Is er een groter verschil denkbaar tussen
de politieke cultuur van 2 wereldmachten dan tussen de VS en China? De twee
foto’s hierboven zeggen meer dan genoeg. De bovenste foto is een portret van
het Congres van de Chinese Communistische Partij nadat Xi Jinping door het
partijcongres unaniem is gekozen tot algemeen secertaris van de Communistische
Partij. Aangezien er maar een partij is toegestaan in China zal hij volgend
jaar maart ook President van China worden. Op de onderste foto zien we president
Obama op campagne voor zijn herverkiezing.
China heet een Volksrepubliek te zijn maar
het Chinese volk is niet betrokken bij de keuze van zijn president. Dat doet de
Chinese Communistische partij voor hen. De partijleden volgen daarbij de voorschriften
van de partijtop. Campagne voeren met TV spotjes, door het land reizen, de
achterban organiseren, vrijwilligers die de kiezers benaderen enz. enz. zoals
we dat kennen uit de VS is er niet
bij.
Het ergste vind ik het verkrampte en
statische karakter van het congres. Nergens enige spontaniteit te bespeuren,
emotie, menselijke warmte of afkeer. Alles hetzelfde, zonder enige fantasie.
Het verschilt allemaal niet zoveel van wat we indertijd te zien kregen van de
partijcongressen in de Sovjet Unie of nu nog steeds in Noord Korea. Ik vraag me
af of het mogelijk is voor zo’n politiek verstard land als China om zich
werkelijk economisch en sociaal verder te ontwikkelen. Voor echte ontwikkeling
is creativiteit nodig, zijn zelfstandige denkende mensen nodig, avontuurlijkheid en soms zelfs
waaghalzerij. Je kunt wel elk jaar een miljoen ingenieurs van de universiteit
afleveren maar wat kunnen die scheppen als ze niet geleerd hebben vrij te zijn
in hun geest?
Sommigen beweren dat die gang van zaken nu
eenmaal typisch is voor China met zijn oude cultuur. Nou ja, ooit was het ook
typisch voor onze oude Europese cultuur dat de politieke macht erfelijk werd
overgeleverd aan koningen, prinsen, keizers en tsaren met de bijbehorende
hofhouding. In Engeland kon je als echtgenote van de koning op bevel van die
koning onthoofd worden. Culturen kunnen veranderen net als tijden. Wie weet
gebeurt dat in China eerder dan wij en menig Chinees kan bevroeden.
Zijn de presidentsverkiezingen in de VS
ideaal? Nee, natuurlijk niet. Er schort best wel een hoop aan zeker als we het
bekijken vanuit onze politieke cultuur. De campagnes kosten veel geld. Op de
achtergrond spelen lobbyisten, bedrijven en instellingen met veel geld een soms
niet geheel heldere rol. Maar het Amerikaanse volk heeft wel de kans om zijn
aanstaande president goed te leren kennen tijdens campagne bijeenkomsten, TV
debatten, kranten, radio en TV
interviews.
