Posts tonen met het label waardigheid. Alle posts tonen
Posts tonen met het label waardigheid. Alle posts tonen

vrijdag 20 juni 2025

44. MEXICAANSE VERTELLINGEN. BLOEMENVROUWEN

Diego Rivera, Flower Day, 1915,  olieverf op doek, 147 x 120 cm, Los Angelos County Museum of Art.


Diego vraagt zich af wat hij als eenvoudig schilder hieraan kan doen? Moet hij er wat aan doen? Aan dat laatste twijfelt hij niet. Per slot van rekening heeft hij de revolutie gediend onder Pancho Villa en is de revolutie niet bedoeld voor alle Mexicanen en dus ook voor de indigenas?


Maar de revolutie is voorbij en het land is teruggekeerd naar de orde van de dag, een andere orde maar geen revolutionaire orde. Die zal voorlopig niet komen, dat beseft Diego maar al te goed. De communistische partij doet zijn best maar kan voorlopig geen steen op de andere zetten.


Maar als bij intuïtie beseft hij dat hij als schilder de indigenas hun waardigheid kan geven, waardigheid die hun onthouden wordt door de Mexicaanse bourgeoisie en de autoriteiten die zich revolutionairen wagen te noemen. 


Wat geeft meer waardigheid aan mensen dan schoonheid en die ziet hij overal om zich heen. Ze mogen dan leven in armoede, ze hebben wel hun waardigheid en schoonheid weten te behouden. Dat moet geschilderd worden op canvas en als het even kan op muren van paleizen en overheidsgebouwen. 


Dat wordt zijn missie. De indigena een plek geven in de kunsten, een plek die de bourgeoisie ze niet meer kan afnemen. Geen folkloristische plaatjes maar kunst met een boodschap, die van de   waardigheid van de indianen. Diego neemt zich voor de indigenas  te bevrijden uit hun folklore door ze als waardige mannen en vrouwen te schilderen.


Hij krijgt haast. Hij gaat meteen op zoek naar modellen voor zijn schilderijen. Hij nodigt ze uit om te poseren op de patio van de koloniale woning die hij in het centrum van San Cristobal de las Casas heeft gehuurd. Daar maakt hij schetsen die de basis worden van zijn schilderijen en naar hij hoopt muurschilderingen. 


De indigena vrouwen met bloemen, de bloemen die ze ’s ochtends vroeg op hun rug naar de markt brengen, worden zijn meest geliefde onderwerp. Bloemen zijn geschikt om schoonheid in beeld te brengen. Vooral de wonderschone maagdelijke witte aronskelk met zijn erotisch aandoende stamper is daarvoor geschikt.


Nog nooit heeft hij met zoveel vrijheid en energie getekend en geschilderd. Het voelt zich nu pas een echte schilder. Hij weet waarmee hij bezig is. Het wordt zijn onderwerp in zijn eigen beeldtaal die beïnvloed is door de schilders van zijn tijd zoals Picasso, Cézanne en Gauguin. 


 


maandag 29 juli 2013

DE MAN MET DE TURBO OP ZIJN HOOFD

'De man met de turbo op zijn hoofd', Madagaskar 2013.

Het is niet mijn gewoonte om een foto uit te leggen. Het helpt meestal ook niet. Of je ziet het of je ziet het niet. Het is een kwestie van beeldgevoeligheid en daar kun je als buitenstaander weinig aan veranderen. Toch wil ik voor deze keer als bij uitzondering een woordje wijden aan de bovenstaande foto.

Hoewel je dat op het eerste gezicht zou kunnen denken is dit is geen foto voor een campagne tegen armoede. Het is ook geen foto van een slachtoffer van armoede. Integendeel juist, dit is een foto van een waardige man. Een foto dus over waardigheid. Waardigheid ondanks zijn blote voeten, zijn armoede en zijn lage sociale status. Voor waardigheid heb je geen Armani pak nodig of een luxe auto of een mooie vrouw naast je. Waardigheid is een waarde op zich en dus in beginsel onafhankelijk van armoede of rijkdom. Maar uiteindelijk kunnen zowel rijkdom als armoede de waardigheid van iemand wel aantasten. We hebben dan medelijden met zulke mensen. Ze zijn slachtoffer van de omstandigheden geworden. Ze beschikten niet over de geestelijke weerbaarheid om hun waardigheid te behouden. Dat is tragisch.

Het is ook een foto over duurzaamheid. Het is duidelijk dat de man op de foto heel wat minder beslag op de aarde en de natuur legt dan bijvoorbeeld de gemiddelde Nederlander. Voor de Nederlander haast onvoorstelbaar veel minder. Wij kunnen ons zijn leven daarom nog maar nauwelijks meer voorstellen. Toch is het niet zo heel lang geleden dat ook in onze contreien veel mensen met zo weinig leefden. Dank zij onze voorvaderen hebben wij het nu materieel een stuk beter. Of ons geestelijk leven er ook beter op is geworden, is de vraag. Misschien bij de een wel en bij de ander niet, wie zal het zeggen?

Het is ook een foto met symboliek. De man heeft al een weg afgelegd in zijn leven. De weg naar de toekomst is daarentegen nog onbekend al geeft ons de foto al wel een vermoeden daarvan. De boom staat voor de natuur die er altijd zal zijn. De accu van het merk Turbo die hij op zijn hoofd draagt, getuigt van zijn economische en maatschappelijke activiteit. Hij onderneemt iets om van te leven.  

maandag 4 maart 2013

ARBEID VRIJHEID




Dit beeld staat naast het indrukwekkende barokke gemeentehuis van Antwerpen. Het heeft daarmee een prominente plaats in de stad. Heel veel Antwerpenaren en toeristen komen langs dit beeld. Of ze het ook zien, is natuurlijk weer een andere zaak. Ik heb er vaker voor stilgestaan en me afgevraagd wat het beroep van de man is. De werkkleding van de man doet Middeleeuws aan. Is dit een kathedralenbouwer of een havensjouwer uit de bloeitijd van Antwerpen toen Vlaanderen nog de Zuidelijke Nederlanden waren? De bloei van Amsterdam moest toen nog beginnen.

Wat wordt met “ARBEID VRIJHEID” op de sokkel bedoeld? Dat arbeid een mens vrij maakt? Dat is maar de vraag. Het zou zo moeten zijn, maar dat is vaak niet het geval. Arbeid kan wel degelijk ook dwang zijn of nog erger, bijvoorbeeld slavernij. Het niet anders kunnen omdat er nu eenmaal brood op de plank moet komen en de huur betaald moet worden, is niet direct een vorm van vrijheid.

Missschien wordt hier met vrijheid 'waardigheid' bedoeld? Op de sokkel staat zo te zien een zelfbewuste man. Een man die zich bewust is van zijn waarde en dan niet in de geldelijke betekenis van het woord. Een man of vrouw die zijn brood zelf verdient met werken, is natuurlijk veel en veel waardiger dan de man of vrouw die hun hand moeten ophouden. Bedelen doet afbreuk aan de menselijke waardigheid als persoon en als lid van de gemeenschap. Werkende mensen zijn zelfbewuste, in zekere zin dus vrije mensen. Is dat wat bedoeld wordt of zit ik er toch naast?

Wat is de betekenis van het baldadige oranje hoedje op het hoofd van de werkman dat er eigenlijk niet bij hoort? Is het een uitroepteken of een knipoog naar de werkman als waardig en zelfbewust man? Ik denk van beide een beetje.