1. TERUG NAAR NIJMEGEN. HET VERTREK

De KNSM vrachtboot 'Trident Amsterdam' waarmee we de terugreis naar Nederland maakten.

De verrassing van de dag. Na alle moeite die we gedaan hebben om onze vertrekpapieren in orde te maken, neemt de douane niet eens de moeite om er naar te kijken. Ze vinden het allang goed dat we vertrekken. Het is overal hetzelfde liedje. De bureaucratie bedenkt allerlei maatregelen om de boel te ordenen en te reguleren maar aan het eind van het liedje faalt de controle.

Op de ‘Trident Amsterdam’, een broertje van de’ Trident Rotterdam’, het vrachtschip waarmee we gekomen zijn, zijn we niet de enige passagiers. De oude bekenden Katrijn en Kees gaan ook terug naar huis. Als reissecretaris van de werkgroep studiereizen ontwikkelingssamenwerking heb ik hun reis mee helpen organiseren. De werkgroep is een stichting die studenten in het kader van hun studie naar een ontwikkelingsland willen, op weg helpt.

Katrijn en Kees wilden als studenten van de sociale academie hun stage in Colombia lopen bij opvang voor straatkinderen in Bogotá. Dankzij een subsidie van de KNSM konden beiden op de vrachtboot meevaren. Ze waren enkele maanden voor ons vertrokken zodat ze al met al langer in Colombia zijn geweest dan wij. Toen ze hoorden van onze komst, heeft Katrijn haar moeder gevraagd een koffer mee te geven met extra kleren en drop. Volgens haar moeder is Katrijn verslaafd aan drop en die is in Colombia niet te koop. 

Op onze heenreis enkele maanden na hen vernamen we al bij gerucht op de boot dat Katrijn niet de gemakkelijkste is in de omgang. Ze bemoeide zich met het eten van de bemanning. Volgens haar kreeg de bemanning niet zo goed te eten als de passagiers. Een absurde veronderstelling omdat iedereen op de boot door dezelfde keuken werd bediend tot aan het vers gebakken brood toe. 

Bemanningsleden vertelden ons over de veel te korte mannenhemden die ze aan boord en in de havens droeg. Ze vonden dat een onnodige provocatie, een gebrek aan schaamtegevoel. Ik denk dat het voor de mannen aan boord moeilijk was zo een hittepetit aan boord te hebben waar ze volgens de strikte orders van de kapitein niet eens naar mogen kijken.

Hoewel ze samen in een hut sliepen, was alweer volgens enkele bemanningsleden de status van hun relatie niet duidelijk. Ik denk dat ze niet gewend waren dat een vrouw ondanks haar korte rokken of misschien wel dankzij de broek aan had.  Toen ik beiden leerde kennen was dat meteen duidelijk. Katrijn nam het woord en het initiatief. Kees was het zwijgende deel van het paar. Een trouwe hond die blij was met zijn baasje. Het is wat je noemt een modern gelegenheidsstel.

Tijdens ons verblijf in Colombia bezochten we elkaar een paar keer. We hebben een keertje een aantal activiteiten voor straatkinderen van hen meegemaakt, eenvoudige activiteiten zoals voetballen. Straatkinderen zijn er in Bogotá meer dan genoeg. Zelfs de kranten, de burgerlijke pers zoals Katrijn ze noemt, schrijven erover en publiceren foto’s van gamines, het woord voor straatkinderen in Bogotá. Hun leven als kind is een diep treurige, hartverscheurende bedoening die je niet onberoerd kan laten. 

Ze zwerven in groepjes door de stad in afgedragen, versleten kleren met kapot gelopen schoenen of op blote voeten. Sommigen hebben colberts aan die vijf maten te groot zijn wat ze een clownesk uiterlijk geeft. Soms krijgen ze te eten van willekeurige mensen maar ze worden bovenal met wantrouwen bekeken omdat ze bekend staan als dieven. Tot overmaat van ramp snuiven ze cement. Dat schijnt een hallucinerende werking te hebben. Slapen doen ze op straat of in rioolbuizen. Ze zijn gedegradeerd tot een vorm van menselijk ongedierte.

(wordt vervolgd)
 

71. HET BELOOFDE LAND. AFSCHEID

 

Voor ons vertrek met de KNSM vrachtboot 'Trident Amsterdam' houden we nog een paar dagen vakantie aan zee in de havenstad Cartagena, alwaar de boot zal aanmeren.

Enfin, ons gesprek met de oom van de geheime dienst die dus helemaal niet zo geheim is als je wel zou denken, verloopt in de allerbeste sfeer. Het is een soort theekransje met een kennismakingsrondje. De opzet van het charmante niet te korte rokje van Krullenbol werkt naar verwachting. Hij is helemaal weg van haar en haar Spaans.

Maar ja, op een gegeven moment moet er een einde komen aan de ontmoeting waarschijnlijk toch ook bedoeld om ons in te schatten zodat het verantwoord is om ons langs de weg van de speciale gasten de benodigde vertrekpapieren te verstrekken. Hij telefoneert kort en begeleid ons allervriendelijkst naar de veel lager gelegen administratieve afdeling. 

Ik zou bijna zeggen de kelder maar zo diep was het ook weer niet. Daar zijn weer andere heren bezig die ons minzaam of is het behoedzaam ontvangen en begeleiden naar een kamer alwaar vingerafdrukken van ons worden genomen en een foto wordt gemaakt.

De gehele ceremonie verloopt vlot en zonder onderbreking. Er wordt ons niets gevraagd, er wordt nauwelijks gesproken behalve dan de instructies. Aan het einde van de rit krijgen we onze paspoorten terug die de oom allervriendelijkst boven op zijn kamer van ons had ingenomen. 

Daarin staan nu de benodigde stempels van de DAS. We kunnen het land verlaten zonder bang te zijn voor problemen bij de grenspolitie van Cartagena. Mijn vraag of we nog enige leges of iets van dien aard moeten betalen, wordt vriendelijk weg gewuifd. We verlaten opgelucht, bijna vrolijk de Geheime Dienst Toren. Daar zijn we dankzij Fernando goed vanaf gekomen. 

We beginnen vanaf dat moment het land anders te bekijken, met ogen die beseffen dat het afscheid nadert. We zuigen deze laatste dagen alles wat we zien, horen en ruiken extra op. Voor zover dat kan want ons hoofd zit al barstens vol indrukken. Het zal tijd kosten om dat allemaal te verwerken en te ordenen te beginnen in een scriptie politicologie.

Het land is vergeleken met Nederland nieuw en vooral jong. Het is een land van beloften vooral voor de jongeren die er de grote meerderheid vormen. Jongeren zijn uitgelaten, dynamisch en bereid van alles en nog wat te proberen. Er is nog geen levenservaring die hun waarschuwt te bezinnen alvorens te beginnen. De toekomst van Colombia ligt open, meer dan die van Nederland. Daar heeft zich in de loop der eeuwen een mal ontwikkeld van welbevinden en bezonnenheid. Het zou kunnen dat het er teveel geregeld wordt maar dat is wel comfortabel en wie wil dat niet?

Zullen we onze nieuwe Colombiaanse vrienden ooit weer zien? Zal ik Frans Rosier ooit weer spreken? Zullen we ooit weer de bus nemen in Bogotá, oplettend door de straten flaneren, de post gaan halen bij Avianca, een koffie drinken in een van de vele cafeetjes? 

We denken van niet. De overtocht is duur dus zo maar even Colombia bezoeken voor een vakantie of zo zit er niet in.  Maar zeker weten doen we het ook niet. We zijn in ieder geval vast van plan om als het even kan weer terug te komen. Is het niet naar Colombia dan toch een ander land in Zuid of Midden Amerika. Er valt nog zoveel te ontdekken. 

We hebben land en volk kort maar intens leren kennen en dat kan niemand ons meer afnemen. We hebben nieuwe vrienden opgedaan die we -wie weet - in de toekomst weer zullen ontmoeten. Ik heb geleerd mijn opgedane boekenwijsheden nog meer dan vroeger te toetsen aan de werkelijkheid.

(einde van dit deel van mijn levensverhaal)

 

69. HET BELOOFDE LAND. PAZ Y SALVO

 

Het officiële bewijs van belasting betalingde ronkende benaming "Paz y Salvo' wat zoveel betekent als 'Vrede en Veilig'

Het wordt tijd om het afscheid van onze nieuwe vrienden voor te bereiden. Van de immer behulpzame Fernando horen we dat we bij het verlaten van het land een bewijs moeten hebben dat we aan onze belasting verplichtingen hebben voldaan. Hij denkt niet dat het een probleem zal zijn om het te verkrijgen behalve dan natuurlijk in de vereiste rijen voor de desbetreffende loketten staan. 

Hij heeft gelijk. Het bewijs “Paz y Salvo” (vrij vertaald ‘vrede en veilig’) is een klein bureaucratisch probleem. Het kost ons een ochtend om van het kastje naar de muur gestuurd te worden waarna we de bevrijdende verklaring op zak hebben.

Geen wonder, we zijn slechts toeristen die wat langer dan gebruikelijk in het land zijn geweest.  We hebben geen geld verdiend waarover we belastingen verschuldigd zijn. We hebben geld binnengebracht, niet veel maar toch. De verklaring van de Universidad Los Andes dat ik hier voor studie ben volstaat. Voor het bewijs zelve moeten we wat betalen.

In geval van nood kun je zo een verklaring waarschijnlijk ook kopen. Wie geld heeft, kan gemakkelijk aan zo een verklaring komen. Zoals mijn moeder zei, “de duivel schijt altijd op de grote hoop.”

Moeilijker is het verkrijgen van een vrijwaring voor vertrek van de DAS, de Colombiaanse veiligheidsdienst. We hebben zonder het te weten een probleem met de DAS. Bij terugkeer uit Venezuela met het nieuwe visum halverwege ons verblijf hadden we benevens het reguliere stempel van de grenscontrole ook een stempel moeten krijgen van de DAS. 

Waarom dat niet gebeurd is, is ons een raadsel. Bij binnenkomst in het land heeft ons niemand gewezen op deze noodzakelijke controle en  goedkeuring door de Colombiaanse veiligheidsdienst. Men heeft ons zonder veiligheidscontrole binnen gelaten! De geheime dienst is geheimer dan ze zelf beseffen.

Zonder stempel in onze passen kan de DAS ons geen vrijwaring geven voor vertrek. Die vrijwaring hebben we wel nodig als we straks in Cartagena aan boord van de Trident Amsterdam willen stappen.

Fernando vertelt ons dat we alsnog aan zo een papier kunnen komen door ons te melden op het hoofdkantoor van de DAS. Maar dan moeten we wel een flinke boete betalen. Dat komt dan weer slecht uit. We hebben nog net genoeg om de reis naar Cartagena te maken en er een paar dagen vakantie te vieren in een goedkoop hostel  totdat de boot komt.

(wordt vervolgd)
 

9. HET BELOOFDE LAND. HET VERTREK

 

Het goede schip "Sirius" van kapitein Haddock waarmee Kuifje op zoek gaat naar 'De Schat van Scharlaken Rackham' (Hergé, Casterman © 1947)

Daar ligt hij dan, het vrachtschip met passagiersaccommodatie ‘Trident Amsterdam’ van de Koninklijke Nederlandse Stoombootmaatschappij KNSM. Het is inderdaad een koninklijk schip of beter een majestueus schip. Ik heb geen verstand van schepen maar zo te zien heeft het veel weg van de “Sirius” van kapitein Haddock waarmee sterreporter Kuifje op zoek gaat naar “De Schat van Scharlaken Rackham”, mijn tweede Kuifjesboek. Ik ben toevallig in een van mijn eigen avonturenboeken terecht gekomen.

Dit is natuurlijk een bijzonder moment maar toch kijk ik er niet van op. Op de een of andere manier lijkt me dit de natuurlijke gang van zaken en ik ben zelfs zo brutaal te denken dat nog meer van zulke momenten in mijn leven zullen volgen. Niettemin is het spannend om aan boord te gaan, nota bene op weg naar Colombia aan de overkant van de oceaan. Dat had ik een jaar geleden niet kunnen denken. Dat de reis per schip gaat, maakt het nog wonderlijker.

Het afscheid van de familie op de kade is warm en hartelijk maar niet overdreven. Afscheid hoort nu eenmaal bij het leven en voorlopig gaan we er vanuit dat we elkaar nog dit jaar weer zullen zien. We krijgen van mijn moeder of is het van mijn schoonmoeder een netje met appelsienen mee voor onderweg. Appelsienen voor onderweg naar Colombia, hoe ironisch kan een liefdevol gebaar zijn? Het is komisch en ontroerend tegelijk en dat maakt het onvergetelijk.

Eenmaal in onze hut proberen we zicht te krijgen op wat ons nu overkomt en waar we mee bezig zijn. Amper een jaar voor God en Vaderland getrouwd, net voor vertrek verhuisd van de Jacobslaan naar de van de Havestraat, zijn we nu op reis naar de andere kant van de wereld. Het lijkt er op dat ons leven een nieuwe wending neemt maar we hebben geen idee waarheen maar dat maakt niet uit want we hebben er vertrouwen in dat het goed komt. Ik heb al vroeg geleerd dat dit de ware geest is om op avontuur te gaan. Met twijfelen of zekerheden kom je nergens.

Misschien nog even vertellen wat dit allemaal kost, want voor niks gaat de zon op. Ik betaal voor de oversteek en weer terug het symbolische bedrag van tien gulden per dag, een tegemoetkoming van de KNSM voor studenten die zich nuttig willen maken in de Derde Wereld. Aangezien wordt aangenomen dat de heen en terugreis samen dertig dagen duurt komt dat neer op 300 gulden. Dora daarentegen betaalt het volle pond ofwel honderd gulden per dag. Dat is zogezegd haar hele bruidsschat. Gelukkig hebben haar ouders geen moeite met de besteding van het geld aan deze reis. Misschien zien zij het als een soort huwelijksreis, wij zien het als een investering in ons beider toekomst.

We installeren ons in een hut met breed uitzicht over het voordek. Rechts naast ons bed is een patrijspoort waardoor we de donkerblauwe zee zien met daarboven een lichtblauwe lucht. De horizon deint samen met het schip zachtjes op en neer. Het schip is zo lang dat we de boeg van het schip niet goed zien. Direct voor ons zien we de rand van een laadruim met daarnaast laadbomen. Naast onze hut is een ruime rooksalon met tafeltjes en stoelen en een zithoek waar je je met een boek kunt installeren of naar muziek luisteren. In een wandmeubel staat een muziekinstallatie plus glazen.

Naast de rooksalon ligt de eetsalon met plaats voor twaalf personen, het maximaal aantal passagiers. Bij deze oversteek zijn we maar met vier passagiers, een ouder Belgisch echtpaar die met hun hele hebben en houden op weg zijn naar Venezuela waar hun zoon woont en wij. ’s Avonds en ’s middags eten we vaak in gezelschap van een van de hoofdofficieren, de eerste bootsman, de eerste stuurman en de kapitein. 

Eigenlijk is zo een boot een fabriek op zichzelf tot aan de energie voorziening toe. Het is vierentwintig uur in bedrijf. De keuken moet elke dag voor ongeveer 35 mensen, passagiers en bemanning, eten klaar maken; Er wordt elke dag vers brood gebakken. Het is een en al levendigheid vooral bij aankomst en vertrek in en uit de haven is het een drukte van jewelste met loodsen en douanecontrole en alles wat daarbij hoort. 

(wordt vervolgd)