DREIGENDE TELOORGANG VAN LANDSCHAP ROND OSS

 

In de Maashorst, een bosgebied ten zuiden van Oss, is een kudde oerossen of wisenten gelegerd. Ze hebben hun eigen leefgebied waar weliswaar ook wandelaars en fietsers in mogen maar je moet dan wel een ontmoeting met zo een kudde aandurven. Dat wil niet iedereen. Ik ken fietsers die de Maashorst daarom mijden. Waarom die oerossen daar zijn, is een raadsel. Gek is ook dat terwijl boeren hun productieve koeien moeten wegdoen, oerossen plotseling welkom zijn in een recreatiepark; Want laten we wel wezen de Maashorst is een natuurgebied voor recreatie en geen gebied om te experimenteren met herbewildering.

Oss staat niet bekend als een gewilde woonplaats. Dat mag van mij zo blijven. Ik heb het prettiger wonen in een middelgrote of kleine stad dan in een grootstad. Daar heb je weliswaar van alles bij de hand maar de prijs is teveel drukte en lawaai.

In een middelgrote stad als Oss is er betere balans tussen cultuur en natuur, tussen wonen en werken. Oss wordt omgeven door prachtige natuur. Tussen de stad en de Maas liggen uitgestrekte polders in alle denkbare kleuren groen met her en der verspreid grazende koeien. Het landschap wordt doorsneden door sloten, afwateringen, weteringen, polderwegen en weggetjes met bomen.

Langs de Maas aan de dijk liggen stille rustieke dorpen als Maren-Kessel, Lith, Lithoijen, Oijen, Megen, Diemen, Demen, Neer- en Over-Langel, Ravenstein enz. Deze ingetogen boerendorpen en stadjes hebben een lange geschiedenis. In het midden van het dorp staat nog altijd een kerk die herinnert aan de katholieke cultuur waar dit deel van Brabant ondanks de ontkerkelijking nog steeds van doordrengt is.

Helaas dreigt de rust nu verstoord te worden door de aanleg van torenhoge windturbines die straks de toren van de Grote Kerk van Oss, van oudsher de blikvanger en het oriëntatiepunt in de polder, te verdringen.

In tegenstelling tot de boeren zullen de torenhoge windturbines het landschap definitief industrialiseren. Ze zijn niet duurzaam - in 15 jaar versleten en moeilijk of niet te recycleren en milieu-onvriendelijk voor mens en dier.

Ten zuiden van Oss ligt het aaneengesloten bosgebied Maashorst. Aan de grenzen daarvan liggen grotere en kleinere dorpen als Schaijk, Herpen, Zeeland, Heesch en Uden. Het is een indrukwekkende afwisselend natuurgebied ook nog eens geschikt voor allerlei vormen van recreatie zoals wandelen, fietsen, paardrijden, mountainbiken, kamperen en zwemmen.

Maar ook hier slaat het noodlot toe maar dan geen industrialisering van het gebied behalve zandwinning maar een project van verwildering met hulp van oerossen. Merkwaardig initiatief. Koeien worden ongewenst verklaard, oerossen zijn plotseling gewenst terwijl ze er al honderden jaren weg zijn.

Je kunt als wandelaar of fietser in hun leefgebied komen.Veel fietsers zien het niet zitten om met zo een kudde geconfronteerd te worden en mijden voortaan de Maashorst. Zo jagen de oerossen de mensen het bos uit.

Dat weerhoudt de liefhebbers niet om het project uit te breiden. Wat is de bedoeling hiervan? Het hele gebied zogenaamd teruggeven aan de natuur en de mensen terugdringen? Dat zou zo maar kunnen. Sommige natuur en dierenliefhebbers gaat niets te ver en populistische politici hollen daar achteraan. 

DE MAASHORST

Het Klompven bij avond gelegen in het gedeelte dat vroeger Maupertuus werd genoemd. Het is een populiar wandelgebied vooral onder hondenbezitters. De reatuarnats Pan & ZO en Kriekeput, het bungalowpark Herperduin, de kinderspeeltuin en de uitkijktoren liggen er allemaal op wandelafstand.

De Maashorst is een natuurgebied tussen Oss en Uden, maar eigenlijk is het een park, zeker als de je omvang en de functie vergelijkt met echte natuurgebieden elders in Europa. De laatste jaren zie je dat de recreatiefunctie steeds meer begint te wringen met de natuurfunctie.

Aan de ene kant zijn daar de natuurliefhebbers die de Maashorst het liefst zouden willen "herstellen" tot een oorspronkelijk natuurgebied (wat dat ook moge zijn?) met wilde runderen (wisenten en tauros), wolven en paarden en zo. Een soort indianengebied maar dan voor blanken waar wij als jongeren bij de verkenners al van droomden als we kampeerden in Maupertuus, de voormalige naam voor  een stuk Maashorst bij Herperduin.

Aan de andere kant zie je wandel en fietspaden, mountainbike routes, paarden routes, een groots opgezette speeltuin bij het oude bungalowpark Herperduin en twee restaurants, Kriekeput, Pan & Zo en de Boshut.  De vennen zijn veranderd in een grootschalige honden uitlaatplek van voornamelijk jongelui die er een groeiend aantal honden op na houden. Sinds kort staat er een grote uitkijktoren die in de nabije toekomst misschien wel een lift krijgt zodat hij ook toegankelijk wordt voor mensen met een beperking. Om de boel af te ronden heeft natuurmonumenten er een op de toekomst gerichte natuurbegraafplaats in aangelegd.

De romantische natuurliefhebbers willen het bos beheren door het zoveel mogelijk in zijn oorspronkelijke staat te behouden. De hei moet hei blijven ook al wordt heel Nederland op de schop genomen. Het dode hout moet in het bos blijven als voeding voor de bosbodem. Ik zie op mijn fietstochten door de Maashorst zoveel hout dat de Maashorst wel een grote brandstapel lijkt. Je moet er niet aan denken wat er gebeurt als daar de fik inkomt.

De Maashorst weerspiegelt de worsteling van een overbevolkt land met zijn aan de ene kant romantische en nostalgische verlangen naar zogenaamde echte natuur en anderzijds de behoefte aan recreatie bij een groeiend aantal stedelingen uit de omringende steden. Uiteindelijk is het een mengelmoes met van alles en nog wat maar  een natuurgebied is het niet. Dat kan ook niet als je de omvang, de ligging en de bevolkingsdichtheid in aanmerking neemt. Het is een park voornamelijk bestemd voor recreatie. Degenen die een echt natuurgebied willen, doen er het beste aan om een stuk Duitsland of Belgische Ardennen te kopen dan wel de bevolkingsgroei terug te dringen tot laat ons zeggen begin 19e eeuw zodat er plaats komt voor meer konijnen en vossen, vogels en kikkers en wie weet ander wild.