Posts tonen met het label armoedebestrijding. Alle posts tonen
Posts tonen met het label armoedebestrijding. Alle posts tonen

dinsdag 18 juni 2024

WAAR IS ONTWIKKELINGSSAMENWERKING GEBLEVEN?

 

Als wetenschapper, sociaal democraat en Nobelprijswinnaar legde Jan Tinbergen de basis voor onze Nederlandse planbureau's die tot op de dag van vandaag een hoofdrol spelen in de Nederlandse politiek en het bestuur. In zijn latere leven wijdde hij zich als voormalig adviseur van de Volkerenbond aan ontwikkelingshulp later genoemd ontwikkelingssamenwerking.

Waar is ontwikkelingssamenwerking gebleven? Het was hét onderwerp van de toekomst in de jaren zestig en zeventig, de tijd dat ik studeerde aan de universiteit en op zoek was naar een levensdoel. Het heeft decennialang op de internationale agenda gestaan. De VN speelde een hoofdrol in het formuleren van doelstellingen en organisatie van de samenwerking.


Een van de grote wetenschappelijke sponsors van het idee van ontwikkelingssamenwerking was de Nederlandse econoom en Nobelprijswinnaar prof. Dr. Jan Tinbergen (1903-1994). Zijn idee was in wezen eenvoudig. Rijke landen voorzien de arme landen van het benodigde kapitaal om zich uit te armoede te werken. 


Op een VN conferentie werd vastgelegd dat de rijke landen jaarlijkse 0,7% van hun bruto nationale inkomen naar ontwikkelingslanden zouden overhevelen in de vorm van projecten, programma’s enz. Nederland liep over van enthousiasme voor het idee. Iedereen deed op de een of andere manier mee.


Het werd een wereldwijde inspanning vol optimisme om de armoede de wereld uit te helpen tot bleek dat het niet eenvoudig een kwestie van geld is. Regeringen in Derde Wereld landen zijn instabiel, onervaren en hebben gebrek aan kennis. Er zijn grote en kleine uitbraken van burgeroorlog en conflicten. Er is omvangrijke corruptie. Iedereen kan dat dagelijks zien op het NOS journaal.


Maar sommigen zijn hardleers. Zo zag ik in de Volkskrant een oproep om de superrijken meer te belasten en dat te geven aan de armen. Alsof geld uitdelen ook maar iets uithaalt. Als geld niet productief besteed wordt dan verandert er niks. Dan blijven de armen afhankelijk van de geldgevers. De ellende is nu dat in veel landen geld, ook ontwikkelingsgeld, niet productief besteed wordt. Het verdwijnt in de verkeerde zakken.


Het aanvankelijke optimisme over de ontwikkeling van Suriname nadat het in 1975 onafhankelijk was geworden, verdween snel toen bleek dat het land er niet in slaagde op eigen benen te staan, ondanks de hulp die het uit Nederland had gekregen. De broodnodige politieke stabiliteit werd ondermijnd door een militaire staatsgreep. Er was geen gemeenschappelijke visie op de toekomst. Corruptie, gebrek aan fatsoenlijke wetgeving en kennis deed de rest.


Andere voormalige koloniën kenden hetzelfde lot. Landen als Mozambique, Angola en Congo kwamen terecht in langdurige burgeroorlogen waardoor economische en sociale ontwikkeling onmogelijk werd. De Arabische wereld bleek niet in staat zich te bevrijden uit oude, paternalistische structuren, de corruptie en het gebrek aan transparantie.


Zuid Afrika had na de afschaffing van de apartheid in 1994, gevolgd door vrije verkiezingen waarbij Nelson Mandela president werd, een prima uitgangspunt om te behoren tot de ontwikkelde landen. Helaas, bleek na verloop van tijd de ANC niet in staat om het land verder te ontwikkelen. Zuid Afrika werd armer in plaats van rijker.


Ondertussen heeft ook de VN, ontwikkelingssamenwerking als maakbaar ideaal voor de toekomst laten vallen. Daarvoor in de plaats is klimaatverandering en opwarming van de aarde gekomen. 


Er zijn ondertussen meer dan 25 jaarlijkse klimaat-wereldconferenties geweest, die van alles hebben opgeleverd behalve waarvoor ze bedoeld zijn namelijk de vermindering van de uitstoot van CO2 zijnde het broeikasgas dat de wereldtemperatuur gevaarlijk zou opdrijven.


Zou het kunnen dat de VN de maakbaarheid van de wereld of het nu om armoede of klimaat gaat, overschat? 


woensdag 21 december 2016

OXFAM/NOVIB OP BELASTINGJACHT BIJ MULTINATIONALS

Groepsfoto van de slagers bij Zwanenberg in Oss, toen een van de grootste
export slachterijen in Nederland.
Mijn geboortestad Oss is uiteindelijk een welvarende stad geworden dank zij
multinationals als Organon, Zwanenberg, Hartog, UNOX, Philips Licht,
tapijtfabriek Bergoss, transportbedrijf Vos enz.
In de negentiende eew droegen ook de margarine fabrieken
van Jurgens en van de Bergh, later Unilever geworden, hun steentje bij.
Het vertrek van de laatste twee uit Oss in de 19e en begin 20ste eeuw
zonder sociaal plan en vervangende werkgelegenheid betekende
jarenlange werkloosheid en armoede waardoor de beruchte Osse criminaliteit
(de Osse bende) weer de kop opstak.

Voor Oxfam/Novib is Nederland samen met nog een aantal andere andere landen een belasting ontduiker. Nederland zou te weinig belasting heffen bij multinationals. Natuurlijk moet er correct belastingen betaalt worden maar hoeveel is dat en wat telt mee en wat niet? Die vraag is niet zo simpel te beantwoorden als OXFAM/NOVIB met hun campagne beweren. 

Volgens het Centraal Bureau voor Statistieken zijn de multinationals in Nederland goed voor bijna 2 miljoen banen. Een eenvoudige rekensom leert dat 2 miljoen banen naar schatting goed is voor een loonsom van 70 miljard Euro. Dat levert toch al gauw ongeveer 25 miljard Euro aan inkomstenbelastingen op. Dat is Op 8 miljard na de totale begroting van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor 2017 (33 miljard). Je zou toch zeggen dat op deze manier de multinationals een heel redelijke bijdrage leveren aan de Nederlandse belastingen.

Afgezien van deze 25 miljard aan belastinginkomsten via hun werknemers, geven de multinationals ook nog 2 miljoen mensen werk in ons land. Als de helft daarvan een gezin heeft dan helpen de Nederlandse multinationals dus waarschijnlijk zeker 3 à 4  miljoen mensen in hun onderhoud. Geen geringe bijdrage aan de Nederlandse economie. Als Oxfam/Novib eerlijk was dat zouden ze deze cijfers bij benadering ook melden in hun campagne.

In de campagne wordt ook benadrukt dat de Derde Wereld landen ongeveer 100 miljard zouden mislopen aan belastingen, te betalen door de multinationals. Bij dat bedrag zijn volgens NRC Handelsblad kanttekeningen  bij te plaatsen.

“Het cijfer van 100 miljard is ‘een gefundeerde schatting’, maar een schatting. Bij de stelling dat ontwikkelingslanden door belastingontwijking jaarlijks 100 miljard aan inkomsten mislopen, valt een aantal kanttekeningen te plaatsen. Zo weten we niet precies hoeveel multinationals investeren in ontwikkelingslanden. En we weten ook niet of ze dat blijven doen als ze veel meer belasting moeten betalen. We beoordelen de bewering daarom als niet te checken.”

Maar er zijn meer kanttekeningen te plaatsen. Meer belastinggeld lost het armoedeprobleem in de Derde wereld niet op. Dat zou men ondertussen toch ook bij Oxfam/Novib moeten weten. Neem nou een land als Venezuela met zijn enorme olie, goud en bauxiet voorraden. In theorie zou dit land puissant rijk kunnen zijn maar in de praktijk is het niet eens in staat om zijn eigen bevolking te voeden of van minimale geneeskundige zorg te voorzien.

De oorzaken zijn zoals in veel Derde wereld landen altijd hetzelfde: corruptie en verrijking door de machthebbers, mis-managment, politieke instabiliteit, onbetrouwbare rechtspraak en wetgeving en daar bovenop ook nogal eens gewapende conflicten zoals in Irak, Syrië, Libië, Soedan enz. Maar zulke problemen zijn natuurlijk veel moeilijker op te lossen dan multinationals op hun kop zitten en te suggereren dat zij dieven zijn van de portemonnee van de armen.


Armoede bestrijding is net als in ons eigen land niet alleen een kwestie van geld. Er moet bedrijvigheid zijn die banen schept en dus inkomen. Daarvoor zijn investeringen nodig, maar investeerders komen niet naar politiek instabiele landen met oorlogen, onbetrouwbare wetgeving en rechtspraak, corruptie en oplichting.