Posts tonen met het label nrc handelsblad. Alle posts tonen
Posts tonen met het label nrc handelsblad. Alle posts tonen

zaterdag 7 maart 2015

NEDERLAND FOTOGRAFEERT BEWEGING

Een foto van Jacques Henri Lartigue

Als verwoed fotograaf heb ik me helemaal gevonden in de NRC fotowedstrijd “Nederland fotografeert” waarbij elke maand een thema wordt opgegeven. Ik beschouw het als een mooie uitdaging om elke maand te onderzoeken hoe het thema het beste fotografisch in beeld gebracht kan worden. Dank zij de pagina met inzendingen kun je ook zien hoe anderen het thema fotograferen en interpreteren. Dat is leerzaam en informatief. Er zitten soms heel verrassende vondsten bij, vondsten waar je zelf nooit op zou zijn gekomen. Natuurlijk barst het ook van de fotocliché's. Het thema 'thuis' van de vorige maand, was aanleiding voor heel veel deelnemers een foto van hun poes of hond in te sturen. Regelmatig telde ik meer dan 10 foto's van het huisdier op een pagina met ongeveer 50 ingezonden foto's. Dat is maar liefst 20% van de inzendingen.


Een foto van Jacques Henri Lartigue

Toen ik las dat het thema voor deze maand 'beweging' is, moest ik meteen denken aan een foto van de Franse fotograaf (en schilder) Jacques Henri Lartigue (1894-1986). Ik ken geen foto die de fascinatie voor snelheid zo mooi en treffend in beeld brengt. Alles erop hoort te staan, staat er op. Een complete foto met zijn niet helemaal scherp afgebeelde autowielen en het zichtbaar grote nummer 6 dat ons vertelt dat het om een autorace gaat, net als de mannen achter het stuur met leren kap en een stofbril op. De naar links hellende, nog net herkenbare toeschouwers versterken die sensatie van snelheid nog eens. Een geniale foto gemaakt in de tijd dat de auto als snelheidsduivel in opkomst was.

Dat Lartigue fotografisch beweging onderzocht blijkt ook uit de afgebeelde foto van de dame die van het bordes springt. Bij een eerste oogopslag weet je niet goed wat je ziet. Zelfs nu is dat nog zo. Hoe vreemd moet die foto in de tijd van Lartigue dan wel niet geweest zijn. Toen waren mensen nog maar nauwelijks gewend naar foto's te kijken. Maar wat in die tijd nog vreemder geweest moet zijn geweest, was het feit dat een vrouw in zo een merkwaardige houding over de trappen vloog. Veel mensen vroegen zich af hoe Lartige dat voor elkaar gekregen had. Niet zo moeilijk zoals hijzelf uitlegde. Hij had gewoon de gouvernante gevraagd om van het bordes te springen. Dat was al.


Een foto van Jacques Henri Lartigue

Dat de mensen zo verrast waren door de foto kwam ook doordat vrouwen in die tijd op waardige wijze behoorden te lopen. Met hun lange rokken kon dat ook moeilijk anders. Vrouwen, zeker als ze uit de hogere klasse kwamen waartoe Lartigue zelf ook behoorde, schreden voorwaarts in deftige houding. Ook dat heeft Lartige gefotografeerd. Springen was er toen dus niet bij. Als je dan ineens een foto met een vliegende vrouw ziet, ben je natuurlijk extra verrast. De foto van een vrouw die vliegt als een vrije vogel lijkt meteen ook een voorbode te zijn van de bevrijding van de vrouw uit haar mode en haar maatschappelijke keurslijf. Je zou kunnen stellen dat Lartigue met deze foto een bijdrage heeft geleverd aan de emancipatie van de vrouw. Lartigue heeft dat toen natuurlijk zelf niet voorzien maar misschien wel voorvoeld. Wij kijkers kunnen dat nu een eeuw later in ieder geval gerust vaststellen.

zondag 5 mei 2013

GEACHTE HEER HELDRING

Bovenstaande foto is gemaakt in 1982 op een forum dat was georganiseerd door de toenmalige solidariteitsvereniging CLAT-Nederland. CLAT was een Latijns-Amerikaanse vakbeweging. 


Sinds zijn dood (27 april jl.) heb ik mooie en vooral ook lovende woorden over de NRC columnist en oud hoofdredacteur Heldring gelezen. Daar sluit ik me bij aan. Heldring was voor mij een anker in tijden van linkse verwarring over buitenlandse politiek. Na mijn terugkomst eind jaren 70 als oud VN en ILO medewerker in Latijns Amerika ontdekte ik dat er een heftige politiek ideologische strijd plaatsvond rond Latijns Amerika, Chili en later met name Midden Amerika waar toen net de Sandinistische revolutie in Nicaragua had plaatsgevonden (1979) en in El Salvador en Guatemala bloedige opstanden in volle gang waren.  


Ik vond hem een van de weinige betrouwbare analisten van de voornamelijk Nederlandse buitenlandse politiek omdat hij steeds rekening hield met de feiten. Dat mag nu gek klinken maar in die tijd wogen goede bedoelingen zwaarder dan feiten. Dat is gevaarlijk want het kan je het zicht benemen op wat er aan de hand is. Een van de mooiste voorbeelden daarvan was toen voor mij oud PvdA partijvoorzitter Max van den Berg. Die nam zonder enige kritische analyse de bewering van leiders van de Guatemalteekse opstandelingen over dat de Noord Amerikaanse president Reagan het voornemen had om met een atoombom in een klap een einde te maken aan de revolutionaire brandhaarden in Midden Amerika.

Toen ik dat in het PvdA partijblad las, heb ik het reisverslag zonder commentaar verstuurd aan Heldring. Die heeft daar toen in een van zijn columns een kort maar vernietigend commentaar aan gewijd. Ik heb daarna binnen de PvdA, waarin ik toen actief was las lid van de commissie Latijns Amerka, nooit meer iets over gehoord. In 1981 schreef ik Heldring een brief waarin ik mijn bezorgdheid uitte “dat in een aantal aktiegroepen met toenemend misprijzen over de demokratie wordt gesproken.” Ik schreef de brief naar aanleiding van een verslag van de IKV (Inter Kerkelijk Vredesberaad) studiedag “Kleine landen politiek, een strategie tegen de politiek van grootmachten”. Heldring zelf werd in dat verslag ook genoemd.

Heldring bedankte mij voor de brief en de bijlagen die hij met belangstelling had gelezen. Hij schreef daarna het volgende: “Indertijd heb ik de nota over de 'kleine-landenpolitiek” van het IKV gelezen. Ik was bitter teleurgesteld. Niet door de strekking, want die kon ik van tevoren wel raden, maar door de gebrekkige kwaliteit van het stuk. Ik vond de kwaliteit zo beneden de maat, dat ik besloot er geen aandacht aan te wijden in mijn rubriek. Ik vond dat jammer.” (14 september 1981).

Op 30 mei1983 stuurde ik Heldring een brief met als bijlage een interview met IKV internationaal secretaris Wim Bartels, mijn vroegere docent 'internationale betrekkingen' aan de voormalige Katholieke Universiteit van Nijmegen, in het blad 'Stella Maris' van de Nijmeegse politicologen. Ik maakte Heldring erop attent dat sinds het bezoek van Wim Bartels aan een vredesconferentie in Nicaragua, ooit het geliefde middel van o.a. de Sovjet Unie om de linkse vredesactivisten te betrekken bij hun politieke doelstellingen, het IKV zich ook meer ging bezig houden met Midden Amerika.

Hetlding bedankte mij voor de informatie: “Het zou mij anders niet onder ogen zijn gekomen. Hoewel ik, afgezien van de inhoud, de grootste moeite had met het jargon waarin Bartels zich uitdrukt (vooirtdurend dacht ik: wat bedoelt hij precies?), heb ik er toch wel wat interessants uitgehaald, zoals u waarschijnlijk in de krant van morgen (31 mei) kunt lezen.” Inderdaad, heb ik dat gelezen en in de bedoelde column met als titel 'Vredesberaad voor de keus' zette Heldring zoals bij hem gebruikelijk de zaken scherp op een rijtje. Het IKV zal uiteindelijk moeten kiezen tussen een vredesbeleid in samenspraak of samenwerking met de dissidenten in Midden en Oost Europa of met de regeringen in die landen.

In 1993 heb ik van Heldring nog een brief ontvangen als antwoord op een kopie van een ingezonden brief die ik hem gestuurd had. Dat was naar aanleiding van een column waarin hij o.a. de journalisten Herman Vuijsje en Max Arian er nog eens aan herinnerde dat ze hun engagement met de Chileense president Allende hadden verward met hun journalistieke taak. Voor Heldring een doodzonde. In zijn column van 17 september 1993 schreef Heldring het volgende: “Maar, gelukkig, de heren schamen zich nu een beetje niet zozeer voor hun engagement van toen – daar is ook geen reden voor: Allende was geen misdadiger – als wel omdat ze hun engagement zo sterk verwarden met hun journalistieke plicht. Arian zegt nu dat ze 'een schuld' hebben te voldoen. Ja, “het ergste is dat er nooit een intellectuele balans is opgemaakt. Wat hebben we er nu van geleerd?”

In zijn brief aan mij (4 oktober 1993) schreef hij daraover het volgende: “Overigens hebben zowel Max Arian als Herman Vuijsje gereageerd op mijn artikel van 17 september (in persoonlijke brieven aan mij). Vuijsje is helemaal niet boetvaardig. Arian eerder: hij vindt zelfs dat het lange artikel dat hij in de Groene van 2 juni jl. over het “derde-wereldisme” had geschreven, nog niet als “intellectuele balans” kan worden beschouwd. Ik zou er genoegen mee hebben genomen als ik er tijdig kennis van had genomen. Hoe dit ook zij – ik ben benieuwd wanneer die intellectuele balans, die hij terecht zo nodig vindt, dan wèl komt. Van Vuijsje hoeven we hem in elk geval niet te verwachten.”

De laatste brief die ik van hem mocht ontvangen was van 29 april 1999 (ik woonde toen al 7 jaar in België) ging over de afrekening met de Christen democratische politieke leider Martens in België. Ik geef onderstaand citaat uit die brief omdat daaruit blijkt dat Heldring nu ook weer niet zo pessimistisch was over de ontwikkelingen in Europa als sommigen denken: “ Toch ben ik niet volstrekt pessimistisch. Ik zag dat de benoemde president van de Europese Commissie, Romano Prodi, niet van plan is een landgenoot als chef van zijn kabinet te benoemen. Een unicum, dat misschien een precedent zal zijn.”

Waarmee maar gezegd wil zijn dat Heldring een precies oog voor politiek detail had en eerst de feiten liet spreken alvorens conclusies te trekken als hij die al trok. Voorwaar een groot maar vooral ook eerlijk en zuiver journalist. Een groot voorbeeld dat moeilijk na te volgen is.

Zie ook mijn blog 'Heldring' van 12 april 2012.

woensdag 12 december 2012

AMSTERDAM

Gelukkig is er nog altijd Rembrandt om Amsterdam aan te prijzen als de stad van de creatievelingen. 

Mijn lijfblad is nog maar net naar Amsterdam verhuisd of ik stuit al op een lange lofzang op die stad. Ik vroeg me al af waarom de krant zo nodig moest verhuizen van Rotterdam naar Amsterdam? Gelukkige helpen mij 2 wakkere NRC verslaggevers op weg. Het is van oudsher de mediastad, maar ook de filmstad (filmstad? In Nederland?), de boekenstad (zeker omdat de schrijver H.M. er tot zijn dood gewoond heeft?) en reclamestad. Dat laatste zou zeker kunnen want trendy humbug en gevoelige modieusheid past wel bij Amsterdam.

Ik lees ook nog dat Amsterdam steeds meer een televisiestad wordt. De AVRO gaat zomaar een filiaal openen in het Vondelpark. SBS 6, Net 5 en Veronica moesten van begin af aan niks hebben van het buitenplaatsje Hilversum en vestigden zich in A. Powned en WNL zijn meteen in Amsterdam begonnen. En als klap op de vuurpijl zitten ook Endemol, IDTV en Eyeworks in Amsterdam. Stuk voor stuk grote aanwinsten voor onze Nederlandse kijk en luistercultuur.

Een mooi voorbeeld waartoe creativiteit kan leiden.
Die culturele mammoeten willen zo graag naar Amsterdam omdat “de creatieve klasse van Nederland goeddeels in Amsterdam woont”. Als bewijs wordt de eindredacteur van P&W geciteerd. “Toen we begonnen met het programma, in de Plantage bij Artis, was dat onze eerste eis: het moet in Amsterdam zijn.Hier wonen de meeste van onze gasten. Die willen gewoon met de fiets kunnen komen.” Waar een andere creatieveling bij wijze van voorbeeld aan toevoegt “Van Mierlo woonde om de hoek. Die kon je altijd vragen: doe eens iets leuks.”

Nadere toelichting is overbodig. Amsterdam de stad van de creatievelingen die altijd iets leuks kunnen doen. Bovendien blijkt de stad ook een goede leverancier van het dagelijks benodigde studiopubliek. Aapjes praten, aapjes komen kijken. En oh ja, er dreigt een nadeel. “Je moet wel uitkijken dat je programma niet te Amsterdams wordt.”. Laat dat meteen een waarschuwing zijn voor de NRC. Ze zijn al aardig bezig te verAmsterdamsen met hun overbodige, pijn aan je ogen doende, inhoudsloze zaterdagbijlage Luxe. Ik heb geen hekel aan luxe, iedereen moet zelf weten waar hij zijn leven aan besteed maar ik hoef er niks over te weten. Zulke onderwerpen laat ik liever over aan Linda, Huppel en Hoela.

Creatievelingen komen graag op de fiets.
Amsterdam is al lang niet meer de stad der steden. Veel te veel lawaai met ook nog eens goedkope winkelstraten als de Kalverstraat of een PC Hooftstraat waar pseudo rijkdom pompeus wordt geëtaleerd. Het zou een kunststad kunnen zijn met zijn musea maar het Stedelijk is aan de buitenkant volledig verpest, het Van Gogh is een toeristenval en het Rijks moet je nog maar afwachten. In de galeries blijft zo'n beetje alles bij hetzelfde. Zien en gezien worden daar draait het om. En dan nog de fietsen. Overal liggen roestende, half of helemaal kapotte fietsen. Ze hangen lusteloos geketend aan palen, liggen lam geslagen op de grond of liggen als oud ijzer op elkaar. Zo te zien niet meteen een stad van creatievelingen. Maar wie weet, wat niet is kan nog komen.

Gelezen:NRC Handelsblad van 11 december j.l. 'TV-bedrijven lonken naar Amsterdam' van de redacteuren Jan-Willem Hordijk en Wilfred Takken.

vrijdag 6 april 2012

KRANT OF BLOG?


Is het waar of niet waar? Heeft Wilders in het Catshuis geprobeerd ministers Leers uit het kabinet te werken of niet? Volgens premier Rutte is daar geen sprake van. Volgens Wilders is zelfs sprake van een canard. Volgens de Volkskrant is het daarentegen wel degelijk waar. Voor de lezer moeilijk uit te maken wie nu gelijk heeft.

De Volkskrant gooit het vervolgens over een andere boeg en constateert dat als het verhaal niet waar zou zijn, zoals Wilders met in zijn kielzog Rutte beweert, Wilders voortaan vast zal zitten aan Leers. Elke actie van zijn kant tegen Leers is immers ongeloofwaardig gezien het voorgaande.

De lezer kan alleen nog maar vaststellen dat De Volkskrant en Wilders, met op de achtergrond Rutte, verwikkeld zijn in een politiek spel. Nu was de Volkskrant altijd al een links georiënteerde actiekrant maar met deze gang van zaken lijkt een grens te zijn overschreden. De Volkskrant reageert meer als een blogger dan als een klassieke krant. Dat doet niet alleen de Volkskrant. Zelfs het deftige NRC Handelsblad lijkt zich die kant op te bewegen getuige de verslaggeving rond het ongeluk van Prins Friso, waarvoor de krant zich nu verontschuldigt. 

Dat alles stond te gebeuren. Alle (online) kranten worden intussen door blogs en tegenwoordig ook twitter ondersteund. Dat is een logische ontwikkeling die door de techniek wordt mogelijk gemaakt. Wat technisch mogelijk is, moet je toepassen anders dan ga je de mist in. Technisch achterblijven is geen optie.

De blog is een geheel nieuwe vorm van informatievoorziening op wereldwijde schaal. In beginsel is elke blog voor elke wereldbewoner beschikbaar. Dank zij de Google vertaalrobot hoeft de taal zelfs geen barrière meer te zijn. De vertaalrobot is onbetrouwbaar maar kan goed dienen als ondersteuning voor degenen die een redelijke talenkennis hebben.

Met de blog is een nieuwe vorm van journalistiek aan het ontstaan. Je kunt er snel én heet van de naald nieuwsfeiten op brengen. Het kan ook een column zijn of wat intussen gebruikelijk is bij de meeste bloggers, een mengvorm daarvan. Opinie en nieuwsfeiten ineen waardoor de blog een uitgesproken persoonlijke kleur krijgt. Die kleuring wordt nog intenser als daar ook nog eens emoties bij komen. In de klassieke journalistiek is dit alles uit den boze. Feiten en meningen dienen gescheiden gepresenteerd te worden en emoties, ook in columns, waren tot voor kort zelfs min of meer taboe.

Maar sinds het gebruik van blogs in de (online) krant wordt die scheiding steeds meer los gelaten. Zo is een online krant al lang geen kopie meer van een traditioneel gedrukte krant. Het is een nieuwe krant met een geheel nieuwe vorm en inhoud die op zijn beurt de papieren krant verandert. Dat proces is nog steeds in volle gang. Niemand die weet waar het eindigt. Worden (online) kranten als het ware blogs of keren ze terug naar de strikte scheiding tussen nieuwsfeiten en opinie gebracht met de nodige afstandelijkheid?