Posts tonen met het label unidad popular. Alle posts tonen
Posts tonen met het label unidad popular. Alle posts tonen

vrijdag 27 oktober 2023

13. AMERICA LATINA.CHILEENSE VERKIEZINGEN EN DE AMERIKAANSE MULTINATIONAL ITT

 


In maart 1973 worden de Chileense parlementsverkiezingen in de wereldpers en dus ook in Nederland nauwlettend gevolgd. Dat het bij de Nederlandse kranten aan politiek inzicht ontbreekt, blijkt uit de verschillende krantenkoppen aldus onze landen redaktie in CLAT Nieuws.

“De Volkskrant: “Chili stemt massaal. Allende in het nauw bij verkiezingen;”, renonrechte de indruk wekkend dat Allende aan de verliezende hand was, de nRC: “Uitslag Chileense verkiezingen betekent overwin voor Allende”, Trouw: Allende’s linkse coalitie gaat nederlaag tegemoet”, De Tijd: “Verkiezingen versterken Allende”.(CLAT Nieuws no.4, mei/juni 1973, 4e jaargang)

Wat is er aan de hand? Onze redacteur vermeldt dat 43, 4% van de kiezers voor voortzetting van Allende’s politiek heeft gestemd. Nog nooit eerder in de geschiedenis heeft een zittende president bij tussentijdse verkiezingen zijn aanhang vergroot. Allende is in 1970 met 36, 2% van de stemmen tot president werd gekozen.

Verontrustend daarentegen is de verdeeldheid binnen de Unidad Popular. De gematigde stroming waartoe Allende zelf behoort, wil hervormingen binnen de bestaande orde. De radicale stromingen (waaronder linkse voormalige christendemocraten) verwerpen de bestaande maatschappelijke orde en willen vanaf de basis een 'socialistiese maatschappij' op bouwen. 

Internationale aandacht krijgt de ITT (Internationale Telefoon en Telegraafmaatschappij) die zich in Chili gedraagt als een staat in een staat. Gedwongen door een senaatscommissie was ITT open over haar verzet tegen de regering Allende. 

“Vice-president van de ITT, William Merriman, zei dat zijn maatschappij 25 keer bij het ministerie van buitenlandse zaken heeft aangedrongen alle ekonomiese hulp aan Chili te staken, leningen van internationale banken onmogelijk te maken en andere ekonomiese sancties toe te passen. Hij voegde er aan toe dat een ITT funktionaris een brief met 19 suggesties voor acties van de Noord-Amerikaanse regering had geschreven.” (Nieuwsoverzicht in CLAT Nieuws No.4, mei/juni 1973, 4e jaargang)
 

vrijdag 20 oktober 2023

12 AMERICA LATINA. DE CHILEENSE DEMOCRATISCHE SOCIALISTISCHE REVOLUTIE


 

Als ik een land moet aanwijzen dat een stempel heeft gedrukt op mijn bewustwordingswerk (geen mooi woord, maar het is niet anders) dan is dat Chili. In dat land was in 1970 dankzij een coalitie van linkse partijen -Unidad Popular - door "demokratiese" verkiezingen de socialist Salvador Allende tot president verkozen.

Zijn verkiezing hield de belofte in dat voor sociaal- economische en politieke veranderingen niet persé een gewelddadige revolutie nodig is zoals die in Cuba. De verkiezing van Allende maakt aldus een einde  aan het idee dat de gewapende strijd de enige weg tot verandering is. Voor democraten een opluchting. De gewapende strijd maakt veel slachtoffers en het reguliere leger sterker en brengt democratie niet dichterbij en dat is niet zo best in een continent waar het leger nogal eens naar de macht grijpt.

Bij CLAT Nederland volgen we de ontwikkelingen in Chili van na de verkiezingen nauwlettend in de vaste rubriek ‘periodiek nieuwsoverzicht Latijns-Amerika’ in CLAT Nieuws. In dat nieuwsoverzicht wordt het belangrijkste nieuws uit de verschillende landen van Latijns Amerika gegeven.  

Het wordt gemaakt door enkele vrijwilligers die het nieuws uit de hun toebedeelde landen nauwgezet volgen. Daarmee leveren zij een belangrijke bijdrage aan, kennis over en inzicht in Latijns Amerikaanse landen.

Sinds de verkiezing van Allende haalt Chili regelmatig de voorpagina’s van Nederlandse kranten. De belangstelling voor het Chileense socialistische experiment is groot. In Chili zelf lopen de politieke spanningen hoog op. 

“2 november 1972 had Allende zijn opzienbarende kabinet gepresenteerd: drie hoge militairen op sleutelposities en twee linkse vakbondsmensen op eveneens belangrijke ministeries. Doel van deze samenstelling van het kabinet was om een soort van wapenstilstand tussen oppositie en regering tot stand te brengen. Het idee om de militairen in de regering op te nemen is van Allende zelf. Bij het weerstaan van zijn moeilijkheden (stakers, inflatie, parlementaire tegenwerking) zocht hij naar bondgenoten maar hij heeft weinig keus.
De enige groep die eigenlijk daarvoor in aanmerking kwam was de linkervleugel van de Christendemocraten o.l.v. de verslagen presidentskandidaat Radimiro Tomic. Twee vroegere linkse vleugels van de Christendemocraten, de MAPU (Beweging voor eenheidsvolksaksies) en de IC (Organisatie van Christelijk Links), die zich in 1968 resp. 1972 hebben afgescheiden, zijn in de UNIDAD Popular opgenomen. De linkse stroming die in de moederpartij is gebleven staat onder leiding van Tomic maar is duidelijk in de minderheid en manifesteert zich niet veel. Van tijd tot tijd doet Tomic een waarschuwende of matigende uitspraak of spreekt verzoenende taal tegen Unidad Popular, maar hij verlaat de Christendemocratische partij niet.”
(CLAT Nieuws no.2, februari/maart 1973, 4e jaargang)

Er wordt melding gemaakt van een “bazenstaking”, een staking van kleine zelfstandige vervoerders die het land langdurig plat leggen met de bedoeling de regering van Allende te verzwakken of ten val te brengen. Dat lukt niet maar de staking draagt wel bij aan de destabilisering van de regering. Er worden vermoedens geuit dat "rechtse krachten" achter de staking zitten tot en met de CIA, de geheime arm van de VS om overal op het continent het kapitalisme in het zadel te houden. 

Nadat de rust enigszins is weergekeerd bezoekt Allende de VN Algemene Vergadering, Mexico, Moskou en Havana. Op de algemene vergadering is hij scherp over de multinationals die machtiger zijn dan staten. 

Hij beschuldigt de Amerikaanse multinational ITT ervan tot twee maal toe geprobeerd te hebben een burgeroorlog uit te lokken. De Noord Amerikaanse kopermaatschappij Kennecott is volgens hem een agressor die de Chileense economie enorme schade heeft toegebracht. 

De werkgroep Amsterdam houdt de vinger aan de pols van de Nederlandse multinationals in Chili en de rest van het continent. 
 

dinsdag 13 januari 2015

CHILIREIS 5: HET MONEDAPALEIS

La Moneda voorgevel, 22 november 2014
Geen plek in Santiago is van zoveel historisch belang geweest als het Palacio de La Moneda. Dit paleis, waarin nu de Chileense regering huist, was in 1973 het toneel van een gewelddadige staatsgreep die uiteindelijk aan duizenden Chilenen het leven kostte. Maar La Moneda is ook interessant vanwege de architectuur – en het culturele centrum in de kelder.
Het werd in 1784 gebouwd om de nationale Munt te huisvesten. Vandaar ook de naam: ‘moneda’, Spaans voor munt. Pas in 1846 werd het de zetel van de president en een aantal ministeries. Met de gewelddadige staatsgreep van generaal Pinochet in 1973 werd het paleis in één klap wereldbekend . La Moneda werd gebombardeerd toen de zittende president Salvador Allende weigerde te vertrekken.  Allende pleegde toen naar alle waarschijnlijkheid zelfmoord. Het paleis werd in 1981 weer in gebruik genomen. 
President Salvador Allende, 22 november 2014

Met het vertrek van dictator generaal Pinochet  en de terugkeer na de democratie in 1990, Piniochet werd tijdens een referendum weggestemd, kreeg de voormalige president Salvador Allende een standbeeld achter La Moneda en voor het Ministerie van Justitie. Het opschrift luidt "Ik heb vertrouwen in Chili en zijn bestemming". 

Allende was gekozen tot president als kandidaat van Verenigd Links (Unidad Popular), een coalitie van verschillende linkse partijen. Als gevolg van de gewelddadige en brute staatsgreep tegen deze democratisch gekozen president, verloren veel linkse burgers in Latijns Amerika maar ook daarbuiten hun geloof in de democratie als een manier om sociaal-economische veranderingen te bewerkstelligen langs democratische weg.
Carabineros met hond, 22 november 2014
Sinds de terugkeer naar de democratie is het minder grimmig om La Moneda dan in de tijd van Pinochet. Voor het paleis is een grote fontein aangelegd en onder het plein voor het paleis is een gratis toegankelijk cultureel centrum met tentoonstellingen. Niettemin is er veel politie rond het paleis. Hun aanwezigheid is enigszins intimiderend maar als ze gevraagd worden om voor een foto te poseren, is dat zoals je kunt zien op de foto's geen enkel probleem.

Paleiswacht La Moneda, 22 november 2014


Motorpolitie, 22 november 2014


Politiehond met Carabineros, 22 november 2014


Politiebus bij La Moneda, 22 november 2014