34. HET BELOOFDE LAND. GROTWONINGEN.

Vrouw met kolenriek aan het werk bij kalkovens van Belencito (1976)

 

Een dezer dagen lees ik in deel I van het door Rosier geschreven boek ‘Ik zocht Gods afwezigheid, psychologische peilingen inzake religieus-sociale toestanden in Europa, Frankrijk-Spanje’,  een merkwaardige passage over armoede en vrijheid. Het gaat over grotwoningen in Spanje. Ik heb er nooit van gehoord maar blijkbaar zijn er die nog veel.  

“Men vindt ze in de onmiddellijke omgeving van Barcelona met z’n moderne flatgebouwen, men vindt ze in gehuchten en dorpen in het bergland, men vindt ze aan de rand van talrijke grotere steden. Overigens zijn vele woningen van paupers in de suburbios, d.w.z. de banlieux der steden, zo erbarmelijk, dat men een grotwoning nog als een goed onderkomen zou kunnen beschouwen.

Er is inderdaad sprake van armoede, -maar daarvan niet alleen. Er zijn ook grotwoningen, b.v. die der zigeuners rondom Granada, waar men verbaasd staat van de kostbaarheid van de gebruiksvoorwerpen, sieraden en feestkleding.Velen wonen zeker niet uit nood in een grotwoning, maar uit eigen voorkeur. En een van de motieven voor deze keuze is stellig de liefde voor een zo groot mogelijke vrijheid.” (blz. 250 in genoemd boek,  een publicatie van het katholiek sociaal-kerkelijk instituut nummer 11. (Uitgeversmaatschappij PAX- ’s-Gravenhage 1956)

Vervolgens signaleert hij de vrijheidslievende mentaliteit van de Spanjaard.“Een Spanjaard bindt zich niet graag aan een bepaald werkprogramma. Velen zijn tevreden met een vrouw te hebben, de zon, eten en wat wijn en voor de rest vrij zijn.” Spanjaarden genieten liever van de vrijheid dan dat ze zich in dienst stellen van het geld. Je zou kunnen zeggen ze zijn doorgaans minder materialistisch dan in onze contreien en daardoor misschien minder vatbaar voor kapitalisme. Per slot van rekening is kapitalisme ook een mentaliteit zo heb ik geleerd van Max Weber.

Armoede als een keus voor vrijheid is een mogelijkheid die al eeuwen bestaat. In de katholieke kerk bestaan een hele reeks kloosterorders van nonnen, paters, monniken en fraters die de gelofte van armoede afleggen bij hun intrede. Zij kiezen voor een geestelijk leven gewijd aan God in plaats van een materieel comfortabel bestaan. Maar ik vrees dat een dergelijke keuze voor de meerderheid van de Colombianen niet is weggelegd net zo min als voor veel Spanjaarden. Voor hen is armoede door het lot bepaalt en of dat lot nu God heet of omdat het zo geschreven staat in de sterren en de planeten of omdat je in de verkeerde familie bent geboren, maakt niet uit. Het is hoe dan ook geen keuze. 

Er zijn er die vinden dat mensen arm zijn omdat ze lui zijn. Daar geloof ik niks van. In de korte tijd dat ik in Colombia ben, heb ik veel arme mensen hard zien werken voor een grijpstuiver en hard werken onder de Colombiaanse zon in de haven met zware zakken op je schouders of op het platteland met zware trossen bananen is letterlijk je brood verdienen in het zweet des aanschijns, hetgeen is aangekondigd bij de zondeval van de mens in het paradijs. “In het zweet uws aanschijns zult gij brood eten, totdat gij tot de aarde wederkeert, dewijl gij daaruit genomen zijt; want gij zijt stof, en gij zult tot stof wederkeren.” (Genesis 3, vers 19)

Natuurlijk zullen er onder arme mensen ook luie mensen zijn net zo goed als er luie mensen onder rijken zijn. Ondeugden tref je aan in alle kringen, van hoog tot laag. Luie rijken blijven rijk en luie armen blijven arm. Het verschil tussen arm en rijk is te complex om het met het etiket lui af te doen.

(wordt vervolgd)
 

 

DE SPROOKJESJAREN 60 ( VOORHEEN MAKE LOVE, NOT WAR): 29 DE BOOM VAN DOOD EN VERDERF

 

petrus nelsissen, "De Boom van Leven en Dood", een digitale collage

Jaren later krijg ik een aanvullende opleiding determineren bij Zwanenberg, de slachterij waar mijn vader het vak heeft geleerd. Als werkstudent moest ik samen met een stuk of zes Spaanse gastarbeiders varkensbuiken uitbenen, niet met een mes zoals je zou denken, maar met een stukje stevig touw met aan het einde een stukje hout voor het houvast.

Je slaat het touwtje om een ribbetje, rukt aan het touwtje waarna het ribbetje zich losscheurt. Na enige oefening scheur je op die manier in een mum van tijd een hele varkensbuik leeg. Zodra we een deel van de buiken hadden weggewerkt, gooiden we uit de ijzeren bak op wielen nieuwe vers geslachte buiken op de snijtafel. Als gieren knagen we de net gedode varkens tot op het bot af.

Wat wij deden voor een weekloon, doen de studenten biologie voor de wetenschap. De wereld is verdeeld in twee groepen. Zij die dieren slopen om ze op te eten en zij die dieren slopen om te weten hoe ze in elkaar zitten. Is het ene doel beter dan het andere? Voor kikker, muis, kip en varken maakt het niet uit. Aan hen wordt niks gevraagd. Hun lot is de dood of het nu voor om op te eten is of voor de wetenschap.

Dieren doden zelf ook andere dieren maar uitsluitend om te eten, hun honger te stillen of hun jongen te voeden. Doden om kennis te vergaren kennen ze niet om de doodeenvoudige reden omdat ze niet weten wat kennis is. Dat is voorbehouden aan mensen. De mens is het enige dier dat andere dieren doodt om kennis te verzamelen over het dier. Het dier als studieobject in plaats van voedsel. Het laatste is de wet van de natuur, eten of gegeten worden, het eerste is naar het zich laat aanzien onnatuurlijk. Je behoort geen dieren te doden anders dan uit noodzaak tot overleven of toch wel?

Als lid van de Roomse vereniging heb ik al jong geleerd dat de ellende is begonnen met het verzamelen van kennis. Eva at tegen de wil van God een appel van de boom van kennis van goed en kwaad. Zij was vooraf gewaarschuwd dat vooral niet te doen. Toch deed ze het. Verleid door de slang heet het in de Bijbel. De slang in de gedaante van de duivel. Waarom deed hij dat? Omdat hij God wil pesten of omdat hij wist dat kennis ellende veroorzaakt?

En waarom liet de vrouw zich verleiden? En waarom nu net de vrouw? Is de slang tegelijk man en duivel? Dat kan natuurlijk ook. Wie zal het zeggen? Vragen te over. Hoe dan ook, door van de boom te eten straft God de mens met sterfelijkheid. Vanaf dan is het gedaan met het zorgeloze mensenleven en dat alleen omdat Eva zo nodig de eerste wetenschapper moest spelen. Ze veranderde daarmee een onschuldige appelboom in het midden van het paradijs tot een boom van dood en verderf.

“De slang nu was listiger dan al het gedierte des velds, hetwelk de HEERE God gemaakt had; en zij zeide tot de vrouw: Is het ook, dat God gezegd heeft: Gijlieden zult niet eten van allen boom dezes hofs?En de vrouw zeide tot de slang: Van de vrucht der bomen dezes hofs zullen wij eten; Maar van de vrucht des booms, die in het midden des hofs is, heeft God gezegd: Gij zult van die niet eten, noch die aanroeren, opdat gij niet sterft.Toen zeide de slang tot de vrouw: Gijlieden zult den dood niet sterven; maar God weet, dat, ten dage als gij daarvan eet, zo zullen uw ogen geopend worden, en gij zult als God wezen, kennende het goed en het kwaad. En de vrouw zag, dat die boom goed was tot spijze, en dat hij een lust was voor de ogen, ja, een boom, die begeerlijk was om verstandig te maken; en zij nam van zijn vrucht en at; en zij gaf ook haar man met haar, en hij at. Toen werden hun beider ogen geopend, en zij werden gewaar, dat zij naakt waren; en zij hechtten vijgeboombladeren samen, en maakten zich schorten.” (Genesis 3, De Zondeval, vers 1 t/m 7)

(verschijnt elke vrijdag)