TRUMP EN DE OPSTAND DER HORDEN. DEEL 2

 

Volgens Amerikaanse onderzoekers zou de argwaan en het wantrouwen onder Republikeinse keizers wel eens te maken kunnen hebben met een demografische verschuivingen die in Amerika plaats hebben.

“Gedurende het grootste deel van de Amerikaanse geschiedenis vormden blanke christenen en blanke laag geschoolden (minder dan 4 jaar college) de meerderheid van de Amerikaanse bevolking. In de 21e eeuw is elke groep voor het eerst onder de 50% gedaald. Maar zelfs nu ze in de samenleving als geheel een minderheid worden, blijven beide groepen een duidelijke meerderheid binnen de Republikeinen.” ( Why Republican voters believe Trump, CNN , 22 augustus 2023)

Hun wantrouwen vloeit voort uit een verondersteld slachtofferschap. Niet de zwarte of latino minderheden worden gediscrimineerd maar zijzelf. Zij voelen zich aangevallen in hun cultuur en leefwijze omdat ze anderen die anders leven en geloven als gelijke zouden moeten aanvaarden. Dat is blijkbaar voor deze groep teveel van het goede.

“Uit meerdere peilingen van de afgelopen jaren is gebleken dat Republikeinse kiezers in het algemeen, en Trump-aanhangers in het bijzonder, denken dat zij vaker te maken krijgen met discriminatie dan groepen die historisch gezien te maken hebben gehad met tastbaarder bewijs van vooringenomenheid, waaronder raciale en religieuze minderheden, vrouwen en de LGBTQ-gemeenschap. In de opiniepeilingen van Undem van de afgelopen jaren heeft ruim vier vijfde van de Republikeinen gezegd dat discriminatie van blanken nu een even groot probleem is als vooroordelen tegen minderheden; driekwart heeft de discriminatie van christenen beschreven als een aanzienlijk probleem in de Amerikaanse samenleving; ongeveer zeven op de tien zeggen dat de maatschappij mannen nu alleen maar straft omdat ze zich als mannen gedragen; en ongeveer tweederde heeft blanke mannen beschreven als de meest gediscrimineerde groep in de moderne VS. De helft van de Republikeinen in haar opiniepeiling was het met alle vier deze beweringen eens, zeven op de tien was het met ten minste drie ervan eens. Slechts één op de twintig Republikeinen verwierp al deze ideeën. “ (zie de vorige verwijzing)

De emancipatie van minderheden brengt veel ongemak in deze groep, zeker toen deze emancipatie bekroond werd door de verkiezing van de zwarte Obama tot president van de VS. Dat zijn verkiezing inderdaad de bevestiging was van deze emancipatie bleek uit de reacties in de zwarte gemeenschap op zijn verkiezing tot president. Het echtpaar Obama benadrukte die emancipatie nog eens nadrukkelijk door de zwarte cultuur te etaleren tijdens hun presidentschap.

Die verkiezing heeft het ongemak en daarmee het wantrouwen onder blanke christenen en lager geschoolden alleen maar meer aangewakkerd. Zij zijn bang dat hun invloed afneemt en hun cultuur verdwijnt naarmate Amerika diverser wordt.

Trump voelt die angst aan en maakt daar tijdens zijn campagne toen en nu handig gebruik van. Hij schildert zich af als de laatste verdedigingslinie voor hen tegen de anderen die gepersonifieerd worden als de Democratische kiezers. Dit wordt ook erkend door Daniel Cox, een senior medewerker op het gebied van opiniepeilingen bij het centrumrechtse American Enterprise Institute. Maar hij heeft er de kanttekening bij dat er wel degelijk een basis is voor deze argwaan en het gevoel van slachtofferschap.

“Mijn gevoel is dat de mensen die het meest loyaal zijn aan Trump – blanke lager geschoolde conservatieven – machtige culturele, politieke en economische instellingen zien als niet langer hun belangen of waarden vertegenwoordigen – of erger nog, ze actief tegenwerken”, zegt Cox. “Het is niet zozeer demografische vervreemding die hun politiek drijft, maar de overtuiging dat mediaorganisaties op hen neerkijken, dat het rechtssysteem en de financiële sector opereren om hen te marginaliseren, en het politieke systeem eraan werkt om hen te verdringen.” “Prestige onderwijs-, juridische en mediaorganisaties hebben heel weinig blanke, lager geschoolde conservatieven”, vervolgt Cox. “Er is een reden waarom de onderwijskloof zo groot is bij de opvattingen over Donald Trump. Het zijn blanke Amerikanen zonder universiteitsdiploma die het meest acuut het gevoel hebben dat er geen machtige belangen voor hen opkomen.” (zie verwijzing hierboven)

Deze grote lijnen verklaren voor een deel waarom de aanklachten tegen Trump door de achterban niet worden geaccepteerd, sterker nog zijn positie binnen het Republikeinse kamp versterken.  De aanklachten komen immers van instellingen en personen die tot het andere kamp behoren en dus per definitie niet te vertrouwen zijn. Men schaart zich rond de leider.

Trump heeft met zijn campagnes de onderlinge verdeeldheid langs oude vertrouwde breuklijnen in de Amerikaanse geschiedenis groter gemaakt dan ooit. De vraag is of de rek eruit is en dit wel moet eindigen in een of andere vorm van burgeroorlog, wat gezien de aanval op het Capitool niet geheel ondenkbaar meer is, of dat de spanningen, de angst, de argwaan, het wantrouwen en de onvrede alsnog langs de weg van verkiezingen wordt gekanaliseerd met behoud van de fundamenten van het Amerikaanse rechts- en politieke systeem.
 

THE ANGRY WHITE MEN

Een digitale spotprent van petrus

Een gedachte experiment om beter het politieke verschijnsel Trump te begrijpen. Kan dat? Ik wil het proberen. Stel dat we in Nederland binnenkort een linkse (van de PvdA bijvoorbeeld), progressieve zwarte premier  krijgen. Zouden dan veel aanhangers van Wilders niet nog veel bozer worden op de witte politieke elite, die dit heeft laten gebeuren? Ik denk het wel. Ik vrees zelfs dat de aanhang van Wilders nog groter zou worden dan ze nu al is.

Hun boosheid op de progressieven, die immers mee bezuinigd hebben op sociale voorzieningen (de PvdA)  en veel van hun conservatieve zekerheden over huwelijk, werken en wonen onderuit hebben gehaald (multiculturele samenleving), wordt dan versterkt met het gevoel dat hun laatste strohalm, dat Nederland uiteindelijk van blanken is en blijft, verloren gaat. Natuurlijk, dit is een vorm van racisme maar wat moeten zij anders? Een zwarte premier betekent voor hen dat ze ondanks hun witte huidkleur naar de marge van de Nederlandse samenleving zijn gedrongen. Hun laatste zekerheid, dat Nederland een wit land is, is dan weg. Het gevolg is een Zwarte Piet discussie in kwadraat.

De verkiezing van de zwarte Obama tot president veroorzaakte in de VS een dergelijke onderhuidse racistische schokgolf.  Waar zwarten blij waren dat nu eindelijk een van hen president was geworden, waren veel witten geschokt. Zij konden het niet verteren en voelden zich nog verder naar beneden getrapt door de witte, progressieve elite van hun land. Conservatieve gelovigen hadden altijd al de grootste moeite met progressieve opvattingen over bijvoorbeeld abortus en homo huwelijk, nu kwam daar ook nog bij dat Amerika niet langer van de witten is.

Voor veel witte Amerikanen was daarmee de maat vol. Banenverlies door verkeerd beleid in Washington (globalisering), je levensgevoel ondermijnd door allerlei nieuwigheden en nu ook nog een zwarte man aan de macht. Dat was zo ondraaglijk dat ze in die kringen het Amerikaanse burgerschap van Obama gingen betwisten, dat ze gingen beweren dat Obama een vermomde moslim is enz.  Trump heeft van deze beweringen nooit echt afstand genomen.

Zijn slogan “to make America great again” moet je vertalen in “Amerika weer wit maken”. Vandaar zijn voorstel een muur tussen Mexico en de VS te bouwen om de Latino’s buiten te houden en een algemeen immigratieverbod voor Moslims zolang niet duidelijk is wat hun terrorisme betekent. Trump schiep met zijn campagne voor het presidentschap van de VS een uitlaatklep voor niet alleen allerlei blanke frustraties, maar ook voor het altijd aanwezige latente racisme onder blanken in vooral het zuiden van de VS. Daar leeft nog altijd de verloren burgeroorlog, waart de geest van de Ku Klux Klan nog rond en was rassenscheiding in openbare gelegenheden, scholen en universiteiten tot in de jaren zestig van de vorige eeuw officieel beleid. 

Trump is het wanhoopsoffensief van witte, conservatieve Amerikanen om Amerika weer wit te maken. De verkiezingscampagne van Trump is daarom de ultieme test van de Amerikaanse democratie.

TRUMP

Donald Trump (een digitaal bewerkte foto van Petrus)

Het regent beschouwingen over Trump. Moet er daar dan nog een bij? Ik waag een poging als buitenstaander maar toch ook al wel een levenslange Amerika-watcher. Om te beginnen sluit ik me aan bij de veel gehoorde opinie gebaseerd op het beginsel “eigen schuld, dikke bult”. 

De Republikeinse partij krijgt met Trump een koekje van eigen deeg. Jarenlang hebben ze op de meest destructieve manier oppositie gevoerd tegen Obama. Ze hebben elk compromis afgewezen en gedaan alsof het land weer van hun zal zijn zodra ze Obama zouden hebben buiten gegooid. Politieke arrogantie en gebrek aan compromisbereidheid, hét kenmerk van democratie, tekende hun opstelling naar Obama en zijn Democratische partij in het Congress. Trump is nu als het ware de vlees geworden arrogantie, zelfingenomenheid en gebrek aan compromisbereidheid van de Republikeinse Partij. Trump is het monster dat de Republikeinse partij zelf geschapen heeft.

De morele en democratische neergang van de Republikeinse Partij is al begonnen onder de Democratische President Clinton (1993-2001), de man van huidige kandidate Hillary Clinton. De Republikeinen hebben zich toen eindeloos vastgebeten in de seksaffaire van Clinton met Monica Lewinsky. Zonder enig mededogen werd alles uit de kast gehaald om de frustratie van het verlies van de macht in het Witte Huis alsnog goed te maken. Clinton moest en zou de eerste Democraat worden die vanwege een seksschandaal uit de macht gezet zou worden. Clinton moest de zoete wraak worden voor de afzetting van de Republikeinse President Nixon (1969-1974), de eerste en tot nu toe enige door het Congress afgezette President als gevolg van het Watergate schandaal.

Wat een frustraties dat het met Clinton niet lukte. Hij was hen met al hun juridische scherpslijpers te slim af. Hij diende zijn presidentschap uit en als klap op de vuurpeil is nu zijn vrouw Hillary, die het hele door de Republikeinen opgefokte seksschandaal heeft moeten uitzitten, nu ook nog een van de kandidaten voor het Presidentschap bij de Democraten, met ook nog een heel goeie kans dat ze straks tot President wordt gekozen. Met Trump als tegenkandidaat heeft ze vermoedelijk bij voorbaat al gewonnen, aannemend dat de gemiddelde Amerikaanse kiezer nog enig zelfrespect heeft en gevoel voor waardigheid. Geen wonder dat de paniek toeslaat in de Republikeinse Partij.

Maar er is meer. Trump is ook de wraak op de Zwarte President in het Witte Huis. Voor de gemiddelde progressieveling in Europa en ook zelfs in een enkel geval in de VS, is Obama een doetje die er niks van gebakken heeft. Een man die zijn beloftes niet heeft waar gemaakt. Hun zoveelste teleurstelling in hun messianistisch ideeën over de vooruitgang in de wereld.

Ze onderschatten, zoals altijd trouwens, de symboliek van Obama en de zijnen in het Witte Huis. Voor veel blanke Zuidelijke Amerikanen, is het of met de komst van het gezin Obama in het Witte Huis, de voormalige slaven de macht hebben overgenomen van de blanken. Voor de zwarte minderheid in de VS was dat ook zo. Met Obama kwam daarmee onvermijdelijk de Amerikaanse burgeroorlog tussen de Noordelijken en de Zuidelijken, die onder andere ging over de afschaffing van de slavernij, terug in de politiek. Mensen leven nu eenmaal lang met hun geschiedenis, langer dan ze zelf beseffen. 

Niet voor niets werden niet aflatende pogingen door Republikeinen ondernomen om te bewijzen dat Obama eigenlijk geen echte Amerikaan is en geen echte Christen zou zijn maar een heimelijke moslim. De Republikeinse Partij heeft deze rancuneuze onlustgevoelens over het presidentschap van Obama ook nog eens gevoed met een Zuidelijk georiënteerd politiek programma tegen de Federale overheid, minder belastingen, de zogenaamde morele verderfelijkheid van de politieke elite in Washington,  het recht van elke burger om wapens te dragen, steun aan Christelijk fundamentalisme enz.

Voor de rancuneuze blanke kiezer is Trump met zijn grove bek,  zijn brutaliteit, zijn openlijke seksisme en broeiend racisme de ideale man om de zwarten op hun plaats te zetten. Met Trump herleeft de burgeroorlog. Laten we hopen dat deze verkiezingskoorts niet te lang gaat duren. 

CHINA EN DE VERENIGDE STATEN

Is er een groter verschil denkbaar tussen de politieke cultuur van 2 wereldmachten dan tussen de VS en China? De twee foto’s hierboven zeggen meer dan genoeg. De bovenste foto is een portret van het Congres van de Chinese Communistische Partij nadat Xi Jinping door het partijcongres unaniem is gekozen tot algemeen secertaris van de Communistische Partij. Aangezien er maar een partij is toegestaan in China zal hij volgend jaar maart ook President van China worden. Op de onderste foto zien we president Obama op campagne voor zijn herverkiezing.

China heet een Volksrepubliek te zijn maar het Chinese volk is niet betrokken bij de keuze van zijn president. Dat doet de Chinese Communistische partij voor hen. De partijleden volgen daarbij de voorschriften van de partijtop. Campagne voeren met TV spotjes, door het land reizen, de achterban organiseren, vrijwilligers die de kiezers benaderen enz. enz. zoals we dat kennen uit de VS  is er niet bij.

Het ergste vind ik het verkrampte en statische karakter van het congres. Nergens enige spontaniteit te bespeuren, emotie, menselijke warmte of afkeer. Alles hetzelfde, zonder enige fantasie. Het verschilt allemaal niet zoveel van wat we indertijd te zien kregen van de partijcongressen in de Sovjet Unie of nu nog steeds in Noord Korea. Ik vraag me af of het mogelijk is voor zo’n politiek verstard land als China om zich werkelijk economisch en sociaal verder te ontwikkelen. Voor echte ontwikkeling is creativiteit nodig, zijn zelfstandige denkende mensen nodig,  avontuurlijkheid en soms zelfs waaghalzerij. Je kunt wel elk jaar een miljoen ingenieurs van de universiteit afleveren maar wat kunnen die scheppen als ze niet geleerd hebben vrij te zijn in hun geest?

Sommigen beweren dat die gang van zaken nu eenmaal typisch is voor China met zijn oude cultuur. Nou ja, ooit was het ook typisch voor onze oude Europese cultuur dat de politieke macht erfelijk werd overgeleverd aan koningen, prinsen, keizers en tsaren met de bijbehorende hofhouding. In Engeland kon je als echtgenote van de koning op bevel van die koning onthoofd worden. Culturen kunnen veranderen net als tijden. Wie weet gebeurt dat in China eerder dan wij en menig Chinees kan bevroeden.

Zijn de presidentsverkiezingen in de VS ideaal? Nee, natuurlijk niet. Er schort best wel een hoop aan zeker als we het bekijken vanuit onze politieke cultuur. De campagnes kosten veel geld. Op de achtergrond spelen lobbyisten, bedrijven en instellingen met veel geld een soms niet geheel heldere rol. Maar het Amerikaanse volk heeft wel de kans om zijn aanstaande president goed te leren kennen tijdens campagne bijeenkomsten, TV debatten,  kranten, radio en TV interviews.