OORLOG IN INTERNATIONALE VAKBEWEGING

“Het blijkt dat voor de leider van de zogenaamde “onafhankelijke” vakbonden stabiliteit het allerbelangrijkste is! In de meeste landen van de wereld is het belangrijkste kenmerk van vakbonden de strijd en bescherming van de belangen van de arbeiders: het verbeteren van de arbeidsomstandigheden, het verhogen van de salarissen en het afschaffen van antisociale hervormingen. Maar Mikhail Shmakov vertelt ons over solidariteit, sociaal partnerschap én stabiliteit. Misschien wil hij wat "bonussen" uitknijpen voor FNPR. Misschien is hij bang dat als de vakbond niet loyaal is aan de autoriteiten, deze zal worden geliquideerd en iemand de "warme plek" zal verliezen. Dit is zeker niet het eerste geval van een dergelijke overgave" Aldus een kritische Russische website over voorzitter Shmakov van de FNPR. 

 

Het moest er natuurlijk van komen. Voor de vakbonden in Oekraïne is de steun van de Russische Vakbondsfederatie FNPR aan de Russische oorlog in hun land onaanvaardbaar. De drie bonden uit Oekraïne hebben bij het bestuur van het Internationale Vakverbond IVV aangedrongen op schorsing van de Russische Vakbondsfederatie vanwege hun openlijke en onverholen steun aan de oorlog.

Voor de Internationale Vakverbond moet die steun van de Russische Vakbondsfederatie aan de oorlog in Oekraïne niet als een verrassing komen. De Russische Federatie is van meet af aan een “old Soviet style” vakbond geweest die de oekazes van staat en overheid in de persoon van Putin volgde. In Russische vakbondskringen was het aan de macht komen van Putin een opluchting. Zij konden terugkeren naar hun gebruikelijke werkwijze, de vakbond als doorgeefluik van de wensen van overheid en werkgevers.  Een positie die de leiders toegang geeft tot privileges en geld. Van vakbondsdemocratie, vrijheid, vakbondsautonomie en onafhankelijkheid gesteund door inkomsten van de leden, wilden ze niet weten.

Niettemin wist voorzitter Shmakov zijn FNPR in het IVV te loodsen. Het was de tijd van de val van de muur waarin alle oude communisten ofwel nooit communist geweest waren of beterschap beloofden. Veel westerse vakbonden geloofden deze leiders op hun woord terwijl toch tijdens de strijd van het Poolse Solidarnosc had aangetoond hoe verrot de Sovjet stijl vakbonden waren.

De enigen die wel zagen hoe het zat, waren de nieuw gekozen leiders van nieuwe opgezette democratische vakbonden naar Westers model. De Oekraïnse vakbondsfederatie Vost 'Volya' waarschuwde van meet af aan voor het dubbelspel dat de Russische vakbondsfederatie speelde, waarschuwingen die als hinderlijk terzijde werden geschoven.

Met de moorddadige inval van Putin in Oekraïne is het conflict tussen de Russische Vakbondsfederatie en de vakbonden in Oekraïne als een etterende wond binnen het IVV opengebarsten. Drie vakbondsfederaties uit Oekraïne hebben het IVV bestuur verzocht om een schorsing van de FNPR vanwege het niet naleven van de opvattingen, normen en waarden die de basis zijn van de vrije vakbeweging.

Hoewel het IVV de Russische inval in Oekraïne heeft afgekeurd, probeert zij via bureaucratische procedures kool en geit te sparen. Ondanks dat de halve wereld de strengst mogelijke sancties tegen Rusland afkondigt, wordt de FNPR door het IVV bestuur niet geschorst. De geloofwaardigheid van het IVV als wereldwijde vakbond tot bescherming van de werknemers op basis van democratische waarden als vrijheid en onafhankelijkheid tegenover werkgevers en overheid, komt hiermee zwaar onder zware druk te staan.

 

OEKRAÏNERS WILLEN BIJ EUROPA HOREN

Tijdens een avondwandeling in Kiev in 2008 maakte ik deze foto ergens in een park in het centrum van de stad de bovenstaande foto van een eenzame verloren held. Het voelde an alsof hij Oekraïne was, een land dat door het lot van de geschiedenis zo maar ineens alleen was komen te staan.

 

Sinds het raadgevend referendum over een Europees associatieakkoord met Oekraïne in 2016 waart in Nederland het mantra rond dat wij Oekraïne het Westen in willen sleuren. Waar deze mantra vandaan komt weet ik niet maar de bewering past prima in het soort fake nieuws dat Poetin geregeld op het westen loslaat. Ik kwam het onlangs ook weer tegen in een ingezonden brief in het EW-weekblad van 19 februari.

Ondanks dat ik vanaf 1992 slechts een marginale getuige ben geweest van de gebeurtenissen in Oekraïne, is het mijn ervaring dat dit een leugen of propaganda verzinsel is. Als internationaal secretaris van het voormalige Wereld Verbond van de Arbeid was ik in 1992 uitgenodigd voor een bijeenkomst van de vlak na de val van de muur opgerichte vrije en onafhankelijke vakbond VOST. Ik had hun voorzitter, een mijnwerker uit de Don Bas, ontmoet op een internationale bijeenkomst van vrije vakbonden in Gdansk. De bijeenkomst was georganiseerd door Solidarnosc, de vrije vakbond die komaf had gemaakt met het communisme in Polen.

Eenmaal in Oekraïne leerde ik vakbonden door het hele land kennen en sprak met werknemers die nog maar kortgeleden verplicht waren aangesloten bij de communistische vakbond. Allemaal gaven ze te kennen af te willen van het communisme. Hun grote droom was om bij West-Europa en de Europese Unie te horen in de verwachting dat het hun vrijheid én een beter bestaan zou brengen.

Wie toen net als ik de fabrieken bezocht doorheen het land kon zich die droom goed voorstellen. De arbeidsomstandigheden waren vooroorlogs. Ik zelf heb zulke arbeidsomstandigheden nooit gezien of meegemaakt in Nederland terwijl ik toch vanaf 1950 in verschillende fabrieken gewerkt heb als scholier en student. Schaars en onvoldoende licht, smerige verouderde machines, geen veiligheidsvoorschriften, geen veiligheidskleding, geen fatsoenlijke kantine enz.

De productie was navenant: huishoudapparatuur van de jaren vijftig, elektriciteitskasten die men zelfs in veel Derde Wereld landen niet meer gebruikt, stadsbussen die een gevaar op de weg zijn enz. Hoopvol werd mij gevraagd of ik geen afzetmarkt voor hun producten wist want Rusland was door de ontstane economische wanorde geen betrouwbare markt meer. Ik moest ze teleurstellen. Zelfs als ze hun producten tegen weggeef prijzen zouden vermarkten, zouden ze nog geen kopers vinden in West-Europa.

Het waren donkere dagen voor alle Oekraïners, in het bijzonder voor de werknemers in de verouderde industrieën. Hun inkomen bedroeg nog geen tien dollar per maand. Hoe graag ze ook bij het westen wilden horen, het was mij duidelijk dat er economisch en politiek nog een lange weg te gaan was.

Wat ik kon doen was samen met de de bij ons aangesloten westerse vakbonden hen voorbereiden op de komst van de vrije markt met de daarbij behorende positie van de werknemers. Dat is ook wat we als vakbonden gedaan hebben. Tijdens die seminars voor de toekomst ontmoette ik ambtenaren, mijnwerkers, chauffeurs, fabriekswerkers, leraren enz. Het verlangen om bij het Westen te horen was niet te stuiten.

 

PUTIN OP OORLOGSPAD IN OEKRAÏNE?

Vlad Putin

Opnieuw is er aan de Europese grens een slag om Europese waarden gewonnen. Of daarmee ook de oorlog gewonnen is, is nog lang niet zeker. Deze slag is zonder een al te groot bloedbad gewonnen dankzij de Europese Koningin Frau Merkel. Zij kent het communisme uit de Sovjet tijd en weet daarom beter dan welke Europese politicus (en journalist) ook hoe er mee om te gaan. En ook veel beter dan veel Noord Amerikaanse van- dik-hout-zaagt-men-planken politici zoals staatssecretaris Van Nuland. Merkel woordvoerder Van Rompuy zei het pas nog heel correct. Europa heeft de tijd mee en zo is het maar net. Putin heeft dat misschien wel door maar hij kan bij gebrek aan een democratische mentaliteit niet anders denken dan in  traditionele Russische onderdrukkingsmethoden. Nu zijn Olympisch charme offensief is geëindigd, slaat hij weer hard toe zo lezen we.

Europese waarden als democratie, transparantie, openbare verantwoording, vrijheid van meningsuiting, godsdienst en vereniging, sociale rechtvaardigheid en onafhankelijke rechtspraak laten zich niet meer begrenzen tot een land of streek. Zeker niet als het gaat om een land als Oekraïne dat direct aan Europa grenst. Ik ben daarom benieuwd hoe dat straks gaat met andere Europese grenslanden als Wit Rusland en Turkije. Het laatste land heeft zelfs nog steeds de status van kandidaat lid van de EU. Kun je nagaan.

Europese waarden zijn een veenbrand. Ondergronds woedden ze voort, bovengronds lijkt er soms weinig of niets aan de hand. De Servische dictator Milosevic dacht indertijd dat hij kon spotten met de Europese waarden totdat de Servische burgers onder leiding van moedige studenten hem uiteindelijk ten val wisten te brengen. Die burgers wilden leven in een staat gebaseerd op Europese waarden en niet langer in een autoritair, nationalistische staat.

In Oekraïne werd me dat duidelijk in de jaren negentig toen ik samen begon te werken met nieuwe democratische vakbonden. Die wilden weg van het aloude Russische autoritaire nationalisme. Ook in Wit Rusland waren er in die jaren al vakbonds- en andere groepen die daar vanaf wilden maar het onderdrukkingsapparaat van Lukasjenko blijkt voorlopig alsnog effectiever dan de Europese druk van sancties etc. Met dank aan Putin.

Wat kan Putin nog doen dat is de vraag die vandaag de dag in de media rond zoemt? Zeker is dat Putin zijn machtsgrenzen zal verkennen. Dat deed hij al in Georgië (Zuid-Ossetië) waar hij een Sovjet stijl oorlogsmachine op los liet om het de facto los te maken van Georgië zonder dat Europa of het Westen  (NATO) daar een antwoord op had. Zal hij zoiets ook proberen met bijvoorbeeld Oost-Oekraïne en/of de Krim om zo het land in tweeën te splitsen? Het zou zo maar kunnen tenzij de VS, de enige echte supermacht waar Putin vooralsnog respect heeft, hem al heeft laten weten wat de gevolgen daarvan kunnen zijn. Maar ja, je bent natuurlijk nooit zeker van een man in het nauw zoals Putin die bovendien alleen maar in termen van geopolitieke macht kan denken.

Een inval in Oost-Oekraïne kan de aandacht afleiden van zijn eigen Russische veenbrand want ook in Rusland woeden de Europese waarden van democratie, vrijheid, transparantie, verantwoordelijk enz. voort met dank aan Gorbatsjov die daarvoor indertijd met zijn Glasnost de basis voor heeft gelegd. Vooralsnog kan Putin die veenbrand onderdrukken maar stoppen zal niet meer lukken. Putin heeft de tijd niet mee, Europa wel.

De Oekraïense bevolking staat voorlopig hoe dan ook moeilijke tijden te wachten. Maar daar weten ze wel raad mee. Dat wisten ze ook na de val van het communisme toen hun geld -de Russische Roebel- van de ene dag op de andere niks meer waard was. Uiteindelijk brachten ze nieuw geld, Koupons geheten, in omloop. Een gemiddeld huisgezin moest in die tijd, ik spreek van de jaren negentig van de vorige eeuw, rond komen van 10 Dollar per maand. Ik bedoel maar. De Oekraïners weten heel goed waar ze aan begonnen zijn, net als indertijd de Polen of de Litouwers toen ze de Russische bezetters uit hun land zetten. Gorbatsjov was toen zo verstandig zijn tanks uit Litouwen terug te trekken. Putin zit anders in elkaar. Die stuurt liever tanks. Daarom is het belangrijk dat Europa nu een helder signaal van steun geeft aan de Oekraïners en Rusland het signaal krijgt zich koest te houden en dat Europa oog heeft voor de belangen voor Rusland zonder afbreuk te doen aan Europese waarden.