Posts tonen met het label privatisering. Alle posts tonen
Posts tonen met het label privatisering. Alle posts tonen

woensdag 21 oktober 2026

DE TELOORGANG VAN DE PVDA. DEEL 18. VAN SOCIALISME NAAR CONSUMENTISME

De schilderijen met Campbells Soepblikken (1962) van de Amerikaanse kunstenaar Andy Warhol en het beeld van de Supermarktdame (1969) van de Amerikaanse kunstenaar Duane Hanson illustreren het consumentisme dat het opkwam in de Verenigde Staten en verspreidde zich daarna over Europa verspreidde.  (foto gemaakt in het Ludwig  Forum voor Internationale Kunst in Aken)


Er zijn veel interne en externe oorzaken aan te wijzen die verklaren waarom de klassieke partijen PvdA, VVD en CDA hun vermogen verloren om kiezers te mobiliseren. 


Voor de Christelijke partijen geldt als externe oorzaak de ontkerkelijking van Nederland. Vandaar dat de 3 Christelijke partijen KVP (Katholieke Volkspartij), ARP (Anti-Revolutionaire Partij en CHU (Christelijk-Historische Unie) in 1980 besloten om te fuseren tot de algemeen christelijke partij CDA. 


Die ontkerkelijking  kan ook worden geduid als ontvoogding of bevrijding. Die ontvoogding betrof niet alleen maar wel als eerste de protestantse christelijke en katholiek zuilen. Later volgde de socialistische zuil met de PvdA.


Die ontvoogding of bevrijding uit het keurslijf van de zuilen begon in de jaren zestig met een culturele revolutie aan de universiteiten, ofwel onder hoger opgeleiden. Die zetten de sociale en politieke verhoudingen op zijn kop. Hiërarchie en gezag werden niet meer voetstoots aanvaard, de geestelijk horizon werd (kritisch) verlegd, ook letterlijk want er werd meer gereisd dan ooit eerder. Het waren spannende tijden. 


Het uiteindelijk gevolg was dat de burger voortaan zijn eigen keuzes maakt op alle levensterreinen. Of het nu gaat om geloof, levensstijl, samenleven (van klassiek gezin, tot samenwonen, LAT relaties en communes), onderwijs, vermaak of politiek. De naoorlogse maatschappij verandert in rap tempo in een supermarkt, de steunpilaar voor het vrije consumeren. Daar laadt ieder naar behoefte zijn aankopen in zijn boodschappenkarretje. Iets gelijksoortige gebeurde in de samenleving en de politiek.


In de eerste jaren van de ontvoogding had de PvdA de wind in de zeilen. Was die partij niet altijd al de criticus geweest van kerkelijk conservatief Nederland? Jongeren uit de voormalige kerkelijke zuilen ontdekten in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw het socialisme. De Katholieke Hogeschool Tilburg (tegenwoordig Tilburg University geheten) werd omgedoopt tot Marxistische Hogeschool. De Nijmeegse Katholieke Universiteit (tegenwoordig Radboud Universiteit) werd berucht om zijn socialistische marxistische studentenorganisaties.


De PvdA en ook de Communistische Partij Nederland (CPN), toen al een reliek uit vooroorlogse tijden, kreeg in die jaren een toestroom van jongeren die vanuit ideële motieven lid of actief werden in die partij. De nieuwe aanwas van de partij weliswaar soms afkomstig uit arbeidersgezinnen maar allen intussen hoger opgeleid dankzij extra-kinderbijslag, leningen en beurzen. 


De kinderen uit de arbeidersgezinnen waren door hun universitaire studie hun milieu ontgroeid. Zij en vele anderen waren de nieuwe idealisten die in Nederland een nieuwe maatschappij met meer vrijheid, gelijkheid en broederschap op socialistische grondslag nastreefden. Het Derde Wereld eiland Cuba was in die tijd erg populair.


Hun arbeiderisme, ze waren feitelijk geen arbeiders maar speelden arbeiders (de pas overleden PvdA politicus Bert Middel sprak meesmuilend van 'spijkerbroekenproletariaat'), was echter niet lang vol te houden. De bevrijding van de arbeider was al begonnen als gevolg van industriële ontwikkelingen , de welvaart, de verzorgingsstaat en de loonpolitiek. De arbeider werd werknemer. 


In de plaats van het socialisme kwam het consumentisme. De vooroorlogse behoefte economie veranderde in een economie van overvloed. De bevrijding van de arbeider was vooral en voornamelijk materieel. Men kon zich voortaan meer veroorloven dan vorige generaties zich ooit konden voorstellen. 


PvdA leider en voormalig vakbondsvoorzitter van de grootste vakbond van Nederland FNV (ontstaan uit een fusie van de socialistische en katholieke vakbondszuil) Wim Kok, begreep deze ontwikkelingen uit eigen ervaring en ontdeed de partij zoals hij dat noemde van zijn ideologische veren. 


Niet het toekomstig te vestigen socialisme, dat onder PvdA leider Joop den Uyl nog volop leefde, was langer de maatstaf van de partij maar het praktische welzijn en de welvaart van de burgers. Het socialistische idee van “spreiding van kennis, macht en inkomen” dat het kabinet den Uyl (1973-1977) nog als slogan voerde, veranderde in “eerlijk delen.”


De paarse kabinetten Kok bezegelden deze ontvoogding door mee te gaan met de door de liberalen in de vorm van de VVD gepredikte individualisering en privatisering. Het vrije individu op de vrije markt werd ook het nieuwe ideaal van de PvdA.


 

donderdag 21 september 2023

3. VOER VOOR POLITICOLOGEN. DE CENTRAAL GELEIDE SAMENLEVING

 

 

Bij de val van Rutte 4 betreden drie vrouwen de politieke arena in de strijd om de macht. Vlnr: Mona Keijzer, Caroline van der Plas en Dilan Yeselgöz. Hun lot is in handen van de kiezer. (Dank aan Ferdinan Bol, Drie regentessen van het leprozenhuis in Amsterdam, 1668, Rijksmuseum)

Onder invloed van Samsom, een voormalige Greenpeace medewerker, verkwanselde de PvdA zijn traditionele agenda voor solidariteit met de werkende mens voor milieu en klimaat. 

Het woord solidariteit bleef in PvdA kringen hangen als een nagalm uit het verleden totdat het door de nieuwe generatie afgestudeerde sociaal democraten werd vervangen door de technisch, bestuurlijke term herverdeling.

Dat krijg je als je een Centraal Planbureau instelt. De mensen van vlees en bloed verdwijnen achter de cijfers. Mensen worden plannen. Het contact met het echte leven gaat verloren.

Daarom kan de huidige generatie PvdA’ers herverdelen, privatiseren en individualiseren. Hun nieuwe thema’s passen meer bij hun academisch kosmopolitisme dan bij de mensen ten lande: vluchtelingen, digitalisering, minderheden, racisme, discriminatie, de stikstofdeadline en klimaaturgentie.

Zo wordt Nederland gesteund door de wetenschap overgenomen door technocraten. De Nederlandse liefde voor planning van bovenaf (zie CPB en Plan Bureau voor Leefomgeving), een liefde die van oudsher diep zit in de PvdA,  leidt tot deadlines voor stikstof, warmtepompen en nog meer van die onzalige ongein. Een normaal mens beseft dat dit maatschappelijk en politiek moet vastlopen.

Symbolische acties vanuit de Randstad tegen de Nederlandse folklore -het mag ook cultuur heten -  van Sinterklaas en zwarte piet, Paasvuren en Oudejaarsgewoonten ontredderden opnieuw de achterban. Niemand van de PvdA die het opneemt voor de folklore, niet een klein woordje van uitleg.

Nu willen de technocraten van PvdA samen met Groen Links op basis van technocratische eisen rond klimaat en milieu Nederland totaal vertimmeren. God zij dank hebben ze een politiek leider die net als zij gelooft in centraal geplande samenleving.  Zijn naam is Timmermans, een goddelijke verwijzing naar vertimmeren.

In zijn Abel Herzberglezing verkondigt Frans Timmermans dat herstel van de vertrouwensrelatie tussen burger en overheid voor hem essentieel is. Om te laten zien dat het hem menens is, haalt hij het zwarte piet verhaal uit de oude doos. Hij heeft niet eens door dat de wijze waarop de PvdA met dat thema is omgegaan, voor veel PvdA kiezers een reden was om zijn partij voor gezien te houden.

Nee, ook Timmermans beseft niet dat hij op de verkeerde golflengte zit als het om zijn voormalige partij gaat. Integendeel, hij is de vlees geworden bestuurder die de taal spreekt van beleidsnota’s en vergaderstukken gelardeerd met academisch beschouwingen.  Zijn handen jeuken om vanuit den Haag Nederland centraal te gaan vertimmeren.

“In tijden van grote veranderingen, met veel uitdagingen en zelfs bedreigingen, is het belangrijk dat politici de moed en de integriteit opbrengen om mensen te vertellen wat ze moeten horen, ook al is het niet wat ze willen horen of liever niet mee geconfronteerd willen worden.”

Ik ben benieuwd wat de kiezers straks vinden van deze wel erg zelfbewuste Timmermans. Misschien wordt het wel de wraak van Zwarte Piet?

dinsdag 30 augustus 2022

OORLOGSBULLETIN 31. DE OLIGARCHEN VAN PUTINSKI

Mikhail Borisovich Khodorkovsky (1963) was met zijn oliebedrijf Yukos ooit een van de rijkste mannen van Rusland. Toen hij met zijn geld een hervormingsgezinde beweging opzette (lees een anti-Putinski beweging) was het snel met hem en zijn bedrijf gedaan. In 2003 werd hij op beschuldiging van fraude gearresteerd en uiteindelijk veroordeeld tot 9 jaar gevangenisstraf. Zijn gevangenisstraf werd op beschuldiging van wit wassen van geld verlengd tot 2014. Mede op verzoek van de Duitse minister Genscher werd hij in 2013 hij vrijgelaten. Hij leeft in ballingschap in Londen.

 

Sinds de Russische inval in Oekraïne op 24 februari jongstleden zoemt het woord oligarch rond, een woord dat in het westen lang in onbruik is geweest. Als het over Westerse rijken gaat, spreken we liever van magnaten of tycoons. Dat klinkt minder afkeurend dan oligarch dat verwijst naar het Oudgriekse woord oligarchie. Dat is een kleine groep van rijken en machtigen die op basis van erfelijkheid een stad of land regeren.

Russische Oligarchen zijn rijk geworden na de val van het communisme in de Sovjet Unie in de periode van de privatisering. Staatsbedrijven werden verkocht aan particulieren om aldus een markt te scheppen van privé ondernemingen die op hun beurt voor de markt produceren. De verkoop ging vaak gepaard met grove corruptie als vriendjespolitiek, onderhandse afspraken met politici en onbedoelde neveneffecten waardoor bedrijven alsnog in handen van enkelingen vielen.

In Roemenië kregen alle werknemers in een bedrijf een aantal in dat bedrijf. Vaak waren dat noodlijdende bedrijven waar slecht werd betaald en soms helemaal niet. Veel werknemers verkochten daarom hun aandeel waar ze niks van verwachtten. Het gevolg was dat enkelen zo bijna alle aandelen in bezit kregen en aldus het bedrijf overnemen.

Je moest natuurlijk wel weten wat je kocht. Veel staatsbedrijven waren al in zo een slechte staat dat ze onverkoopbaar waren en er zelfs de werknemers niks aan hadden ook al kregen ze het gratis voor niks. Zelfs de grond waar ze op stonden, was vanwege bijvoorbeeld vervuiling niet de moeite van het kopen waard. Ik heb afgedankte chemische fabrieken gezien in Albanië waar niks mee aan te vangen was. In Litouwen zag ik een fabriek voor de productie voor ouderwetse schakelkasten en in Oekraïne van huishoudelijke apparaten uit de jaren vijftig. Die fabrieken hadden geen enkele ontwikkeling doorgemaakt.

Maar er waren ook levensvatbare bedrijven die met enig inzicht in productie en markt tot een winstgevend bedrijf gemaakt konden worden. Communistische Staatsbedrijven met de altijd durende bijstand van de overheid waren “luie”bedrijven. Teveel personeel dat te weinig produceerde en wat ze produceerden was van slechte kwaliteit en bij gebrek aan investeringen ouderwets.

Eenmaal gemoderniseerd kon een voormalig staatsbedrijf al snel heel winstgevend zijn zeker als het ook nog eens het monopolie had in zijn sector. De vriendjespolitiek deed de rest. Putinski had als voormalig KGB'er meteen door hoe hij de oligarchen politiek aan zich kon binden en zich tegelijk verrijken. In plaats van dat rijkdom macht gaf, gaf politieke macht voortaan rijkdom.

Degenen die dachten zonder Putinski hun gang te kunnen gaan of zich tegen hem konden keren, kregen weldra een stevige les in nederigheid. Op grond van verzonnen belastingontduiking werden ze onteigend en op de koop toe gevangen gezet. Het bekendste geval is Chodorkowski , een olie oligarch en ooit de rijkste man van Rusland.  Zijn bedrijf is onder vrienden van Putinski verdeeld en hijzelf na gevangenschap in Rusland leeft nu in ballingschap. Hij mag blij zijn dat hij nog leeft.

Met sancties tegen de kring van oligarchen rond Putinski hoopt het Westen de ring rond Putinski te doorbreken. Dat zal echter moeilijk gaan. Slechts een enkeling die al in het buitenland woont, laat kritische geluiden horen. Hij of zij is echter nooit meer zijn leven zeker.