DIJSSELBLOEM EN KNOT

Klaas Knot (links) in gesprek met Jeroen Dijsselbloem (rechts).

Eergisterenavond in Nieuwsuur zag ik korte interviews van journalist Mariëlle Tweebeeke met de 2 belangrijkste politiek financiële mannen van Nederland, Jeroen Dijsselbloem, Minister van Financiën en voorzitter van de Europese Raad van Ministers van Financiën, en Klaas Knot, President van de Nederlandsche Bank.

Op de vraag of we de Londense financiële wereld wel tegemoet moeten komen door het Nederlands plafond voor bonussen te verhogen, antwoordde Dijsselbloem dat we ons eerst maar een moesten afvragen of we de Londense financiële wereld met zijn Amerikaanse-Engelse financiële stijl wel moeten willen in ons land. 

Dat is een wereld van (te) grote financiële risico’s waarin de bonuscultuur ook nog de rol van aanjager heeft. Knot zijn antwoord dat we dit onderwerp emotielozer moeten benaderen, verbaasde me. Dijsselbloem was de rust zelve en had terecht de politieke hamvraag gesteld die je in zo een geval hoort te stellen.

Het verhaal van onze financiële president stelde me niet gerust. Hij had best mogen ingaan op de vraag van Dijsselbloem of Nederland een nieuwe  financiële voorpost van Europa moet worden voor het Angelsaksische model. 

Dat model jaagt op aandeelhouderswaarde en ziet bedrijven puur als instellingen om geld mee te verdienen. Alles voor de winst. Het besef dat een onderneming bovenal een mensenzaak is, is in die wereld heel laag of zelfs afwezig. Angelsaksisch kapitalisme is Wild-West kapitalisme. 

Op de vraag of we nu beter voorbereid zijn voor een financiële crisis dan tien jaar geleden raakte Knot verzeild in zijn beperkingen als Nederlands bankier die zich slechts kan voorbereiden op zwaar weer dat nu eenmaal van buiten komt. Dat doe je door buffers te bouwen als overheid, als pensioenfondsen en als gezinnen (de aankoop van huis zelf meefinancieren). 

Dijsselbloem reageerde praktischer.De oprichting van de Europese Bankenunie moet een Europese financiële crisis voortaan voorkomen. De Bankenunie is bedoeld om banken waar nodig op een nette manier failliet te laten gaan en te voorkomen dat Europees belastinggeld gebruikt wordt om banken te redden. 

Beiden konden natuurlijk niet voorspellen of zo een crisis er weer aan zat te komen. Helaas is het politieke collectieve geheugen kort, nog geen generatie lang aldus Knot, en dus kan er in  de toekomst altijd weer zoiets gebeuren.

Het nog steeds strooien met goedkoop geld van de Europese Centrale Bank (de rente is nul of min) om de gevolgen van de financiële crisis het hoofd te bieden, moet binnenkort beëindigd worden anders kan het dadelijk alsnog weer goed mis gaan, zo erkenden de beide mannen.

DE ONGELOOFLIJKE STRIJD VAN VAROUFAKIS TEGEN DE EUROPESE DEMONEN

De Ongelooflijke Strijd van Varoufakis tegen de Europese Demonen
(een digitale compositie van Petrus)

FELICITATIES VOOR TIMMERMANS EN NEDERLAND

Een digitaal bewerkte foto van petrus met dank aan het ANP.

De bovenstaande foto stond op 7 januari van dit jaar op mijn blog “Ik ben Frans Timmermans”. Voordat Timmermans minister werd, kende ik hem al van de Pauw & Witteman show waar hij regelmatig als uitlegger van buitenlandse politiek optrad. Toen viel mij zijn ambitieuze ijdelheid al op. Dat is een vaststelling, geen veroordeling. Hij voldoet aan alle eisen van een diplomaat: talenkennis (in Nederland is dat tegenwoordig héél bijzonder), kool en geit sparen waar nodig, kunnen vleien waar nodig, een brede kennis van zaken en welbespraakt . Ruim voldoende voor een goede minister van Buitenlandse zaken. Maar toen ik deze foto zag, gemaakt tijdens een bezoek aan Cuba, besefte ik dat zijn ambities verder reikten dan Nederland. Ziedaar, hij is Europees Commissaris geworden. Of het ook wat wordt? Dat weet niemand, maar Juncker ziet hem alvast zitten. Die lijkt me overigens politiek slimmer dan Timmermans. Hoe dan ook, ik wens hem veel succes. Gefeliciteerd Frans en nog vele jaren als Eurocommissaris.

Jeroen Dijsselbloem. Een digitaal bewerkte foto van Petrus.

Jeroen Dijsselbloem heeft dus toch niet die zware Eurocommissaris post gekregen die het kabinet en misschien wel meer mensen in het land voor hem wilden. Hij maakte de klassieke fout waarin vele Nederlanders hem in het internationale circuit zijn voorgegaan. Dijsselbloem dacht dat Juncker zijn tijd had gehad en hij daarom wel uit de school kon klappen. Een misrekening van jewelste in de politiek. Wie eenmaal aan de top heeft gestaan, blijft ook invloed houden mits hij niet veroordeeld wordt en in de gevangenis terecht komt. Ik had Dijsselbloem zijn Euro-commissariaat gegund. Hij heeft er de kennis en de inzichten voor en kan ondanks de uitschuiver over Juncker goed bemiddelen, zo heb ik begrepen uit krantenberichten. Hij lijkt me ook aangenaam als mens en collega. Het voordeel is dat we hem nu als een goede minister van financiën houden. Ook mooi voor een klein land als Nederland. Gefeliciteerd Nederland met het aanblijven van Jeroen Dijsselbloem.

JEROEN DIJSSELBLOEM

Vanwege de tentoonstelling "Frans Hals. oog in oog met Rembrandt, Rubens en Titiaan in het Frans Halsmuseum te Haarlem, vond ik het wel zo toepasselijk om een digitale fotocollage te maken met een schilderij van Frans Hals. Oorspronkelijk is dit een portret van Willem van Heythuyzen uit ongeveer 1625. Bovendien lijkt het portret ook enigszins overeen te komen met het nogal zelfverzekerde karakter van Dijsselbloem.

Wie is Jeroen Dijsselbloem? Langzaam maar zeker krijgen we een publiek en politiek antwoord op die vraag. Niet vanwege zijn functie van minister van Financiën maar de daarvan afgeleide functie van voorzitter van de Eurogroep financiën. Dank zij de bankencrisis in de Eurozonelanden staat Dijsselbloem niet alleen op de voorpagina's van Nederlandse kranten maar van de hele internationale pers. Dat daar ook artikelen verschijnen om hem te beschadigen of zelfs van zijn post te verjagen, is normaal. Een kwestie van belangen – van de financiële wereld – en soms ook regelrechte politieke afgunst. Maar zo lang Dijsselbloem gesteund wordt door Duitsland is er geen vuiltje aan de lucht.

Ook in Nederland hebben sommige politiekers en journalisten moeite met de nieuw verworven positie van Dijsselbloem. Ik proefde onlangs nog bij Ferry Mingelen en Twan Huijs enige laatdunkendheid over zijn zogenaamde dubbelfunctie van Minister van Financiën en Voorzitter van de Eurogroep Financiën. Dezelfde laatdunkendheid die je ook te horen kreeg in de media toen premier Balkenende mocht aanschuiven bij de G7. Nederland staat oh zo graag vooraan in de wereld en vertelt nog liever hoe het in de wereld moet gaan maar zodra dat leidt tot een positie van belang, zoals nu Dijsselbloem en toen Balkenende, dan slaat de politieke afgunst toe.

Ik zag gisteren Dijsselbloem bij P&W uitleg geven over de gang van zaken rond de Cyprus crisis en ik moet zeggen dat hij overeind bleef. Is dat moeilijk bij P&W? Niet meteen, maar toch. De internationale rel over zijn uitspraken over de aanpak van de Cyprus crisis – voortaan betalen de banken met hun aandeelhouders, obligatiehouders en desnoods rekeninghouders mee aan de crisiskosten – pareerde hij koeltjes. Nee, het was geen blauwdruk voor de toekomst want elk land in crisis vergt een eigen specifieke aanpak maar het moge duidelijk zijn dat de belastingbetaler geen zin heeft om telkens opnieuw op te draaien voor de kosten die bankmanagers en hun volgelingen maken. Dat is schrikken voor de financiële wereld vooral in Frankrijk en Engeland waar ze de hete adem van Duitsland in hun nek voelen.

De crisisaanpak van Dijsselbloem samen met Duitsland zou je typisch Europees kunnen noemen. Geen wild west kapitalisme door een bank zo maar pardoes failliet te laten gaan zoals gebeurd is met Lehman Brothers in 2008 met tot gevolg een wereldwijde financiële tsunami, maar ook niet het tegenovergestelde, de redding van banken op kosten van de belastingbetaler, behalve misschien in uiterste nood. Over blijft de aanpak van het gecontroleerde faillisement. Is dat nieuw? Nee, kijk maar naar wat er gebeurd is met de Belgische Fortis bank. In feite werd die opgesplitst door de terugkoop van ABN/AMRO door Nederland en het resterende deel te verkopen aan Paris Bas. Kijk wat met de Frans-Belgische bak Dexia is gebeurd: opsplitsing in een goede (Belfius) en slechte bank (Dexia). De Spaanse Caja's werden door hun eigen regering gedwongen tot fusies om faillissementen te voorkomen. In al deze gevallen hebben de aandeelhouders moeten bloeden maar in al die gevallen moest er toch nog geld bij van de belastingbetaler.

Om te voorkomen dat de belastingbetaler moet blijven dokken is nu een variant opgedoken waarin voortaan ook de grote spaarders risico lopen. Dat is nieuw en dus schrikken voor de financiële wereld die er zelf niet voor terugschrikt om hypotheekhouders met een achterstand in betaling uit hun huis te zetten. Dat je probeert bij de spaarders de schade te beperken is logisch maar dat kan nooit tegen elke prijs zijn. Het is al mooi dat er een 100.000 € garantie is per deposito is. Des te beter dus dat Dijsselbloem rustig blijft. Zijn reactie in het VK interview van vandaag dat de onzekerheid van spaargelden als gevolg van de eerder voorgestelde maatregelen in Cyprus tot een bankrun in Europa zouden leiden, er vooral een was bij journalisten, politici en opniemakers, staat me ook wel aan. Hij laat zich niet opjutten door politieke tegenstanders, media en de spreekbuizen van de financiële wereld, die zo langzamerhand denken dat de wereld van hun is. Mooi niet. Dijsselbloem is bezig het primaat van de politiek en de publieke zaak te herstellen. Dat is verstandig én vertrouwenwekkend.

DIJSSELBLOEM NU AL KOP VAN JUT

Een digitale fotobewerking vanPetrus van het schilderij 'De Bankier en zijn Vrouw' van de Vlaamse schilder Quinten Matsijs (1514), Museum Het Louvre. 

De aanloop voor het weekeinde was nog rustig maar toch al een tikkeltje onheilspellend. De attente lezers wisten het al. Cyprus verkeert in zwaar weer. Een noodlening van Europa lag in het verschiet om te voorkomen dat de banken zouden omvallen. Griekse waardepapieren hadden immers door de Griekse crisis veel van hun waarde verloren (de fameuse haircut). Aangezien Europa ondertussen de nodige institutionele maatregelen heeft genomen om een dergelijke kleine crisis op te vangen, zeker op een klein eilandje als Cyprus, kon je gerust op twee oren slapen. De Euroministers van Financiën o.lv. onze eigen Minister Jeroen Dijsselbloem zouden de zaak wel regelen.

Maar in het weekeinde barstte de bom. We zagen een herhaling van beelden die we indertijd van Griekenland zagen. Boze en verontwaardigde demonstranten met zwaaiende vlaggen die NEE schreeuwen. Over hun toeren geraakte mannen en vrouwen voor de camera's. Je zou denken dat in zo'n situatie de media hun best doen om de nodige achtergrondinformatie te verschaffen. Maar eerst en vooral volgt de sensatie, de verwijten, de verontwaardiging en de woede zodat het zoeken wordt naar de feiten.

Je probeert te achterhalen waar het over gaat. Ik lees over een heffing van 6,75 % op het spaargeld tot 100,000 €, daarboven is het 9,9% . Is die heffing eenmalig of blijvend? Vanwaar die heffing? Is het een soort belasting? Hoeveel krijgen ze nu van Brussel? Waarom moeten ze zelf geld ophoesten? enz. enz. Uiteindelijk vind je de feiten maar het blijft moeilijk want met name in de Nederlandse media slaat de verontwaardiging toe vermengd met sensatie, onheilsvoorspellingen, foute inschattingen in Brussel, slechte communicatie van Brussel enz.

Uiteindelijk wordt duidelijk dat het om een eenmalige heffing gaat omdat een alles omvattende Europese noodlening Cyprus zou opzadelen met onbetaalbare aflossingen. Cyprus moet dus zelf een bedrag bijna 6 miljard ophoesten. Dat kan het beste door een eenmalige belasting op spaargeld. Cyprioten schrikken zich natuurlijk rot. Tot nu toe was de crisis een ver van hun bed show. Het is op Cyprus altijd mooi weer en dat moet zo blijven, ook in crisistijd. Cypriotische actievoerders, deskundigen en journalisten struikelen over elkaar van verontwaardiging over de aantasting van het vertrouwen, de kans op een bankrun en god weet wat nog meer. Wat zijn ze blij in Hilversum, de crisis is weer terug en dan zijn wij weer lekker bezig.

Twan Huys van Nieuwsuur wist zelfs nog 3 dagen na de feiten de zaak weer flink op te fokken. Terwijl Dijsselbloem in de Tweede kamer zit te vergaderen, "staat Cyprus in de fik" zo analyseert hij haarscherp. Hij zou nu moeten rondbellen met heel Europa om de zaak te regelen, aldus Twan. Die jongen weet hoe het werkt! Ferry Mingelen draagt het zijne er toe bij: “dat komt ervan als je 2 functies wilt combineren”. Dat de beslissing unaniem genomen is door de Euroministers van Financiën, dat er redenen zijn voor het besluit, dat het IMF met de maatregel instemt, dat de ECB meedoet, dat zegt blijkbaar allemaal niks. Deskundige Martin Visser stookt het vuurtje voor Twan nog eens deskundig op. De media hebben immers een kop van jut nodig en daar leent Dijsselbloem zich nu prachtig voor. Ik ben geen fan van Dijsselbloem maar vind wel dat hij de kans moet krijgen om zich te bewijzen als voorzitter van de Euroministers van Financiën. Toch ook een goeie zaak eindelijk ook eens een landgenoot wat hoger in de Europese hiërarchie zit of mag dat niet van Twan c.s.?

Over de Cyprioten kan ik kort zijn. Hun land met veel te grote banken zit diep in een finaciële crisis. Als ze denken dat ze dat geen geld gaat kosten, zijn ze behoorlijk dom. Als je vliegtuig in de fik staat en naar beneden dreigt te storten, kun je ook geen beroep meer doen op de garanties dat dit niet zou gebeuren. Wat dacht je van de IJsland crisis? Nederlandse spaarders bij IJslandse banken kregen van IJsland hun geld niet terug, dat moest Nederland (Wouter Bos weet je nog?) doen. En wat te denken van hogere belastingen op verzekeringen?  Gelukkig was daar Nout Welling, de toenmalige baas van de Nederlandse Bank, als de kop van jut. Nederland moet en zal een schuldige hebben. 

In België dreigen tienduizenden heel kleine spaarders bij Belfius, voormalig Dexia, al hun spaargeld te verliezen. Ze dachten dat het spaargeld was maar volgens doorgewinterde beleggers zijn het gewoon aandelen en dus moeten ze voor de bijl. Het wachten is op een beslissing van Brussel. Grote kapitalisten lusten kleine kapitalisten op zo'n moment rauw. De wereld is hard.