Posts tonen met het label natuurherstel. Alle posts tonen
Posts tonen met het label natuurherstel. Alle posts tonen

donderdag 13 augustus 2026

HET EVANGELIE VOLGENS JOHAN VOLLENBROEK

 

Toen ik milieuactivist Johan Vollenbroek in debat zag en hoorde met Arnout Jaspers over de stikstofnormen moest ik denken aan het evangelie waarin Christus de mens boven regels stelt.


“Toen Hij op sabbat eens door de korenvelden liep, begonnen zijn leerlingen onderweg aren te plukken. ‘Kijk eens!’ zeiden de farizeeën tegen Hem. ‘Waarom doen ze iets dat op sabbat niet mag?’ Maar Hij antwoordde: ‘Hebt u dan nooit gelezen wat David deed toen hij en zijn metgezellen gebrek leden en honger hadden? Hij ging het huis van God binnen – Abjatar was toen hogepriester – en at van de toonbroden, waarvan alleen de priesters mogen eten. En hij gaf ze ook aan zijn mannen te eten.’ En Hij voegde eraan toe: ‘De sabbat is er voor de mens, en niet de mens voor de sabbat; en dus is de Mensenzoon ook heer over de sabbat.” (Het evangelie volgens Marcus hoofdstuk 2, verzen 23-28) 


Christus is duidelijk, mensen zijn belangrijker dan regels zelfs al gaan ze door voor goddelijke regels. Hoezeer geldt dit dan wel niet voor door mensen gemaakte regels.


Deze kijk op de verhouding tussen (goddelijke) regels en het lot van de mensen gaat aan Johan Vollenbroek voorbij. Tijdens het debat blijkt dat voor hem voorzitter van de MOB (Mobilisation for the Environment) de regels over stikstof belangrijker zijn dan het lot van boerenfamilies.


We hebben het hier over door de wetenschap vastgestelde regels, met name door ecologen. In de ogen van Vollenbroek hebben deze regels een zo goed als goddelijke status in de zin dat ze nooit of te nimmer geschonden mogen worden, zelfs niet als gerede wetenschappelijke twijfel over die regels mogelijk is.


Die gerede twijfel aan de wetenschappelijk vastgestelde regels wordt met harde en compromisloze woorden door Johan Vollenbroek terzijde geschoven. Voor hem zijn de regels belangrijker dan de boerengezinnen. 


Die gerede twijfel is volgens wetenschappelijk journalist Jaspers gerechtvaardigd omdat niet of nauwelijks is vast te stellen wie of wat precies verantwoordelijk is voor de neerslag van stikstof in natuurgebieden. Die neerslag is een natuurlijk proces dat niet valt te controleren. Stikstof komt bij heel veel activiteiten vrij en kan zich door de lucht en meegevoerd door de wind overal heen verspreiden. De idee dat stikstofneerslag wetenschappelijk te controleren valt is absurd.


Ook is er gerede twijfel mogelijk over het gewenste natuurherstel. Wat is richtinggevend voor dat herstel? In het debat werd het jaar 1900 genoemd maar in dat jaar woonden er iets meer dan 5 miljoen mensen in Nederland.


De staat van de natuur herstellen met als norm het jaar 1900 is absurd in een land dat bijna 5 keer zoveel inwoners heeft. Verkeer, woningbouw, industriële activiteiten enz, is nu vele malen groter. Het is wensdenken dat Nederland een natuur zou kunnen hebben die vergelijkbaar is met de staat van de natuur in 1900.


Natuurherstel is overigens op zich al een ondeugdelijk woord. De natuur in de brede zin van het woord herstelt zich altijd en overal zodra de mens uit het landschap verdwijnt. In de jaren zestig kon je in Frankrijk op afgelegen plekken geheel overwoekerde ruïnes van boerderijen aantreffen. De natuur had de plek weer in bezit genomen.


Zo zijn ook hele Mayasteden in Yucatan, Mexico door de natuur in de vorm van oerwoud zodanig overwoekerd dat ze niet eens meer te vinden waren. Niet de mens maar de natuur is heer en meester op onze planeet.


Ecologen doen er goed aan dat bescheiden gezichtspunt als uitgangspunt van hun wetenschappelijke activiteiten te nemen. Vanuit dat gezichtspunt is er nog veel goeds te doen om natuur en mens met elkaar te doen samenleven. 

woensdag 15 juli 2026

DE TECHNOCRATISCHE DWANGBUIS DIE STIKSTOFNORM HEET

Greenpeace is de grootste stemmingmaker tegen boeren en vent ongegeneerd technocratisch-wetenschappelijke opvattingen uit als maatgevend voor mens en natuur. 


Verandert de Nederlandse democratie langzaam maar zeker in een technocratie? Zo een vaart zal het niet lopen maar soms bewegen we er gevaarlijk dichtbij. Het treffendste voorbeeld daarvan is de stikstof kwestie. Dat is duidelijk een gevalletje van technocratie, goed bedoeld misschien maar technocratisch.


De goede bedoeling zou herstel van de natuur zijn, een uitvinding van ecologen.  Net zoiets als stadsherstel maar dan anders. Dat woord herstel kan men in verband met natuur natuurlijk nooit gebruiken. Men kan natuur niet herstellen. Neem nou de Peel die is ontstaan uit afgegraven veengrond. De grootvader van mijn vrouw heeft daar in diepe armoede aan meegewerkt.


Die veengrond kun je niet meer herstellen. Je kunt moeilijk veengrond terugleggen. Is het erg dat we de veengrond gebruikt hebben? Welnee, de natuur zorgt daarna prima voor zichzelf. Die past zich aan en verandert mee. Kijk maar naar bosbranden. Na een paar jaar groeit en bloeit het bos weer.


Waar de grootvader van mijn vrouw ook aan heeft meegedaan is de wolvenjacht. Wolven maakten het houden van koeien en paarden in dat gebied onmogelijk. Maar zonder koeien geen melk en zonder paarden geen trekkracht en dus geen landbouw. De tractor moest nog worden uitgevonden.


Wolven kun je in tegenstelling tot veen terughalen en dat gebeurt nu dus ook. In een romantische natuurbui willen mensen wolven terugzien in het landschap. Of dat kan en of het zin heeft? We zullen het zien maar ik denk dat het Nederlandse landschap vanwege de bevolkingsdichtheid niet leent voor een nieuw wolvenland.


Terug naar de technocratie. Om de natuur te herstellen (wat eigenlijk onzin is) moet volgens de ecologen minder stikstof worden uitgestoten. Stikstof is normaal hard nodig voor de groei van planten maar kan ook bepaalde planten verstikken en die willen we nou net terug hebben samen met allerlei kleine diertjes.


Om dat voor elkaar te krijgen wordt een stikstofnorm vastgesteld waaraan het boerenbedrijf zich moet aanpassen. Een technocratisch vastgestelde norm (een puur theoretisch norm want in werkelijkheid niet na te meten) wordt bepalend voor het leven van duizenden mensen en ook nog eens voor de toekomst van het platteland. Dat is doorgedreven technocratie.

 

Niet de mensen maken de dienst uit maar de wetenschappelijke norm. Hoe fout dat is, ontdekt de parlementaire onderzoekscommissie tijdens de verhoren over Corona beleid. Ter bestrijding van de Corona epidemie werden burgers op basis van technocratische normen daarin gesteund door de overheid (binnen de overheid stikt het op alle terreinen van technocraten) in een dwangbuis gestopt. 


Mensen in rusthuizen mochten niet meer naar buiten, hun geliefden niet naar binnen, stervenden konden geen afscheid nemen van hun geliefden enz. Scholen gingen dicht. De ingezette middelen bleken erger dan de kwaal.


Technocraten zijn een bedreiging voor de democratie in de brede betekenis van het woord. Boeren, hun gezinnen en het leven op het platteland wordt verdacht gemaakt alsof zij tegen de natuur zouden zijn. Een groep mensen wordt opzij gezet, overbodig en tot economisch nutteloos verklaard. 


Een beroepsgroep die ooit de ruggengraat van de Nederlandse samenleving was, dreigt te worden uitgebannen op grond van een technocratisch vastgestelde norm ten behoeve van wat met een groot woord natuurherstel heet. Nog even en de Veluwe wordt ontruimd om plaats te maken voor de wolven. 

 

woensdag 23 april 2025

DE EEUWIGDURENDE STIKSTOFELLENDE

 

Greenpeace an andere milieu organisaties brengen het stikstofprobleem voortdurend onder de aandacht als een crisis, een crisis die onze natuur bedreigt. In de praktijk valt het allemaal mee. Wie door natuurgebieden wandelt en fiets ziet de natuur nauwelijks veranderen. De veronderstelde crisis is gebaseerd op de achteruitgang van ecosystemen maar een ecosysteem is een constructie, een model waar de natuur zich nooit al zal houden. Beter is het om Nederland te zien als een verstedelijkt gebied waarin natuurgebieden parken zijn die onderhoud en aandacht vereisen . Volgens het CBS doen we dat nog altijd goed.

Het Nederlandse gehannes met de stikstofnorm lijkt veel op het gehannes van Trump met zijn handelstarieven. Alleen is de omvang van de schade bij Trump vele malen groter dan die van de stikstofnorm. 

Er zijn twee kampen rond stikstof, afhankelijk van wat je het belangrijkste vindt en waar je werkt en woont. Zij die werken met en wonen in de natuur zoals boeren en zij die zich ontspannen in de natuur voornamelijk stadslui. De eersten zijn de rekkelijken, de tweeden de preciezen.


De rekkelijken zien ook milieu en gif problemen maar zoeken naar praktische oplossingen. De stikstofnorm is door de politiek vastgelegd ter bevordering van het herstel van de natuur, een zo op het oog redelijk idee maar moeilijk in de praktijk te brengen. Het hangt er maar van af waar je heen wil en hoe belangrijk je natuur vindt.


“Over en hoe, wat en waarom van natuurherstel is veel discussie. Sommigen bepleiten actief menselijk beheer zoals het verwijderen van exoten, terwijl anderen een minimum aan menselijk ingrijpen voorstaan. Niet iedereen is ervan overtuigd dat natuurherstel de grote investeringen waard zijn, anderen twijfelen aan de effectiviteit. Daarnaast wordt wel gesteld dat het moeilijk is om een vast referentiepunt te hanteren omdat ecosystemen zich nu eenmaal ontwikkelen, zeker in een tijd van klimaatverandering.” (Natuurherstel) 

Wie een fiets herstelt weet wat hij moet doen zodat je er weer me kunt fietsen. Maar natuur is geen fiets. Hoe weet je wanneer de natuur is herstelt en welke natuur? Er zijn mensen die terug willen naar de natuur van voor 1800 maar dat is onzin. Sindsdien is de Nederlandse bevolking toegenomen van 2 miljoen tot 18 miljoen, 9 keer zoveel! Wie de natuur wil terug brengen naar 1800 moet beginnen met 16 miljoen Nederlanders elders te vestigen.

De natuurliefde heeft tot een krankzinnige stikstofnorm geleid. Dat zeg ik niet, maar Simon Rozendaal, een gerespecteerd chemicus en columnist.

Pakweg de drol van een grauwe gans. Zo weinig stikstof (0,07 gram per hectare per jaar) mogen bedrijven ­deponeren bij natuurgebieden. In Duitsland is dat 300 gram, in Denemarken 700. Onze norm is ruim 4.000 keer zo streng als die in Duitsland en 10.000 keer de Deense, voorwaar toch geen bananenlanden. Neem Rottumerplaat. Op dat eiland in de Waddenzee woont geen hond. Er zijn geen Hoogovens, er is geen auto, geen boer. Toch overschrijdt Rottumerplaat de stikstofnorm. Dat toont aan dat er iets niet deugt. Nou zijn wel meer normen raar in Nederland (PFAS, pesticiden), maar de stikstofnormen zijn meer dan raar. Ze zijn – sorry, er is geen beter woord voor – krankzinnig.

Staat onze natuur er slecht voor zoals Greenpeace en de rechter beweren? Volgens het CBS niet. De biodiversiteit is sinds 1990 met 13% gestegen ondanks dat we een van de dichtst bevolkte landen van Europa zijn.

En dan nog dit. Al die stikstofallergische plantjes komen in heel Europa voor waarom moeten die dan ook persé in ons land voorkomen?