DE POLITISERING VAN EUROPA.

Een voorbeeld van verkeerde politisering is de manier waarop links Griekenland in de slachtofferrol kruipt ten koste van het verleden van Duitsland terwijl de bijdrage van Duitsland aan de steun van Griekenland meer dan 100 miljard Euro bedraagt en dat tegen een uiterst lage kostprijs aan rente en zeer langdurige afbetaling. De slachtofferrol is ongepast. Griekenland is zelf verantwoordelijk voor zijn problemen.
Hypocriet is dat de Franse president Hollande, ook van linkse huize, ten koste van Duitsland de redder van Griekenland speelt.
Dat de economische macht van Duitsland her en der haat dan wel bewondering opwekt is normaal maar Europese politieke leiders zouden moeten beseffen dat ze hun politieke meningsverschillen zakelijk moeten uitvechten en niet met onderbuikgevoelens.

Kan Europa gaandeweg opgebouwd worden of moet er een blauwdruk liggen zodat we weten waar we naar toe gaan? Voor wetenschappers als sociologen, politicologen maar vooral economen is het een noodzakelijke voorwaarde om verder te kunnen. Zij kunnen niet leven met onzekerheden. Daarom willen ze een overzichtelijk concept, een stappenplan naar een Europa met duidelijke economische en financiële spelregels. In hun streven naar voorspelbaarheid zoals in de natuurwetenschappen en wiskunde zijn ze uit het oog verloren dat zij een menswetenschap beoefenen en met mensen weten je het maar nooit.

Kijk maar naar de Griekse crisis. Het is toch onvoorspelbaar dat een stel Grieken gelijk jonge goden vanuit hun linkse ideologie hun land bijna helemaal laten instorten? Het had weinig gescheeld of Griekenland was in één grote chaos terecht gekomen op basis van de linkse overtuiging dat alle andere landen van de Eurozone behalve Griekenland het bij het verkeerde eind hebben. Je kunt nog zoveel regels hebben, zoiets kon je toch nooit van tevoren verzinnen? Ik denk dat velen met mij gedacht hebben dat na zijn verkiezing Tsipras bij zinnen zou komen. Dat deden toch de meeste linkse mensen in het naoorlogse Europa toen ze verantwoordelijkheid kregen, zoals bijvoorbeeld Joshika Fisher en Daniël Cohn-Bendit?

Niet dus, deze jonge bende Griekse ideologen wist van geen ophouden. Zelfs de rijen mensen voor de bankautomaten, de gepensioneerden zonder pensioen, gebrek aan medicijnen en een hele economie die zo goed als stilviel, kon hen niet bij zinnen brengen. De voormalige minister Varafoukis gelooft nu nog in zijn gelijk. Varoufakis is het voorbeeld van de academicus die volledig los gezongen van de politieke werkelijk (andere landen in Europa hebben meer moeten bezuinigen dan Griekenland, sommige landen hebben een lagere levensstandaard dan de Grieken en in sommige landen kloppen Eurohaters op de deur) vanuit zijn theoretische-ideologische vergezichten bereid was zijn land op te offeren voor zijn gelijk.

Historici en nuchtere politici met een genuanceerde visie op mens en samenleving beseffen daarentegen maar al te goed dat Europa gaandeweg opgebouwd zal moeten worden. Je kunt nog zoveel concepten, blauwdrukken of spelregels bedenken in de politiek maar net als in het leven zelf zullen zich altijd verrassingen blijven voordoen. Er kan zo weer een Griekse crisis komen als gevolg van een mengsel van nationaal wanbestuur, oplichting en politieke bravoure en bluf. De kunst is om de juiste politici en instellingen te hebben waarmee de zaak beheersbaar kan worden gehouden. De boel niet te laten ontploffen, constructief te blijven denken en een uitweg voor iedereen te zoeken, ook voor degenen die begonnen zijn de zaken op zijn kop te zetten.

Dat nu is gebeurd. Europa blijkt in deze Griekse crisis de spankracht gehad te hebben om het verstandige compromis af te dwingen. Helaas was daar het oudste bekende paardenmiddel voor nodig. Dat van de uitzetting, de afscheiding en de ondergang of met andere woorden de mogelijkheid van een Grexit. Iets wat de jonge hemelbestormers niet voor mogelijk hielden. Toen die mogelijkheid dank zij de Duitse minister Schäuble toch ter tafel kwam, kwam ook Tsipras bij zinnen. Natuurlijk, het zal nog moeten blijken of hij ook bij zinnen zal blijven maar de eerste stap is gezet. We mogen nu toch hopen dat ook zijn volk hem bij de les zal houden. Geen avonturen meer die de ondergang van hun land kunnen betekenen.

Ondanks al deze negatieve energie van de jonge Griekse onverlaten moeten we hen toch ook dankbaar zijn. Met hun bravoure en bluf hebben ze meteen ook de Europese politiek op de proef gesteld. Zo hebben ze uiteindelijk Europa verder gepolitiseerd en gedemocratiseerd. Daar moeten we aan wennen. Europa was altijd een project van mooie voornemens, van solidariteit en vrede, van welvaart en welzijn, van zachtaardig overleg en wederzijds begrip en een hoge morele standaard. Eigenlijk te mooi om waar te zijn en dat was het ook, zo bewees de Griekse crisis. Geert Mak hoeft dus helemaal niet te treuren. Het lieve Europa van de brave voornemens is politiek volwassen aan het worden en dan kan het hard tegen hard gaan, net als in de nationale politiek.

Het Europa project is natuurlijk altijd een politiek project geweest en politiek betekent dat er keuzes gemaakt moeten worden. Vroeger maakten koningen en keizers die keuzes, nu moet het volk dat doen met hun regeringsleiders, politiek links of rechts, jong of oud. Europa is als de strijd van de titanen maar de kunst bestaat eruit dat die strijd zo goed als mogelijk in bedwang wordt gehouden zodat de boel niet uiteenspat en in een conflict ontaardt dat gewelddadig kan worden. Daar hebben we de Europese politiek voor, de Europese democratie, het Europees parlement, de Europese Commissie, de Europese Raad, de Europese Centrale Bank en de Euro. Gek genoeg heeft de Griekse crisis bewezen dat het nog werkt ook.

DE ONGELOOFLIJKE STRIJD VAN VAROUFAKIS TEGEN DE EUROPESE DEMONEN

De Ongelooflijke Strijd van Varoufakis tegen de Europese Demonen
(een digitale compositie van Petrus)

MISTER EUROPA HERMAN VAN ROMPUY

Links Voorzitter van de Europese Raad Herman van Rompuy die luistert naar een vraag van het CDA Europarlementslid Wim van de Camp.

Dankzij CDA afdeling Brussel/Luxemburg kon ik vanmiddag aanschuiven aan een lunch waar Mister Europa Herman van Rompuy, voorzitter van de Raad van Europa, zou spreken. Een informele bijeenkomst. Een bijeenkomst onder ons zoals de inleider opmerkte. Van Rompuy is welbespraakt met charme, wijsheid en humor en ligt prettig in het gehoor. Als een van de hoogst geplaatste politici van Europa weegt en wikt hij uiteraard zijn woorden echter zonder oppervlakkig of nikszeggend te worden.

Hij erkende de ernst van het Griekse drama. Niemand weet hoe dit gaat aflopen. Men blijft hopen dat de gematigde Griekse politieke krachten elkaar uiteindelijk zullen weten te vinden. Dat de Grieken radicaal gestemd hadden, hoe vervelend ook voor de Eurozone, kon hij ook wel begrijpen. Immers in Noord Europa hebben we het over een beetje minder meer, er zit nog groei in het vat. In Griekenland zijn de lonen daarentegen met 20% of meer gedaald en dat is dus heel andere koek.

Van Rompuy sprak geruststellende woorden over de regeringswisseling in Frankrijk. Hij kan het weten want hij was al bij Hollande op bezoek geweest. Het aantreden van de socialist Hollande tot president van Frankrijk is minder bedreigend dan het Griekse drama waarvan de uitkomst immers onzeker is. Europa kan goed leven met de vraag van Hollande om naast besparingen (hij tornt niet aan de 3% regel) meer aandacht aan economische groei te besteden. Daar is men trouwens binnen de Europese commissie al een tijdje mee bezig. Politiek is dus de kou al uit de lucht, zo begrijp ik. De vraag is in welke vorm dat voornemen tot economische groei gekoppeld zal worden aan het akkoord over de strenge begrotingsregels. Dat is meer een juridische kwestie die men aan de Europese Commissie kan overlaten, aldus van Rompuy.

Uit de woorden van Van Rompuy maakte ik op dat de norm van maximaal 3% tekort in het nationale budget een harde voorwaarde is vooral bedoeld om te komen tot het zo gewenste begrotingsevenwicht in alle landen van de Eurozone. Maar er valt natuurijk te praten over de weg daar naar toe. Kortom er is ruimte voor politieke onderhandelingen. Er is lucht maar dan alleen als er ademnood is. Hij grapte dat Nederland er dus niet voor in aanmerking zal komen.

Over de vraag of Eurobonds niet de oplossing zijn voor het renterpobleem van landen als bv. Italië en nu Spanje antwoordde van Rompuy dat die op de korte termijn niet mogelijk zijn. Wel voorziet hij Eurobonds voor de langere termijn, zoals per slot van rekening ook aan de komst van de Euro een lange tijd van voorbereiding is vooraf gegaan. Tot slot wees hij er een vragensteller op dat alleen al het feit dat men in Europa samenwerkt al een waarde op zich heeft, los van de noodzaak om in de wereld de gezamenlijke belangen te behartigen.

DE ERFZONDE

Wetenschappelijk is de erfzonde natuurlijk flauwekul. Maar in de praktijk van alledag kom je het nogal eens tegen. Zo heeft Duitsland een historische schuld vanwege de Tweede Wereldoorlog. Een schuld die de generatie Duitsers geboren na de Tweede Wereldoorlog nog altijd wordt aangerekend. Wanneer die schuld is afbetaald? Niemand die het weet. Voorlopig in ieder geval nog niet zoals we laatst nog konden zien tijdens het hoogtepunt van de Griekse crisis.

Nederland heeft zijn historische schuld van de slavenhandel naar het schijnt ook nog niet afbetaald. Nakomelingen van slaven blijven ons aan die schuld herinneren. Wanneer die schuld zal zijn afbetaald? Niemand die het weet, ook niet na al die honderden jaren.

Ik herinner me uit de communistische tijd in Rusland een gids die, omdat hij uit een aristocratische familie stamde, geen toegang kreeg tot bepaalde faciliteiten die de Russische regering zijn burgers verschaft. Je mag aannemen dat die schuld met de val van het communisme is afbetaald.

En wat te denken van onze historische schuld aan Indonesië? Is die al afbetaald? Hoewel over het algemeen de Indonesiërs niet uit zijn op een vereffening van die schuld, steekt die ook daar elke keer weer de kop op. Wanneer die schuld vereffent zal zijn, weten we ook niet.