Posts tonen met het label roy lichtenstein. Alle posts tonen
Posts tonen met het label roy lichtenstein. Alle posts tonen

woensdag 1 juli 2026

DADAÏSME BIJ 'OOG VAN OSS' VAN K26


Anthony Litjes, "A Chair", kunststof/nepgoud prikkeldraad. 


De door K26 georganiseerde jaarlijkse tentoonstelling in Oss is misschien wel de leukste van alle tentoonstellingen die het jaarlijks organiseert. Iedereen mag werk inzenden waardoor je een aardig overzicht krijgt van de beoefening van de kunsten in Oss en het moet gezegd worden dat het aardig wat is. Er doen maar liefst 48 kunstenaars aan mee met 76 werken.


Er is van alles te zien. Niet alleen het traditionele of klassieke schilderij, foto of beeld maar ook keramiek, textiel, digitale kunst en erg trendy mode. Je krijgt als het ware een overzicht van de kunstbeoefening onder amateurs, geschoolden en autodidacten in Oss en omgeving.


Er is een heuse vakjury die een favoriet uitkiest die vervolgens een trofee krijgt die gemaakt is door een van de leden van K26. Deze keer is het een beeldje gemaakt door Eline Melissen. De vakjury deelt ook nog een soort aanmoedigingsprijzen uit. Het is een boodschap aan de kunstenaar dat zijn werk een belofte inhoud, zo vermoed ik.


Het is teveel om allemaal in deze blog te bespreken en ik beperk me daarom tot een enkele opvallende presentaties. Die is niet opvallend in de ambachtelijke zin van het woord maar omdat het beeld  speelsheid en vrijheid van geest toont.


Speelsheid en vrijheid zijn beide belangrijk voor een kunstenaar. Hij of zij moet anders kijken naar de dingen in de wereld. Het mooiste is als de kijker verrast wordt door zijn of haar kijk op de wereld, een ding of wat dan ook.


Joland van der Heijden, "Industriestad", metaal, oude hamerkoppen.



Dat is moeilijker dan je denkt. Mensen zijn in wezen conservatief. Ze zoeken ook in de kunst naar de bekende dingen, afbeeldingen die hen gerust stellen, kortweg plaatjes genoemd. Maar weinig mensen willen ongerust gemaakt worden, dat doet het NOS journaal al genoeg of de krant.


Een voorbeeld van wat ik bedoel is de foto hierboven van een buitengewone gewone plastic tuinstoel met goudkleurig prikkeldraad omwikkeld. Samen met de rol goudkleurige prikkeldraad van deelnemer Anthony Litjes, is dit een verrassend stukje kunst op de tentoonstelling. Mooi ook dat het opgenomen is in de tentoonstelling.


De stoel met prikkeldraad lijkt het slachtoffer van nutteloos vandalisme. Een industrieel gemaakte stoel, een massaproduct ook nog eens gemaakt van vermaledijde kunststof en uitsluitend voor handig en efficiënt gebruik, wat is daar nu voor kunstigs aan? 


Niemand die ooit aandacht schenkt aan zo een dagelijks voorkomend voorwerp totdat hij door de kunstenaar uit zijn gewone, saaie bestaan wordt gehaald en met prikkeldraad omwikkeld. Dat is geen vandalisme maar verzet tegen saaiheid en gewoonheid. Je kijkt ineens met andere ogen naar zo een stoel.


Datzelfde effect wist in 1917 de Dadaïstische kunstenaar Duchamp op te roepen met zijn inzending van een industrieel gemaakt urinoir (Fountain) voor een tentoonstelling in New York. Tegenwoordig wordt betwijfeld of het wel Duchamp is geweest en niet de Duitse kunstenares Elsa von Freytag-Loringhoven, maar dat verandert niet de kern van de zaak.


Anne van Kessel-Carpeij, "Help", gemaakt van gevonden afval op straat.



Op die tentoonstelling werd voor het eerst een massaproduct als kunst gepresenteerd. Dat feit veranderde in een klap onze kijk op kunst. De boodschap is dat we omringd zijn door (industriële) kunst, tenminste als we het willen zien.


De Fountain heeft veel kunstenaars geïnspireerd zoals Andy Warhol met zijn geschilderde soepblikken en de als een striptekening uitgevoerde schilderijen van Roy Lichtenstein. Pop Art wordt geboren en later de conceptuele kunst. Niet voor niks verkoos een panel van 500 professionals in de kunst de Fountain als het invloedrijkste kunstwerk van de 20ste eeuw. 


Met de inzendingen “Industriestad” van Joland van der Heijden, 3 beelden gemaakt van oude hamerkoppen, en het beeldje  “Help” van Anne van Kessel-Carpaij, gemaakt van een engel omkleed met afval, zijn ook deze twee deelnemers opvolgers van waar Duchamp ooit mee is begonnen. Ze halen dagelijkse, onopvallende voorwerpen uit hun gebruikelijke omgeving en plaatsen ze op een voetstuk waardoor we worden uitgedaagd om anders te kijken.


De tentoonstelling "Oog van Oss 2026" duurt tot 19 juli, in K26, Hét Kunstpodium van Oss, Kruisstraat 26 te Oss.

 

dinsdag 12 augustus 2025

2. KUNST MAKEN MET KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE (AI)

 

Met mijn opdracht (prompt) aan Microsoft Designer een portret te maken in Pop-Art stijl, kreeg ik de bovenstaande vier ontwerpen aangeboden.

Mijn tweede commando (prompt in vaktaal) aan Microsoft Designer was om een “Pop-Art” portret te maken. De vier resultaten zie je hierboven. Ze verschillen niet van de vorige opdracht behalve dan dat het de vorige keer het portret was van een man en nu van een vrouw.

Voor het overige maakt het blijkbaar het programma niet uit of je om een “Warhol” portret vraagt of een een "Pop-Art" portret. Het basis ontwerp blijft hetzelfde. Niet helemaal onterecht want Warhol wordt tot de pop-art artiesten gerekend.

Roy Lichtenstein (1923-1997), Hopeless.


Maar er is een hele reeks van popart kunstenaars die portretten hebben gemaakt. Een van hen is Roy Lichtenstein. Net als Warhol maakt ook hij gebruik van beelden uit de populaire cultuur, in zijn geval van comic strips. 

Hij schildert portretten zoals ze voorkomen in stripboeken; dikke zwarte lijnen en het rasterpatroon van drukwerk, de gebruikelijke puntjes (raster)  zoals bij drukwerk. Dat raster treffen we ook enigermate aan in de plaatjes die door Microsoft Design zijn gemaakt. 

Zijn portretten zou je gestileerde of overdreven geacteerde emotie kunnen noemen zoals ook in comics het geval is. Of het nu om Superman of Donald Duck gaat. Om de kijker niet in het ongewisse te laten worden er woorden aan toegevoegd zoals ook in stripverhalen het geval is.  

In het voorbeeld hierboven zien we een dikke traan met daarbij een  tekst die het verdriet uitlegt, een uitleg die tragisch-komisch aandoet. Lichtensteun speelt duidelijk met het genre en met de kijker. 

Zowel Warhol als Lichtenstein liepen met hun kunst vooruit op de beelden die AI maakt, digitale beelden die gevoed worden met honderden of misschien wel duizenden bestaande digitale beelden van internet. Dat je dan bij cliché beelden en kleuren uitkomt, ligt misschien wel voor de hand. Het beeld is een soort grootste gemene deler van internet beelden.


Ontworpen door petrus met behulp van Microsoft Design en geïnspireerd op werk van de Amerikaanse kunstenaar Roy Lichtenstein.


Naar voorbeeld van Lichtenstein heb ik bij zo een cliché beeld, in feite een nietszeggend plaatje van een stralend lachend jonge vrouw, een tekst toegevoegd waardoor het alsnog betekenis krijgt, of dat een tragisch-komische betekenis is, moet de kijker zelf maar uitmaken. 

Voor degenen die bekend zijn met fotoshoppen zullen de diverse bewerkingsmogelijkheden van Microsoft Designer bekend voorkomen of het kunst baart moet elk voor zich uitmaken.


woensdag 22 februari 2017

LANDSCHAP EN WERELDBEELD 3: EXPRESSIE EN ABSTRACTIE

Constant Permeke (Antwerpen 1886 - 1852 Oostende), Landschap, ca.1938
Op dit negentiende eeuwse schilderij is de mens afwezig.
Kleuren verwijzen weliswaar nog naar het schilderkunstige landschap
met een horizon die lucht en aarde scheidt.
Maar dat is het dan. Het is bijna abstract.

Terwijl de reiziger dankzij nieuwe technieken zijn belevenissen steeds vaker fotografisch vastlegde, de ontwikkeling van de fotografie heeft veel te danken aan de reiziger, sloeg de schilder onder invloed van nieuwe schilderkunstige impulsen heel nieuwe wegen in. Het schilderkunstige realisme in kleur, vorm en perspectief werd aan kant gezet. Kleur en vormen werden nog meer dan voorheen onderdeel van de expressie, figuratief of abstract, van de ideeën en gevoelens van de schilder. 

Paul Cézanne (1839 - 1906 Aix-en-Provence), Montagne Sainte Victoire 1885-1895
In de negentiende eeuw begint met Cézanne de zoektocht naar nieuwe vormen, kleuren en
composities om het landschap in beeld te brengen zoals dat in zijn hoofd en hart zit.
Voor het publiek was dit in het begin onaanvaardbaar.
Cézanne's werk werd vergeleken met kindertekeningen.
Intussen zijn we er aan gewend geraakt en beseffen we beter dat Cézanne
wel degelijk schilderkunstig wist wat hij deed om schilderkunstig
uitdrukking te geven van hart en geest aan zijn berg.

Een van de eersten die dat radicaal doorvoerde in zijn werk was de Franse schilder Cezanne. Hij schilderde de berg bij zijn huis op tientallen verschillende manieren waarbij hij de tot dan toe geldende schilderkunstige wetten van het veronderstelde realisme, zoals perspectief , “natuurlijke” kleuren en vormen zo goed als afschafte. Tot verbijstering van het publiek schilderde hij de berg zoals hij hem zag en beleefde. Dat was ongehoord en “not done”. Men vond dergelijke schilderkunst geen kunst. Zo kon iedereen schilderen, zelfs kinderen.

Jaap Wagemaker (1906-1972), Uitzicht vanuit achterkant, Spoorlaan 42, Bilthoven.
Dit figuratieve schilderij verwijst naar de werkelijkheid van een besneeuwde
achtertuin maar een schematisch weergegeven werkelijkheid zowel in kleur als vorm.
Niet een mens staat centraal maar een vogelhuisje.
Blijkbaar heeft men in de 20ste eeuw geen behoefte meer aan plaatsing van
de mens in het landschap. Is dat voortaan een taak van de fotografie?

Grote schilders als van Gogh, Picasso, Matisse volgden zijn voorbeeld sommigen nog radicaler dan voor mogelijk werd gehouden. Zij ervoeren de nieuwe schilderkunstige stappen van Cezanne en zijn volgers als een bevrijding. Eindelijk geen academisch vastgelegde schilderkunstige normen meer, maar de vrijheid om dat wat in je hoofd en hart zit uit te beelden naar eigen inzicht en gevoel. Het gevolg was groeiend onbegrip tussen schilder en publiek. Dat onbegrip duurt voort tot op de dag van vandaag. Het brede publiek snapt niet waar de schilder het over heeft. Schilderkunst is door de individuele vergeestelijking van de schilder moeilijker toegankelijk geworden voor het publiek.  

Liam Hanley (1933), Encapsulated Country.
Hanley zet weer een stap verder in de abstrahering van het landschap.
Nog steeds is de afbeelding herkenbaar: autopsiegels en een glooiend landschap.
Kleuren, compositie en perspectief zijn in functie van de verbeelding van de schilder gekozen.

Er is sprake van een nieuwe uitdrukking, een nieuwe vergeestelijking waarin ook de schilders zoekende zijn. De oude Griekse en Romeinse mythen, de Christelijke verhalen hebben afgedaan als geestelijke basis voor een schilderij. De schilder moet nu vooral bij zichzelf op zoek gaan naar zijn geestelijk leven en hoe hij dat in zijn schilderwerken wil uitbeelden. Hij schuwt daarbij de abstractie niet. Naarmate de tijd vordert groeit de abstractie tot er slechts kleur, vorm en plat vlak overblijft zoals bijvoorbeeld bij Roy Lichtenstein en Mondriaan.

Roy Lichtenstein (1923-1997 New York), Sunrise 1965

Bij Roy Lichtenstein is de opkomst van de zon bijna helemaal geabstraheerd van de werkelijkheid.
Het schilderij is nog slechts een verbeelding van een zonsopkomst.
las kijkers hebben we houvast aan het afgebeelde idee een zon en zonnestralen,
wolken en land maar meer ook niet. Wat het schilderij ons zegt moeten we zelf uitmaken.
Lichtenstein schenkt ons zijn verbeelding wij als publiek moeten het verder zelf invullen. 


Het publiek staat er onthand bij. Konden zij zich vroeger vastklampen aan de werkelijkheid, de Bijbelse verhalen, opvattingen over schoonheid en ambachtelijke kunstigheid nu moet ook zij te rade gaan bij zichzelf en de schilder. Hoe kun je anders bijvoorbeeld Mondriaan begrijpen? Je moet je verdiepen in zijn zoektocht naar wereld en geest. Dat kost inspanning en de wil om het te begrijpen. Je moet je de nieuwe vergeestelijking eigen maken en dat is moeilijk, soms heel moeilijk.

Piet Mondriaan (Amersfoort 1972 -1944 New York), Compositie nr. III,
Compositie met Rood, Blauw, Geel en Zwart.
Bij Mondriaan is elke verwijzing naar wat dan ook verdwenen.
Het is een volledig abstract schilderij. Je kunt er zelfs geen landschap meer in zien.
Je bent volkomen vrij om je verbeelding er op los te laten.
Het is de totale vergeestelijking van de werkelijkheid.