Posts tonen met het label het meisje met de parel. Alle posts tonen
Posts tonen met het label het meisje met de parel. Alle posts tonen

dinsdag 10 december 2024

KIJKEN NAAR EEN SCHILDERIJ

petrus, "Het Meisje met de Parel, Kopie", acrylverf op paneel (44,5 x 39 cm, even groot als het originele schilderij), 2005.

 

Het Mauritshuis heeft leuk onderzoek gedaan naar het effect van kijken naar een schilderij. Proefpersonen keken naar reproducties en echte schilderijen met elektroden op hun hoofd die meteen de hersenactiviteit meten.


En wat blijkt?


“Kijken naar echte schilderijen in het Mauritshuis levert een emotionele reactie in de hersenen op die 10 keer (!) zo sterk is als de reactie die het kijken naar reproducties oplevert.”  


Wie emotie in huis wil en wie wil dat niet, neemt geen genoegen met een reproductie. Die koopt dus een echt schilderij.


Tijdens het onderzoek ontdekte men dat ‘Het Meisje met de Parel’ van Vermeer, een van de beste schilders van Nederland, er uitsprong. Het Meisje houdt je gevangen in een Sustained Attential Loop. 


Uitleg volgt:


Je blijft langer naar ‘Het Meisje met de Parel’ kijken dan naar welk onderzocht schilderij ook. Het schilderij vangt niet alleen je blik, maar houdt vervolgens je aandacht vast in een Sustained Attentional Loop. Je kijkt eerst naar haar ogen, dan naar haar mond en vervolgens naar de parel. En dan kijk je wéér naar haar mond, ogen, parel. En dat blijf je doen! Je kunt je ogen niet van haar afhouden.

Als je het ‘Meisje met de Parel’ wilt zien, zul je naar het Mauritshuis moeten. Het is niet te koop. Je kunt alleen een reproductie kopen.

Dit is overigens niet waarom ik een eigen versie van ‘Het Meisje met de Parel’ heb gemaakt. Het was een schilderoefening in vorm en kleur. Ik heb alsnog de test gedaan en ik blijk ook gevangen te worden in een Attentional Loop.

donderdag 13 april 2023

EROTIEK BIJ VERMEER

 

Johannes Vermeer, "Het Concert", olie op doek 1663-1666 (72,5 × 64,7 cm). 

Isabella Stewart Gardner Museum (aldaar ontvreemd in 1990 en sindsdien spoorloos)

Boston, Verenigde Staten

Sommige huiselijke schilderijen van Vermeer zijn bij nadere beschouwing raadselachtig. Neem nou het schilderij "Het Concert" zoals hierboven afgebeeld. Wat zien we eigenlijk?

We zien een opgedofte jonge vrouw met strikjes in het haar aandachtig piano spelen. Vermeer zet haar in het volle licht, dus dat kan niet missen. Naast de piano zit een man in de schaduw met zijn brede rug naar ons toe. 

Er is nog een schilderij van Vermeer waar een man met zijn rug op staat. Dat is het schilderij "De Schilderkunst" waarin we naar vermoed wordt, de schilder zelf op zijn rug zien. Het zou een zelfportret van achteren kunnen zijn. 

De man op het schilderij kijkt niet om naar de schilder. Hij zit schrijlings op de stoel tussen de twee vrouwen. In zijn linkerhand zien we de arm van wat een luit zal zijn. Hij is de luitspeler van het gezelschap. Er ligt een grote luit op de voorgrond, onopvallend in de schaduw en een klein op tafel.

Schuin rechts voor hem staat een vrouw waarop hetzelfde licht valt als het meisje achter de piano. Wat doet zij? Zingt ze een lied vanaf papier terwijl ze haar rechterhand op de maat mee beweegt of leest ze voor waarbij ze met haar rechterhand gebaart goed te luisteren?

Door de lichtval gaat alle aandacht naar de twee vrouwen, moeder en dochter? De man zien we niet in het gezicht maar zit wel in het midden. Heeft de man "iets" met de moeder of wie weet met de dochter?
Het schilderij rechtsboven aan de muur  “De koppelaarster” is van Dirck van Baburen en zou een verwijzing kunnen zijn. Het thema van de koppelaarster heeft Vermeer zelf ook in een  gelijknamig schilderij geschilderd. Vermeer schilderde wel vaker o vrouwen die liefdesbrieven lezen of flirten met een man.

Muziek spelen en ongerepte natuurlandschappen zoals op een schilderij aan de muur en op de binnenkant van de vleugel, symboliseerden in de tijd van Vermeer liefde. Hangt hier liefde in de lucht? Heeft de oudere vrouw een liefdesbrief onderschept van de luitspeler aan het jonge meisje? Zit hij daarom met de rug naar ons toe zit terwijl de jonge vrouw zo onschuldig mogelijk blijft piano spelen?

Het zou zo maar kunnen. Vermeer heeft het thema liefde, erotiek en koppelaarster meerdere malen als thema voor zijn schilderijen. Liefde en erotiek was bij Vermeer geen verboden onderwerp.

 

maandag 14 november 2022

KUNST MET EEN VERHAAL 9. HET MEISJE MET DE PAREL VAN VERMEER EN HET ZW...

maandag 14 mei 2012

WIE IS HET MOOIST:MONA LISA OF HET MEISJE MET DE PAREL?


Leonardo Da Vinci, Mona Lisa, Louvre.

Er zit 150 jaar tussen De Mona Lisa van Leonardo Da Vinci (1504 -1507) en Het Meisje met de Parel (1665 – 1667)  van Johannes Vermeer. Vanuit onze tijd gezien lijkt dat een hele tijd.  Anderhalve eeuw geleden waren er nog geen machines, geen treinen, auto’s, vliegtuigen, radio’s, fototoestellen enz.. Er is dus heel veel veranderd in anderhalve eeuw.

Dat is niet zo het geval in de anderhalve eeuw die Da Vinci en Vermeer scheiden. Da Vinci en Vermeer zijn beide zonen van de begintijd van de wetenschap. De stoommachine kwam bijna een eeuw na Vermeer. De electrische gloeilamp pas weer 100 jaar daarna.

Technisch wetenschappelijk gesproken was er dus weinig verschil tussen de twee schilders. Cultureel en politiek was het verschil tussen die twee daarentegen des te groter. Da Vinci leefde op het hoogtepunt van Italiaanse stadsstaten als Milaan en Florence. Vermeer op het hoogtepunt van de pas ontstane Republiek der Nederlanden, in een van de steden die het centrum van die nieuwe Republiek vormden.

Misschien dat daarom Het Meisje met de Parel toch  “moderner” aandoet dan de Mona Lisa. Mona Lisa poseert tegen de achtergrond van een toen gebruikelijk romantisch Middeleeuws landschap. Landschappen zoals die later ook nog gebruikt werden door de ‘geitaliseerde’ Vlaamse schilder Pieter Brueghel (1525 – 1569). Brueghel was nog naar Italië afgereisd om de kunst daar af te kijken.

Johannes Vermeer, Het Meisje met de Parel, Mauritshuis
Het Delftse Meisje met de Parel poseert tegen een zwarte achtergrond. Het geromantiseerde landschap als achtergrond bij een protret was uit de mode geraakt. Kijk maar naar Rembrandt (1606 – 1669)., min of meer een tijdgenoot van Vermeer. Vermeer en Rembrandt 1606-1669) zijn ook nooit in Italië geweest.

Maar er zijn meer verschillen. Het Delftse meisje heeft een vrijere oogopslag, is zo te zien zich bewust van haar schoonheid en haar aantrekkingskracht. Mona Lisa poseert minzaam als een van haar stand bewuste dame met de handen rustend in haar schoot. Ze is een dame die waarschijnlijk gewend is bediend te worden.  Het Delftse Meisje ziet er uit als iemand die zelf van aanpakken weet.

Mona Lisa komt uit een streng hiërarchische, aristocratische stedelijke samenleving. Het Delftse Meisje komt uit een toen nog opkomende burgerij die net mee de Republiek heeft opgericht. Mona Lisa is gekleed volgens de voorschriften van haar stand. Het Delftse Meisje is modieuzer gekleed, uitheemser. Het Delftse Meisje is vergeleken met Mona Lisa een mode meisje.

Schilderkunstig weten de beide schilders van wanten met schaduw en licht, compositie en kleur. Het Delfts Meisje is kleurrijker dan de Mona Lisa. Haar ogen levendiger geschilderd. De hoofdkleuren bij Da Vinci zijn bruin en groen met weinig tot geen accenten. Vermeer portretteert Het Delfts Meisje in de frisse kleuren geel, blauw en wit met een toets rood van de lippen. Vermeer loopt met zijn kleuren vooruit op Mondriaan.