Posts tonen met het label minister jan pronk. Alle posts tonen
Posts tonen met het label minister jan pronk. Alle posts tonen

vrijdag 24 november 2023

17. AMERICA LATINA. POLITISERING ONTWIKKELINGSSAMENWERKING

Minister Pronk, tweede van links op het podium, maakt deel uit van een forum over vakbeweging en ontwikkeling tijdens de druk bezochte ledenvergadering van CLAT Nederland teven het 5 jarig jubileum. Helemaal links zit Piet van Hout, algemeen secretaris van het NKV (de voormalige katholieke vakcentrale met bijna een half miljoen leden). Helemaal rechts zit voorzitter Jan Rutges, daarnaast ikzelf als tolk voor CLAT Algemeen secretaris Emilio Maspero. Wie naast Maspero zit, ben ik vergeten.


De steun van Minister Pronk voor CLAT moet niet onderschat worden. Door de deur open te zetten voor steun aan CLAT opent Pronk meteen ook de deur voor Nederlandse hulp langs andere niet overheidsinstellingen. Een nieuwigheid die grote gevolgen kan hebben.

Een van de eerste gevolgen is een debat met Pronk zelf over het soort hulp dat gegeven dient te worden. Pronk wordt daarover aangesproken in een radioprogramma. De interviewer gebruikt tot opening van het gesprek een citaat van CLAT algemeen secretaris Maspero.

Maspero zet zich enerzijds af tegen wat hij noemt “folkloristisch derde-wereld-gedoe”, d.w.z. het bestrijden van de verschijnselen in plaats van de oorzaken van armoede en onderdrukking aan te pakken, en anderzijds tegen wat hij “revolutionairisme” noemt , d.w.z. revolutie in de rijke wereld zal als vanzelf de rest van de wereld bevrijden. 

Pronk is niet bang voor het folkloristische derde-wereld-gedoe. 

“Dat is in Nederland zelf natuurlijk voldoende doorgeprikt in de jaren ’60. Er zijn in Nederland talloze akties van bewegingen en aktie-groepen in de jaren ’60 op gang gekomen die met de derde wereld te maken hebben, maar die duidelijk struktureel van karakter waren; de Derde Wereldwinkel beweging, de X-Y groepen, die veel meer de problematiek van de derde wereld, niet charitatief maar politiek vertalen, en direct van de aanvang af hebben laten zien dat er een relatie bestaat tussen de problemen binnen de derde wereld, de problemen in de internationale verhoudingen tussen landen en de problemen binnen de rijke landen zelf.” (CLAT Nieuws no.4, augustus 1974, 5e jaargang)

Pronk stelt vast dat het loskoppelen van de problemen in de derde wereld van die van de rijke landen heeft geleid tot de radicale opvatting dat het hele systeem wereldwijd omver moet.

“Die wordt door Maspero bekritiseerd, als beweging binnen de rijke landen. En daar ben ik het ook mee eens. Dat is eigenlijk in a nutshell mijn reactie op zijn stelling. Naar mijn mening is het noodzakelijk om door te gaan met politieke acties - maar ze zullen moeten worden overgenomen door regeringen; anders kan het niet; de activiteiten van actiegroepen zijn er ook op gericht om te resulteren in konkrete politieke beslissingen - door te gaan met dat soort activiteiten die te maken hebben met het duidelijk hard maken van de relatie van problemen in ontwikkelingslanden en de problemen van de rijke landen. Ze kunnen alleen maar in onderlinge samenhang opgelost worden” ( zie vorige noot)

Pronk is een voorstander van acties tot politisering van de ontwikkelingssamenwerking, een politisering die er toe leidt dat regeringen in derde wereld landen en rijke landen konkrete politieke beslissingen nemen.

Op de ledenvergadering van CLAT-Nederland verwijt Pronk de vakbeweging onvoldoende meedenkt over de internationale politiek en internationaal ook te weinig macht kan tonen. Het is belangrijk dat de vakbeweging blijft vasthouden aan een nieuwe inkomensverdeling vooral op wereldniveau. De vakbeweging zou best wat radicaler kunnen zijn op dit punt, vindt hij. 

Piet van Hout, als secretaris van de vakcentrale NKV een van de forumleden op de ledenvergadering, verzekert de minster dat de vakbeweging zal vasthouden aan de herverdeling van inkomens, “waarbij aan worden aangetekend dat waar het de herverdeling van inkomens betreft de vakbeweging heel wat meer ijver aan de dag legt dan de regering.”Van Hout wees verder op de activiteiten van de vakbeweging ten opzichte van de Derde Wereld in belangrijke internationale organen als de Verenigde Naties, de Europese Gemeenschap en de Internationale Arbeidsorganisatie. “Maar ik erken dat er meer moet gebeuren.” (zie CLAT Nieuws, no.1, januari 1975, jaargang 6)

Het begint bij de vakbeweging door te dringen dat ze een bijzondere verantwoordelijkheid hebben bij ontwikkelingssamenwerking. Hoever de vakbeweging internationaal voor ontwikkelingssamenwerking wil gaan, hoop ik te horen op het aanstaande wereldcongres van het Wereld Verbond van de Arbeid WVA waarvan zowel CLAT vakbonden als het NKV lid zijn.


vrijdag 3 oktober 2014

HET GEHEUGEN VAN DE VAKBEWEGING

De hal in het vakbondsmuseum De Burcht in Amsterdam. De Burcht is gebouwd door architect Hendrik Petrus Berlage.

Sinds kort staat een link naar mijn Engelstalige blog “Social and Political Affairs” over de internationale vakbeweging op de website van “Het geheugen van de vakbeweging”. Dat is de website van de 'Vrienden van de Historie van de Vakbeweging' of kortweg 'stichting VHV' genaamd. Er bestaat een bijzonder nauwe band tussen de stichting VHV (vroeger 'de vereniging VHV') en het nationaal vakbondsmuseum 'De Burcht' in Amsterdam, gevestigd in het oudste vakbondsgebouw in Nederland. De vereniging VHV is indertijd in 1983 namelijk opgericht met als doel tot de oprichting van een vakbondsmuseum te komen. Nog geen tien jaar later was dat museum er. Het is in 1991 geopend.

Als oudste vakbondsgebouw van Nederland heeft De Burcht uiteraard zijn geschiedenis. Het vakbondsgebouw van de Algemene Nederlandsche Diamantbewerkersbond (ANDB)  is gebouwd in 1900. “Het gebouw komt tot stand in een tijd van grote veranderingen op artistiek en sociaal-economisch gebied. De architect Berlage, de schilder Roland Holst en anderen streven naar een monumentale kunst die voor een breed publiek toegankelijk moet zijn. De ANDB -met voorzitter en voortrekker Henri Polak, is vernieuwer op zijn terrein, en ontwikkelt nieuwe strategieën en nieuwe structuren voor de opkomende arbeidersbeweging.”, zo meldt de website van het Vakbondsmuseum.


Beelden en symbolen speelden een grote rol inde vakbeweging, ook bij de Algemene Nederlandsche Diamantbewerkersbond.

De journalist Kees van Bruggen beschrijft het intussen gerestaureerde gebouw indertijd bij de opening in 1900 als volgt: "Een burgt van den arbeid! Zwaar op elkander getast liggen de roode reuzenmoppen, waaruit de vesting is opgebouwd. Men ziet het ze aan: ze zijn voor de eeuwigheid; ze getuigen van onwrikbare, harde kracht, van vasthoudendheid en ernst. En boven, hoog boven is de burgt gekroond met kanteelen, waarvan de geduchte vormen verborgen zijn achter sierlijke uitschulpingen. Symbool van eenheid rijst de toren daaruit, vierkant-geweldig boven den ingang. In den toren de lichtende briljant, het blijde licht van den vereenigden arbeid uitstralend boven de bekrompen huizen der stad. Gastvrij is voor hen die komen als vrienden het gebouw van den Algemeenen Nederlandschen Diamantbewerkersbond. Ziet, de poort is als een trechter, die de menigten verzwelgt. Breed is de trap die ertoe opleidt, breed met rustige steenen wachters ernaast. In z'n stillen, rustigen, zwaren, maar krachtigen stijl heeft Berlage het vereenigingsgebouw van onzen baanbreekenden vakbond ontworpen en neergezet."

Over de doelstellingen van de Stichting VHV zegt Wim de Vrind, secretaris van de VHV, het volgende: "De vereniging stelt zich tot taak om de geschiedenis van de vakbeweging te bewaren en door te geven. Dat kan heel nuttig zijn bijvoorbeeld bij de opleiding van bestuurders. Maar ook leden kunnen meer willen weten over een bepaald onderwerp in hun bedrijf of regio."We zijn allemaal vrijwilligers, dus dat bepaalt de mogelijkheden."

De Stichting VHV is uniek want het werkt samen met de drie vakcentrales van Nederland FNV, CNV en MHP. Dat “Welvaart en welzijn mede te danken zijn aan de vakbeweging van ons land” zoals op de website staat, kan ik alleen maar beamen. Precies die opvatting was en is volgens mij nog steeds de belangrijkste reden om de vakbonden in de Derde Wereld te ondersteunen bij hun ontwikkeling. Kort samengevat kun je stellen dat werkgevers en ondernemingen zorgen voor de economische groei en de vakbonden voor de verdeling en de arbeidsomstandigheden. Het is de taak van de vakbeweging om Het kapitaal in te tomen zodat we enerzijds niet terecht komen in een Wild West Kapitalisme of anderzijds in een of andere vorm van Staatskapitalisme.


Een vrolijke bijeenkomst van de Vereniging van Kapsters in Accra, Ghana begin dit jaar. (foto Petrus)

Daarom besloot indertijd PvdA Minister Jan Pronk van Ontwikkelingssamenwerking in het kabinet Den Uyl (1973-1977) om de vakbeweging een eigen rol met bijbehorende financiële middelen te geven in de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking. Dat is tot op de dag van vandaag zo gebleven. Het is te hopen dat het ook in de toekomst zo zal blijven want voorlopig is in veel ontwikkelingslanden de koek nog altijd heel ongelijk verdeeld en dan spreek ik nog niet eens van de beroerde arbeidsomstandigheden met alle gevolgen voor de gezondheid en veiligheid van de werknemers in veel Derde Wereld landen.

Dat de vakbeweging zich weer opnieuw zal moeten uitvinden in deze tijd is duidelijk. Net als rond 1900 vinden er opnieuw grote maatschappelijke veranderingen plaats als gevolg van technologische vernieuwingen die zich uitstrekken in alle takken van industrie, dienstverlening, overheid enz. Ik kan daarom van harte instemmen met wat de Stichting VHV op zijn website daarover schrijft: “Jongeren en ouderen zijn op zoek naar een vernieuwde vakbeweging. Belangenbehartiging voor salarissen, werkloosheidsuitkeringen en sociale zekerheid zijn ook in de toekomst onmisbaar. Met een vakbeweging die een heldere koers vaart en op het juiste moment kiest voor strijd, dan wel het polderoverleg. Een moderne vakbeweging die, zoals de huidige voorzitter van de VHV, Lodewijk de Waal ooit zei: “niet terugschrikt voor strijd, maar ook de waarde van het compromis kan inzien.”