REIZEN DOOR DE RUIMTE EN HET TEKORT AAN TIJD.

Man op de Maan met oude achtergrond de Aarde. De Apollo 11 missie bracht op 20 juli 1969 de twee Amerikanen Neil Armstrong en Buzz Aldrin op de Maan. Sindsdien zijn er nog 10 mannen opde Maan geweest. Sinds de Maanlandingen en andere ruimtereizen wordt de Aarde kwetsbaar genoemd, terwijl hij toch al naar schatting 4,5 miljard bestaat.  

Wanneer zijn mensen op de gedachte te komen de ruimte in te willen? Misschien is het verlangen wel zo oud als de mensheid. De val van Icarus uit de Griekse mythologie is een voorbeeld uit de oudheid. Icarus weet niet van ophouden en vliegt met zijn met was ingesmeerde vleugels steeds dichter naar de zon. De was smelt en Icarus maakt een dodelijke val op aarde. Een duidelijke waarschuwing. Wie te hoog vliegt, komt ten val. Zal het ons ook zo vergaan?

Eeuwen later (1500) maakte de Italiaanse uitvinder Da Vinci aantekeningen over hoe een mens zou kunnen vliegen zoals de vogels. Hij bedacht een luchtschroef, een soort helicopter, hoe vleugels gemaakt zouden kunnen worden en zelfs een parachute.

Ruim 350 jaar later eeuw fantaseerde de schrijver Jules Verne over een reis naar de maan in zijn boek “Van de aarde naar de maan”(1865) Maar voorlopig bleef het bij fantasie. De eerste vlucht met een vliegmachine met verbrandingsmotor van de gebroeders Wright in 1903 bracht de droom om de ruimte te veroveren een stap dichterbij.

In die tijd begon men ook te fantaseren over reizen door de tijd. In 1881 verscheen het boek “The Clock went Backward” van de Amerikaanse schrijver Edward Page Mitchell. De tijdmachine als middel om door tijd en ruimte te reizen werd geïntroduceerd door de Britse schrijver H.G. Wells in zijn boek  “De Tijdmachine” (1895).

Een nieuwe fase in het tijd-ruimte reizen trad in met de film “Back to the Future” waarin de jonge hoofdrolspeler Michael Fox met een De Lorean auto als tijdmachine, ontwikkeld door een “gekke professor”, naar het verleden van zijn ouders reist. 

Met zijn ruimte-tijdreis verstoort hij de natuurlijke tijdsorde waardoor zijn vader zijn moeder niet zal ontmoeten met als gevolg dat hij zelf  niet geboren zou worden! Er zit voor Fox niks anders op dan in te grijpen zodat zijn ouders alsnog met elkaar trouwen.Vooralsnog zijn er geen technieken om door de tijd te reizen, verleden of toekomst, behalve met onze fantasie.

De ruimte zijn we intussen aan het “veroveren”. Dat is overigens een zeer kostbare zaak zodat slechts weinig landen mensen de ruimte in kunnen sturen. Afgezien van de enorme kosten die een ruimtereis met zich meebrengt, stuiten we op het praktische probleem van de tijd. 

Door de tijd reizen is niet mogelijk voor ons mensen ook al willen we dat nog zo graag. Tijd is de grens waar we onverbiddelijk tegenaan lopen. Maar ook lange ruimtereizen worden begrensd door tijd, tijd van leven in dit geval.

Zo is een maanreis qua tijd nog te doen maar een reis naar Mars waar bijvoorbeeld de mulimiljardair Elon Musk over spreekt, is andere koek. De reisafstand is gemiddeld genomen 60 miljoen kilometer. Met de huidige ruimtevaarttechnologie zou een heenreis zes tot acht maanden duren. Een volledige missie (heenreis, verblijf en terugreis) zouden ongeveer 3 jaar duren.

In de film “Passengers” lossen ze het probleem van de reistijd naar een verre planeet - een ruimtekolonie -  op, door de passagiers 120 jaar te laten slapen. De idee is dat je slapend je leven stop zet. Over de mogelijkheid om een mensenleven door lang slapen of invriezen te rekken, wordt veel gefantaseerd.  Het is een vorm van tijdreizen maar of het ooit kan, waag ik te betwijfelen. 

Een andere oplossing om de buitenaardse afstanden in de ruimte in tijd te overbruggen, zou het supersnel verplaatsen van het menselijk lichaam zijn door middel van teleporting, dit is dematerialisering van het lichaam op plaats van vertrek om het op de plaats van bestemming weer te materialiseren. 

Zoiets gebeurt bijvoorbeeld met behulp van een transporter bediend door dr. Spock in de film Star Trek. “Beam me up” is de veel gebruikte uitspraak van bemanningsledenman van het ruimteschip USS Enterprise, die  in nood zijn geraakt tijdens een verkenning op een vreemde planeet.

Tijd en ruimte hangen onverbrekelijk met elkaar samen (relativiteitstheorie van Einstein). Tijd is beweging in de ruimte. Zonder ruimte geen beweging en dus geen tijd. Tijd is een onmisbare dimensie naast die van ruimte (hoogte, breedte en lengte), het is de vierde dimensie. 

Terwijl ruimte en tijd in beginsel oneindig zijn, is onze tijd van leven beperkt. We kunnen de drie dimensionale ruimte bereizen maar de vierde dimensie tijd, is onze grens. De dood wacht ons. Als we de dood zouden kunnen overwinnen, kunnen we de ruimte ook overwinnen. Tot dan moeten we met minder ruimte genoegen nemen.

4. DALI. DE GENIALE CLOWN?

 

Dat Dali voor camera in 99 van de 100 keer de clown uithangt is te zien op tientallen foto's waarvan hier een kleine selectie. Veel mensen ergeren zich daaraan. Zij denken dat een echte kunstenaar niet de clown mag uithangen terwijl de clown de poëzie van de lach beoefent.

Je kunt er alleen maar naar raden maar voor Dali moet het motto ‘Lavartus prodeo’ te vertalen uit het Latijn als “Ik de gemaskerde” een provocatie geweest zijn die hem te pas kwam. Hij als surrealist, de dromer en fantast kan zich net als Descartes permitteren zich de gemaskerde te noemen. En laten we eerlijk zijn, uiteindelijk is niet Descartes als gemaskerde door het leven gegaan maar Dali. Wat schuilt er achter de maskerade van Dali met zijn "arrogante" snor, zijn wandelstok, zijn grote ogen en zijn extravagante optreden?

Is het een marketing truc bedoeld ter verkoop van zijn kunst? Is het een maskerade om de kunstmarkt voor de gek te houden of de musea? Die liggen immers ook onder vuur sinds collega surrealist Marcel Duchamp met zijn urinoir de draak stak met de kunstwereld. Is het een vorm van ironie vergelijkbaar met de litteraire ironie van de katholieke schrijver Gerard Reve? Ook hij speelde graag verschillende rollen en verborg zich vaak achter ironische geschriften. Of is het ordinair narcisme en charlatanerie zoals anderen beweren? 

Het openbare optreden van Dali en in zekere zin ook Reve heeft veel weg van een acteur die bewust verwarring zaait over wat hij nu eigenlijk zegt of meent. Je weet nooit waar je aan toe bent. Je krijgt het gevoel dat je beet genomen wordt en toch weer niet want wat je ook beweert Dali kan schilderen als de beste en heeft een onnavolgbare fantasie en werklust.

Ze mogen dan kermisgasten zijn met het cliché als wapen om de aandacht op zich te vestigen, het zijn en blijven kunstenaars waar we niet omheen kunnen. De eerste zin van Dali's voorwoord liegt er niet om.  “Vroeg of laat moet iedereen tot me komen”. Een zin die verwijst naar het Nieuw Testament, een tekst van de evangelist Marcus (10:13-16) “Laat de kinderen tot mij komen.”  Waagt Dali zich te meten met Jezus C.? Om zo brutaal jezelf op het podium te zetten, moet je wel sterk in je schoenen staan. 

En alsof dat nog niet genoeg is, dicht hij zich in de volgende passage zoveel genialiteit, kunstenaarschap en schrijvers kwaliteiten toe dat je helemaal niet meer weet waar je aan toe bent. Is hier een groteske circusclown aan het woord, een paljas die zichzelf groter maakt dan hij is of is hier iemand aan het woord die zo geniaal is dat hij tot in het absurde de spot met zichzelf en zijn publiek kan drijven? De lezer mag het uitzoeken. 

“Sommigen, die onbewogen blijven bij mijn schilderijen, geven toe dat ik teken gelijk Da Vinci. Anderen, die aanmerkingen hebben op mijn esthetica, zijn het erover eens dat mijn autobiografie beschouwd moet worden als een van de ‘documents humains’ uit dat tijdperk. Weer anderen, die de ‘authenticiteit’  van mijn Vie secrète in twijfel trekken, hebben in mij litteraire gaven ontdekt welke de kundigheid waarvan ik in mijn schilderijen blijk geef, en de zogenaamde mystificatie van mijn bekentenissen overtreffen. Maar al in 1922 had de grote dichter García Lorca voorspeld dat ik was bestemd voor een litteraire loopbaan, en hij had geopperd dat mijn toekomst juist bij de ‘zuivere roman’ lag. Ook verkondigen degenen die mijn schilderijen , mijn tekeningen, mijn literatuur, mijn juwelen, mijn surrealistische objecten, enzovoort verafschuwen, dat ik wel een uniek talent voor het theater heb en dat mijn laatste decor een van de boeiendste was die men ooit op het toneel van het Metropolitan had gezien… Zodoende is het moeilijk te vermijden dat men op deze of gene manier onder mijn invloed komt.” (blz. 9, Woord Vooraf in de roman ‘Verborgen Gezichten’ van Dali.) 

(wordt vervolgd)