6. KUNST MAKEN MET KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE

Ik begin genoegen te scheppen in mijn spelletjes met Microsoft Designer. Het is spannend en grappig om te zien wat een Kunstmatige Intelligentie Machine, Veredelde Zoekmachine of Kunstmatige Ontwerper (Robot Designer?) op mijn commando tevoorschijn tovert. Het is “kunstmatige” magie die je betovert.

Iedereen heeft wel eens gehoord van Bob Ross, de indertijd wereldberoemde televisie kunstschilder die met gemakkelijke, vrije en rustige hand, begeleid door een zachte geruststellende stem, de meest romantische landschappen op het doek zette.  Als je hem bezig zag, was het alsof schilderen een makkie is dat je met enige oefening al snel onder de knie hebt.

Hij benadrukte dat je schilderen voor je plezier deed en dat je alles met een beetje fantasie op het doek kunt zetten. Hier nog een klein boompje, daar nog een hutje, een berg met sneeuwtop, noem maar op. Alles wat je maar wilt maar altijd van een ongemakkelijke romantiek als om het echte leven aan het oog te onttrekken.

Dat was natuurlijk ook de bedoeling van zijn TV cursus schilderen. Hij combineerde eenvoudige technieken met penseel en verf met een vast thema, dat van het romantische landschap, waarin een mens zich beschut, veilig en gelukkig waant. Ondergaande zonnen droegen nogal eens bij aan het geluksgevoel.

Het is superkitsch maar slaat wel aan bij het grote publiek. Het past bij een geruststellend interieur boven elke bank. Ik was nieuwsgierig wat Microsoft Designer met het commando “een landschap met hut en bruggetje in de stijl van Bob Ross” zou doen. Zou het een verrassing zijn of meer van hetzelfde?

Ik kreeg zoals gebruikelijk 4 beelden aangereikt waarvan ik er twee in deze blog laat zien samen met de“echte” Bob Ross. Een verrassing zat er niet in. De Robot Designer had geen enkele moeite om een naar sfeer en kleur gelijkende Bob Ross te maken. 

Geen schilder meer nodig. Een Bob Ross plaatje kun je nu voortaan net zo gemakkelijk met de Robot Designer maken op canvas laten afdrukken in het gewenste formaat en hulp je eigen kunst aan de muur. Je hoeft eigen handtekening eronder en je hebt je eigen kunst aan de muur hangen. Bob Ross zou het vast prima vinden.  

5. KUNST MAKEN MET KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE

Beeld gegenereerd door Microsoft Designer op basis van het commando "een schilderij te maken met een gebalanceerde compositie van vlakken in de primaire kleuren blauw, rood, geel en zit die afgebakend zijn met zwarte lijnen."

 

Het plaatje hierboven werd geleverd op het commando “een schilderij te maken met een gebalanceerde compositie van vlakken in de primaire kleuren blauw, rood, geel en wit die afgebakend zijn met zwarte lijnen.” Het zou de omschrijving kunnen zijn van een Mondriaan, maar zoals je ziet is het verre van dat geworden. Het komt er zelfs niet bij in de buurt.

Wat we te zien krijgen zijn keurig opgestapelde blokken met een in zekere mate ruimtelijk effect dank zij de her en der ingebrachte schaduwen. Het zou een ontwerp kunnen zijn voor een complex van woningen of kantoren maar dan zonder ramen en groenvoorzieningen. Als logo voor een architectenbureau of woningbouwcoöperatie zou het niet misstaan.

Dat het AI programma geen nieuwe Mondriaan levert is logisch. Achter de schilderijen van Mondriaan zit een visie op mens, wereld en schilderkunst. Zijn schilderijen zijn niet uit lucht komen vallen op basis van toeval of gevoel. Daar is flink en veel over nagedacht.

Piet Mondriaan (1872-1944) , Compositie II (1930). Dit schilderij bracht op een veiling in New York twee jaar geleden bijna 50 miljoen Euro op. De waarde van dit schilderij zit hem in de visie die het  in zich draagt op mens, wereld en schilderkunst. 

Mondriaan sprak niet voor niks over de Nieuwe Beelding in de schilderkunst. Volgens hem beweegt de schilderkunst zich tezamen met het “tijdsbewustzijn” naar abstractie. De Nieuwe Beelding loopt vooruit op wat komen gaat. Dat is de individuele bevrijding in harmonie met het universele.

Mondriaan brengt in de ultieme abstractie het innerlijk (het individuele) en het uiterlijk (het universele) tezamen in een Nieuw Beeld, een harmonieus beeld dat tegelijkertijd ook schoonheid belichaamt. Schoonheid die waarheid brengt en die waarheid is, hoe kan het anders, universeel en subjectief tegelijk. (Zie voor meer “De Nieuwe Beelding in de Schilderkunst door Piet Mondriaan in De Stijl I 1917-1920

Geen gemakkelijk verhaal maar wel een oud verhaal. Al sinds het begin van zijn bestaan probeert de mens de tegenstelling tussen hemzelf en de wereld of ook wel natuur op te heffen om samen met de natuur een harmonieus geheel te vormen. Mondriaan denkt dat we als mensen daarin vooruitgang boeken.

Misschien heeft Mondriaan daarin gelijk maar ik denk niet dat AI daarbij van nut kan zijn. AI kan geen visie ontwikkelen, hooguit beelden opvissen van het internet op basis van een commando. Het is en blijft een zoekmachine.

4. KUNST MAKEN MET KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE

 

Dit beeld is het resultaat van het commando maak "een beer met vrouwenbenen en een mannenhoofd gezeten in een luie stoel met een knuffel" aan het AI programma van Microsoft Design.

Ik kwam onlangs op het idee om een beer te schilderen in een luie stoel met een knuffel in zijn hand, vrouwenbenen en een mannenhoofd.  De verwarring tussen mens en dier in beeld, zoiets.

Ik besloot het idee uit te proberen bij Microsoft Design waar ik al eerder mee geëxperimenteerd heb. (zie vorige blogs)

Ik gaf het programma het commando “een beer met vrouwenbenen en een mannenhoofd gezeten in een luie stoel met een knuffel” te maken.

Het resultaat zie je hierboven. Het programma heeft de trefwoorden begrepen naar kon er geen chocola van maken waardoor er niets over blijft van het oorspronkelijke idee.

Een programma als Microsoft Design kan niet in je hoofd kijken, gelukkig maar. Het moet het doen met beelden die op internet rond zwerven. Jouw idee, je fantasie kan het programma niet doorgronden en dus krijg je een soort toevalsplaatje van bijeengeraapte beelden.

De setting in een huiselijke sfeer, burgermanshuis is goed getroffen. De stoel is ook naar verwachting. Het mannenhoofd ontbreekt en de knuffel ligt er verloren bij. De vrouw heeft een erotisch accent gekregen.

Menselijke fantasie blijkt superieur aan het programma.

3. KUNST MAKEN MET KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE

 

De opdracht aan Microsoft Designer was om Pop-Art stil portraits met tattoos te maken.  

Hoe origineel is Kunstmatige Intelligentie eigenlijk? In de twee vorige blogs was te zien dat het programma niet in staat is om ook maar bij benadering een Warhol of Pop-Art portret te maken. 

De geleverde plaatsjes, een ander woord heb ik er niet voor, waren voor niet veel meer geschikt dan een kleurenboek voor kinderen. Met kunst had het niets van doen, zelfs niet met imitatiekunst. Wat we te zien kregen was geprogrammeerde middelmatigheid of zelfs oppervlakkigheid. 

Om de originaliteit van Microsoft Designer te toetsen heb ik de opdracht gegeven om een Pop-Art portret te maken met tattoos. Zoals je bovenaan deze blog kunt zien, leverde ook dat wel mooie plaatjes op maar om het nu kunst te noemen? Je kunt ze gebruiken als illustratie bij een blog of artikel in de krant. 

Het eerste AI model dat onlangs in het modeblad Vogue is gepubliceerd.

Ze zijn weer veelkleurig, maar origineel? Eerder zijn ze standaard en daarmee middelmatig. Eigenlijk hetzelfde als wat onlangs te zien was in een modeadvertentie in Vogue met een AI model: standaard zonder enige creativiteit of originaliteit. Misschien is dat wat consumenten graag zien, plaatjes met standaard gezichten als blond haar, blauwe ogen, slanke taille enz. Maar vergeet bij AI originaliteit en creativiteit, wat toch ook bij mode hoort.

Twee door Microsoft Designer gegenereerde portretten op basis van de opdracht "Impressionistische portretten met tattoos" te maken. 

Twee andere opdrachten aan de Microsoft Designer, een expressionistisch en een impressionistisch portret met tattoos, gaven meer van hetzelfde: kleurplaten. Als we het in de toekomst moeten hebben van AI kunst dan wordt het een saaie vertoning. Creativiteit en originaliteit zijn ver te zoeken. Een AI programma als Microsoft Designer lever geprogrammeerde middelmatigheid en eigenlijk dat niet eens. 

Twee door Microsoft Designer gegenereerde portretten gemaakt op basis van de opdracht "Expressionistische portretten met tattoos" te maken.

Dat is niet verwonderlijk want AI programma’s maken gebruik van bestaande gedigitaliseerde beelden en dat op een rudimentaire wijze. De AI programma’s zijn ontworpen om de grootste gemene deler te produceren en dan kom je vanzelf uit bij standaard plaatjes en middelmatigheid. 

Ter vergelijking links een zelfportret van de expressionistische schilder Alexej Jawlensky (1912) en rechts het schilderij "De Dagdroom" of  "Portret van Jeanne Samary" van de impressionistische schilder Pierre-Auguste Renoir (1877)

AI programma’s zijn ongeschikt als makers van kunst. Eventueel kun je de resultaten gebruiken om er zelf mee aan de slag te gaan, er door eigen creativiteit en visie een origineel product van te maken. De menselijke geest als schepper van originele en eigenzinnige kunst kan tot nu toe niet vervangen worden door AI programma’s. Misschien moet AI maar eerst in de leer gaan bij apen. 

Michael Jacksons harige vriend Bubbles was ooit een wereldberoemd symbool voor rijkdom. De aap werd zelfs door Jeff Koons vereeuwigd in een sculptuur. Maar na het overlijden van zijn baasje moest Bubbles zijn leven omgooien en een andere manier vinden om zijn brood te verdienen. Lang verhaal kort: nu is hij schilder gesponsord door de vermaakindustrie.

2. KUNST MAKEN MET KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE (AI)

 

Met mijn opdracht (prompt) aan Microsoft Designer een portret te maken in Pop-Art stijl, kreeg ik de bovenstaande vier ontwerpen aangeboden.

Mijn tweede commando (prompt in vaktaal) aan Microsoft Designer was om een “Pop-Art” portret te maken. De vier resultaten zie je hierboven. Ze verschillen niet van de vorige opdracht behalve dan dat het de vorige keer het portret was van een man en nu van een vrouw.

Voor het overige maakt het blijkbaar het programma niet uit of je om een “Warhol” portret vraagt of een een "Pop-Art" portret. Het basis ontwerp blijft hetzelfde. Niet helemaal onterecht want Warhol wordt tot de pop-art artiesten gerekend.

Roy Lichtenstein (1923-1997), Hopeless.

Maar er is een hele reeks van popart kunstenaars die portretten hebben gemaakt. Een van hen is Roy Lichtenstein. Net als Warhol maakt ook hij gebruik van beelden uit de populaire cultuur, in zijn geval van comic strips. 

Hij schildert portretten zoals ze voorkomen in stripboeken; dikke zwarte lijnen en het rasterpatroon van drukwerk, de gebruikelijke puntjes (raster)  zoals bij drukwerk. Dat raster treffen we ook enigermate aan in de plaatjes die door Microsoft Design zijn gemaakt. 

Zijn portretten zou je gestileerde of overdreven geacteerde emotie kunnen noemen zoals ook in comics het geval is. Of het nu om Superman of Donald Duck gaat. Om de kijker niet in het ongewisse te laten worden er woorden aan toegevoegd zoals ook in stripverhalen het geval is.  

In het voorbeeld hierboven zien we een dikke traan met daarbij een  tekst die het verdriet uitlegt, een uitleg die tragisch-komisch aandoet. Lichtensteun speelt duidelijk met het genre en met de kijker. 

Zowel Warhol als Lichtenstein liepen met hun kunst vooruit op de beelden die AI maakt, digitale beelden die gevoed worden met honderden of misschien wel duizenden bestaande digitale beelden van internet. Dat je dan bij cliché beelden en kleuren uitkomt, ligt misschien wel voor de hand. Het beeld is een soort grootste gemene deler van internet beelden.

Ontworpen door petrus met behulp van Microsoft Design en geïnspireerd op werk van de Amerikaanse kunstenaar Roy Lichtenstein.

Naar voorbeeld van Lichtenstein heb ik bij zo een cliché beeld, in feite een nietszeggend plaatje van een stralend lachend jonge vrouw, een tekst toegevoegd waardoor het alsnog betekenis krijgt, of dat een tragisch-komische betekenis is, moet de kijker zelf maar uitmaken. 

Voor degenen die bekend zijn met fotoshoppen zullen de diverse bewerkingsmogelijkheden van Microsoft Designer bekend voorkomen of het kunst baart moet elk voor zich uitmaken.

1. KUNST MAKEN MET KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE (AI)

 

Door Microsoft designer gemaakte "Warhol Style" portretten

Ik heb al een paar keer uit nieuwsgierigheid geëxperimenteerd met het AI programma 'Microsoft Designer'  Ik kwam op het idee toen ik op zoek was naar een illustratie bij een blog. Deze keer kwam ik tijdens het experimenteren op het idee om er een blog over te maken. Misschien dat andere kunstenaars er hun voordeel mee kunnen doen. 

De bovenstaande vier "portretten",  portretten tussen aanhalingstekens omdat het geen portret van iemand specifiek is maar samengesteld uit tientallen of misschien wel honderden digitale portretten op internet, zijn op commando gemaakt door 'Microsoft Designer' (Create Microsoft. Com). Dat programma is gratis te gebruiken, tenminste tot de toegewezen credits op zijn. Hoe de portretten uiteindelijk gegenereerd worden is het geheim van Microsoft.

Microsoft zelf noemt zijn AI programma een "installatiekopie generator". Op basis van een tekst, zoveel als een opdracht of commando (de Engelse trem is 'prompt')  maakt de generator vier digitale beelden. Je kunt de beelden downloaden en gebruiken. 

Je bedenkt dus eerst in woorden wat je wilt laten maken, zeg maar het concept of ontwerp, en dan krijg je het beeld aangereikt. Je bent dus de bedenker van de opdracht voor het beeld, niet de maker. Dat is het computerprogramma.

In bovenstaand geval vroeg ik de generator (het AI programma) om een "Warhol Style Portrait". Ik was verrast door het resultaat. Ik verwachtte een portret dat veel meer aanleunt tegen de portretten van Warhol. Van de bovenstaande portretten kun je dat met de beste wil van de wereld niet zeggen. 

Het zijn meer kermisportretten, vrolijke kitsch.  Iedereen die ook maar een beetje bekend is met het werk van Andy Warhol ziet meteen dat de hierboven weergegeven AI microsoft portretten  geen  "Warhol Style" portretten zijn. 

Marilyn Monroe zeefdruk van Andy Warhol

Bij Warhol portretten denk ik aan bijvoorbeeld de bovenstaande serie portretten in zeefdruk van Marilyn Monroe. Het merkwaardige is dat als je op Google naar afbeeldingen van portretten van Warhol zoekt, precies dit soort afbeeldingen krijgt. 

Met enige goede wil zou je de zeefdruk portretten van Warhol als voorlopers van AI gegenereerde kunst kunnen beschouwen. Ze zijn namelijk tot op zekere hoogte karakterloos maar verwijzen niettemin naar een bestaand persoon. 

Warhol heeft portretten van beroemde persoonlijkheden met kleur en vorm tot op zekere hoogte schilderkunstig geobjectiveerd. Hij speelt als een kunstschilder met de portretten om er nieuwe, originele portretten van te maken waarin we zijn hand en kijk op de wereld zien. Dat maakt de portretten van Warhol spannend en eigentijds.

De kunstmatige beelden zijn weliswaar kleurrijk maar komen niet uit boven het niveau van een kermisplaatje. 

Nagebootst of kunstmatig 'Warhol Style" portret waarvan ik de achtergrond zwart gemaakt heb met hulp van het bij geleverde bewerkingsprogramma. 

Om het portret minder kermisachtig te maken heb ik met hij bijgeleverde bewerkingsprogramma de achtergrond effen zwart gemaakt. Het resultaat zie je hierboven. Het wordt zo meer een portret maar blijft weinig tot niets zeggend, te glad om indruk te maken. Het zou goed te gebruiken zijn in een reclame of voorlichtingsfolder. 

Hoe komt het dat de portretten van Warhol niet saai en kitscherig zijn en die van AI wel? Is het de hand van Warhol, zijn persoonlijk kleur en vormkeuze en niet die van een onpersoonlijk computerprogramma? Speelt ons parten dat we in de portretten van Warhol een beroemdheid herkennen en die van Microsoft onpersoonlijk en onherkenbaar zijn?  Ontbreekt de menselijke hand in de Microsoft portretten?