Posts tonen met het label kolonialisme. Alle posts tonen
Posts tonen met het label kolonialisme. Alle posts tonen

dinsdag 23 januari 2024

PALESTIJNS-JOODS CONFLICT, EEN KWESTIE VAN RIVALISEREND NATIONALISME.

 


Onderstaand artikel is een deel van een opiniestuk geschreven door Peter Rutland en gepubliceerd op de website van CNN. Rutland is professor aan de Wesleyan University en gespecialiseerd in  hedendaags nationalisme.

Hij pleit voor een echt debat over mogelijke oplossingen voor het conflict tussen Israël en de Palestijnen in plaats van over de ruggen van de Palestijnen en de Joden een links-rechtse cultuur oorlog uit te vechten. Amerika is het enige land met genoeg politiek gewicht om de oorlog te de-escaleren. 

“Hoewel de meeste Amerikanen Israël steunen, blijkt uit peilingen dat een meerderheid van de jonge Amerikanen, waaronder veel studenten, sympathiek staat tegenover de Palestijnse zaak. Voor hen is de Holocaust geschiedenis, terwijl ze de schrijnende dood van Palestijnen in realtime zien op hun sociale media.

Veel studenten wordt geleerd dat de Amerikaanse samenleving het product is van het ‘kolonialisme’ – een geschiedenis van verovering en uitbuiting. In dit simplistische kader is het lot van de Palestijnen slechts één voorbeeld van het bekende kwaad van het kolonialisme. Voor degenen die het conflict door deze lens zien, wordt de oprichting van Israël behandeld als het equivalent van de Europese kolonisatie van Amerika.

De oorlog in Gaza kan beter worden begrepen als een conflict tussen twee concurrerende nationalistische projecten dan als een geval van kolonialisme. Er zijn een aantal ongemakkelijke historische waarheden die het verhaal van het ‘kolonialisme’ compliceren.

Het is een conflict waarin beide partijen zichzelf – terecht – zien als een omstreden en bedreigde minderheid. De Palestijnen worden enorm overtroffen door de machtige Israëlische veiligheidstroepen, maar Israël leeft in de schaduw van de Holocaust en is met vijftig tegen één in de minderheid van zijn Arabische buren.

Aan de Palestijnse kant begint de geschiedenis met de Balfour-verklaring uit 1917, toen de Britse minister van Buitenlandse Zaken de Joden een thuisland in Palestina beloofde. Of ze gaan terug naar de stichting van Israël in 1948 en de nakba, de verdrijving van 750.000 Palestijnen.

Voor joden begint de geschiedenis niet in 1948 of 1917. Het zionisme was geen product van het Britse imperium. Het werd geboren in Wenen, Vilnius en Lviv. Het was een reactie op het besef dat er geen plaats was voor joden, geassimileerd of niet, in het Oostenrijkse en Russische rijk. Het woord pogrom komt uit het Russisch en kwam eind 19e eeuw in het Engels terecht met berichten over door de staat gesponsorde moord op Joden in het Russische rijk. Het woord genocide werd tijdens de Tweede Wereldoorlog bedacht door Raphael Lemkin, een Jood uit Galicië, waar in 1921 meer dan 100.000 Joden werden gedood bij pogroms.

De stichting van Israël moet ook worden gezien in de context van staatsopbouw en etnische zuivering in de hele regio. Naast de Palestijnen die uit Israël werden verdreven, werden er halverwege de 20e eeuw 900.000 Joden uit hun huizen in Arabische landen verdreven. Nog in 1991 werden 14.000 Ethiopische Joden, op de vlucht voor de hongersnood, geëvacueerd naar Israël. Egypte en Jordanië bezetten respectievelijk Gaza en de Westelijke Jordaanoever van 1948 tot 1967 en stonden onverschillig tegenover de rechten van de Palestijnen.

Een ander probleem met het verhaal van het ‘kolonialisme’ is dat het beide partijen als monolithische actoren behandelt, die respectievelijk de rol van kolonisator en slachtoffer spelen. In werkelijkheid bestaat er zowel in het Israëlische als in het Palestijnse kamp een diversiteit aan ideeën en belangen.

De tragedie van de afgelopen dertig jaar is dat gematigden aan beide kanten, die geïnteresseerd zijn in het sluiten van echte vrede, herhaaldelijk worden overvleugeld door radicalen die schreeuwen dat een compromis verraad betekent. Dit proces van ‘etnisch overbieden’ is terug te vinden in veel conflicten, van Bosnië tot Noord-Ierland.

Jarenlang heeft Netanyahu pogingen belemmerd om een compromisvrede met de Palestijnen te bereiken. Hij hielp Hamas feitelijk nadat de groep aan de macht kwam in Gaza, omdat dat betekende dat de Palestijnen verdeeld waren en geen vrede met Israël konden sluiten. Israël kan de veiligheid echter niet alleen met militaire middelen bereiken.

Hamas begon de oorlog op 7 oktober om het imago van Israël in de wereld te ondermijnen en andere Arabische staten zoals Saoedi-Arabië ervan te weerhouden het voorbeeld te volgen van de Abraham-akkoorden van 2020, waarin de Verenigde Arabische Emiraten, Bahrein, Marokko en Soedan vrede sloten met Israël. 

Pro-Palestijns links op Amerikaanse campussen lijkt zich te verzetten tegen het sluiten van vrede door Israël met zijn buurlanden, op grond van het feit dat het niet verbonden is met de oprichting van een Palestijnse staat. Ik was geschokt toen ik een Palestijnse professor in een Zoom-lezing hoorde betogen dat hoe meer burgers door Israël gemarteld worden, hoe dichter ze bij de bevrijding zullen zijn.

De strategie van Hamas lijkt te werken, met een toenemende mondiale veroordeling van de Israëlische aanval op Gaza en een toename van de steun voor Hamas onder de Palestijnen.

Hamas krijgt steun van Iran, Turkije en Qatar. Maar de gematigde Arabische landen vrezen Hamas meer dan Israël. Dat is de reden waarom de Arabische Liga er tijdens haar bijeenkomst van 21 oktober in Caïro niet in slaagde met een gezamenlijke verklaring te komen.

Niets van dit alles is een excuus voor de massamoord op burgers in Gaza of het bezettingsregime op de Westelijke Jordaanoever – een letterlijk geval van kolonialisme. Maar vrede zal alleen mogelijk zijn als we erkennen dat er aan beide kanten legitieme grieven zijn. Het is geen strijd tussen goed en kwaad, hoewel partizanen het vaak in die termen formuleren.

De Verenigde Staten spelen een cruciale rol. Het is de enige actor die Netanyahu kan dwingen te de-escaleren, zoals het herhaaldelijk heeft gedaan in eerdere oorlogen die door Israël werden uitgevochten. Tegelijkertijd werkt het land samen met zijn Arabische bondgenoten aan een oplossing die het mogelijk maakt dat Israëli's en Palestijnen in vrede naast elkaar kunnen bestaan.

Studenten en docenten van Amerikaanse universiteiten moeten samenwerken om een oplossing te helpen vinden, en het conflict niet gebruiken om een nieuw front te openen in de cultuuroorlogen en om punten te scoren tegen hun politieke tegenstanders in de VS." 

maandag 24 juli 2023

DE BLINDE WANHOOP VAN EXTINCTION REBELLION

 

Extinction Rebellen in actie. Foto: website Extinction Rebellion Nederland

Als ik de foto’s op de website van Extinction Rebellion Nederland bekijk en de “Declaration of Rebellion” lees dan hebben we te maken met een nieuw soort hippiebeweging waarbij het “make love not war “ van de jaren zestig van de vorige eeuw is vervangen door  “for love of the planet”.

Voor de hippies waren de Vietnam oorlog, de Koude Oorlog en de Atoombom een bedreiging van het voortbestaan van mensheid en planeet. Langs de weg van het eigen kleine geluk met seks, drugs en muziek ontvluchtten zij de wereld.

Volgens Extinction Rebellion zijn niet de atoombom of een wereldoorlog het grootste gevaar voor mensheid en planeet maar de klimaatcrisis.

“Honderden jaren van uitbuiting en vernietiging hebben ons op de rand van uitsterven gebracht. Mensen over de hele planeet verliezen hun manier van leven, hun omgeving en hun leven. We hebben nog maar een paar jaar om de ergste gevolgen van de klimaatcrisis af te wenden, als we niet al te laat zijn. De zesde massale uitsterving is begonnen. Wat we de komende jaren gaan doen, zal de toekomst van het leven op aarde bepalen.”
 

Grote woorden die niet gestaafd worden door feiten. Hier spreekt blinde wanhoop.  In 1820 leefde bijna 90% van de mensheid in extreme armoede, dat wil zeggen ze hdden minder dan 2 dollar per dag te besteden. Bijna honderd jaar later leeft minder dan 10% van de mensheid in extreme armoede. (Zie: Our World in Data, poverty)

Het is waar dat “over de hele planeet mensen hun manier van leven verliezen.” maar dat is niks nieuws. Verandering is nu eenmaal normaal maar ze krijgen er wel een ander leven voor terug. Zo migreren mensen wereldwijd van het platteland naar steden vanwege de belofte van een betere toekomst.

In 1500 woonde net iets meer dan 4% van de wereldbevolking in steden. In 2016 woont bijna 55% van de wereldbevolking in steden. ( Our World in data: urbanization) Begrijpelijk want in steden is helaas beter en meer onderwijs te vinden, gezondheidszorg, betere banen en huizen met water, elektriciteit en verwarming.

De bewering dat de mensheid met uitsterven bedreigd wordt, slaat als een tang op een varken. In het jaar 0 woonden ruim 236 miljoen mensen op de planeet. In 2021 wonen er 7,9 miljard mensen op planeet aarde. (zie: Our World in Data, Population Growth)

Dat is alles behalve uitsterven.  Integendeel, de steile groei begon in 1600, in de tijd dat Europa de rest van de wereld koloniseerde en volgens de Rebellen uitbuitte en onderdrukte maar niet geboeg dus om de bevolkingsgroei te doen verminderen. Het is maar hoe je het bekijkt. 

Om dan uit blinde wanhoop op de openbare weg te gaan liggen of je aan beroemde schilderijen vastplakken helpt natuurlijk niet.

dinsdag 13 december 2022

PINDAKAAS VOOR SURINAME


 

Wat de houding van Indonesië tegenover het koloniale verleden en de slavernij bepaalt, is de onafhankelijkheidsoorlog. Indonesië heeft zich ten koste van veel levens en diepe sporen in de samenleving los gevochten van Nederland. Eenmaal die oorlog gewonnen, heeft het land nauwelijks nog behoefte zich te bewijzen tegenover de oude koloniale meester. Die heeft immers in 1949 het hoofd gebogen met de soevereiniteitsoverdracht van het koloniale Nederland aan het bevrijde Indonesië.

Hoe anders is het in Suriname gegaan. Daar is de soevereiniteitsoverdracht het gevolg geweest van een wereldwijde politieke ontwikkeling waarin geen plaats meer was voor koloniale verhoudingen. Het “meest progressieve” kabinet dat Nederland ooit gehad heeft, Kabinet -Den Uyl (1973-1977) wilde dan ook een einde maken aan de Nederlandse koloniale geschiedenis. Suriname stond daarbij bovenaan het lijstje.

In Suriname waren de meningen over die onafhankelijkheid verdeeld. Men vreesde dat etnische verdeeldheid de Surinaamse eenheidsstaat zou kunnen bedreigen. Om de spanningen daaromtrent te verminderen werden ventielen ingebouwd. Surinamers konden kiezen tussen de Nederlandse en Surinaamse nationaliteit en het land kreeg een flinke bruidsschat van Nederland.

Dat blijkt niet genoeg. Nederland moet het hoofd dieper buigen voor zijn koloniale verleden dan bij de soevereiniteitsoverdracht in 1975 is gebeurd. Naast excuses worden nieuwe “randvoorwaarden” gesteld zoals het verbieden van het woord neger, het bannen van Zwarte Piet uit de publieke ruimte en uiteraard geld als herstelbetaling in de vorm van kwijtschelding van schulden.

Wat me opvalt is de kinderlijkheid van randvoorwaarden als het negerwoord verbieden en het van overheidswege uitbannen van Zwarte Piet. Het doet me denken aan een Surinamer die blij was dat Nederland verkiezingswaarnemers had gestuurd tijdens de verkiezingen in 1987 die een einde moesten maken aan de dictatuur van Bouterse. 

Voor hem was mijn aanwezigheid namens Nederland een teken dat Nederland weer hulp zou gaan geven zodat hij straks weer pindakaas uit Nederland kon eten. Nederland was voor hem nog altijd de voogd van Suriname. Een restant van het kolonialisme dat nog niet weg is uit Suriname. Geestelijke dekolonisatie/ontvoogding kost tijd, misschien wel twee of drie generaties. Het is te hopen dat de Nederlandse excuses voor zijn slavernij verleden daaraan bijdragen.