverbeterlijke kwaadaardigheid. Daarbij zijn we de troost dat na onze dood God alsnog gerechtigheid zal brengen, het goede zal belonen en het kwade straffen, ook nog kwijt geraakt. We kijken als mensheid in een zwart gat waar alle licht van hoop in verdwijnt.

Toen God nog bestond, konden we met Zijn steun, we stonden er immers niet alleen voor,  min of meer overeind blijven in het drama van natuur en leven. Maar nu die steun is weggevallen, wordt het bestaan op aarde een zware last, misschien voor veel mensen wel te zwaar.

Wat ons mensen nog een beetje overeind houdt, is de hoop dat wij het ooit toch allemaal zelf zullen kunnen. Dat we over kennis zullen beschikken waardoor we alsnog een God zullen zijn in ons universum. Die hoop heet Vooruitgang en zij die daar in geloven progressieven. Voor hen zal eens de dageraad komen dat we in staat zullen zijn orde in eigen huis te brengen.  Maar wanneer dat zal zijn, weet tot nu toe niemand. Bovendien staat een vervelende menselijke wetmatigheid de vooruitgang in de weg, die van de menselijke neiging tot het kwade. 

Tot zolang blijft het aanrommelen of iets positiever gezegd improviseren met hulp van de wetenschap. We improviseren van de ene ramp naar de andere, we trekken lessen en beginnen opnieuw, we kijken steeds verder in de toekomst om het ogenschijnlijk onafwendbare alsnog af te wenden waarbij het heden steeds meer verschuift naar de toekomst.

Kennis en wetenschap hebben ons in korte tijd wel tot de meest wijd verbreide soort op aarde weten te maken. Nooit in de geschiedenis van het universum zijn er zoveel mensen op aarde geweest. De aarde is een grote menselijk mierenhoop geworden. Die miljarden mieren doen een steeds groter beroep op de natuurlijke hulpbronnen van de aarde of het nu om landbouw of veeteelt gaat, om olie of gas, om de zee of de ruimte. De kwestie is hoeveel menselijke mieren de aarde aan kan. Tot nu toe hebben we daar geen antwoord op.

"Sinds het begin van de jaartelling is de wereldbevolking steeds sneller gegroeid. Het aantal van 300 miljoen aardbewoners aan het begin van de jaartelling verdubbelde zich in vijftienhonderd jaar. In 1750 waren er 800 miljoen mensen en vijftig jaar later zelfs 1,2 miljard. Niet langer dan 150 jaar later was het aantal mensen op aarde opnieuw verdubbeld (tot 2,4 miljard in 1950). In 1986 telde de wereldbevolking 4,8 miljard mensen. In 1997 waren er 1 miljard mensen meer dan in 1986. In 2000 waren er 6 miljard mensen en in 2050 zal de aarde wellicht circa 9 miljard mensen tellen."

(wordt vervolgd)