Posts tonen met het label de avonden. Alle posts tonen
Posts tonen met het label de avonden. Alle posts tonen

dinsdag 9 april 2024

BRIEF AAN GERARD 6.

Je hoefde Reve niks wijs te maken over hoe hij zijn werk aan de man moest brengen. In de jaren zestig trad hij 4 keer op in he populaire TV programma 'Mies en Scène' van Mies Bouwman, in de tijd zo een beetje de nationale moeder van ons land. Hij en Mies kenden elkaar goed van het satirische programma "Zo is het toevallig ook nog eens een keer", een programma dat veel nationale aandacht kreeg vanwege zijn provocerend karakter. Dat laatste werd Mies Bouwman veel zwaarder aangerekend dan Reve.

 

Beste Gerard,


Van meet af aan is duidelijk dat je een dolende zie bent. Je eerste boek “De Avonden” meteen ook je meesterwerk, laat daar geen twijfel over bestaan. Het dompelt je onder in de beklemmende eenzaamheid van een opgroeiende jongen op zoek naar zijn bestemming of zijn lot. Die grondtoon verdwijnt nooit meer uit je boeken.


Ik ken lezers die grote moeite hebben gehad dat boek uit te lezen. Hun commentaar: er gebeurt niks. Gewend als ze zijn aan een verhaal met een begin en een eind, kunnen ze jouw verhaal niet vinden. Voor hen is er geen verhaal en dus stoppen ze met lezen.


Dat krijg je als lezers blijven steken in sprookjesverhalen, verhalen met een begin en een einde met daar tussenin de gebeurtenissen en avonturen. De verwikkelingen lopen uiteindelijk goed af voor de goeden en slecht of onbestemd voor de kwaadwillenden.


Tegenwoordig hoeft het niet altijd meer goed af te lopen. Het mag zelfs in de ondergang van de hoofdpersoon eindigen, als er maar een verhaal aan vast zit. Het echte leven is immers ook geen lolletje. Je valt ineens van je fiets, loopt je vriend(in) onverwacht weg, je huis vliegt in brand, je krijgt een ongeluk of je wordt op school gepest. Er gaat altijd wel iets mis in het leven, dus waarom niet in een boek?


In ons land gaat er tegenwoordig zoveel mis dat we zo langzamerhand meer getraumatiseerd zijn dan in Oekraïne, wat toch een land in oorlog is waar de bommen je om de oren vliegen.


Je brievenboeken zijn een mooie oplossing voor het zogenaamde gemis aan een verhaal. Brieven gaan over belevenissen, gedachten en gevoelens. Dat weten de lezers. Ze weten dus wat hun in een brievenboek te wachten staat: geen verhaal. Daar kunnen ze dan mee leven.


Je hebt geluk dat je een goeie brievenschrijver bent. Je hebt heel wat brieven uitgegeven in boekvorm. Ene Vincent Hunting heeft het allemaal nagerekend. 


"Het eerste dat daarbij opvalt, is dat de indruk van een eindeloze reeks delen met ontelbare brieven, onterecht is. Sinds 1974 zijn er van Reve dertien brievenboeken gepubliceerd, met daarin 1196 brieven. Daarnaast zijn er 152 brieven opgenomen in zes boeken met verspreid werk: de twee delen Archief Reve (1981-1982); In gesprek (1983); Album Gerard Reve (1983); Schoon schip (1984); Roomse heisa (1985) en Een eigen huis (herzien 1990). Bij elkaar gaat het dus om 1348 in boeken gepubliceerde brieven. Dat is een aanzienlijke hoeveelheid, meer dan van enig ander na-oorlogs Nederlands auteur." (Vincent Hunting, De Brievenboeken van Gerard Reve inde digitale bibliotheek voor de Nederlandse Letteren) 


Al met al hebben die boeken je geen windeieren gelegd. Je hebt je talenten goed vermarkt. Ik heb er geen verstand van maar lees dat je weinig scrupels had om brieven te verkopen aan de hoogste bieder. Het maakt een wat platte indruk voor iemand die op zoek is naar de hoogste liefde maar je hebt natuurlijk ook gelijk dat de kachel moet branden. 


Aan iedere kunstenaar kleeft trouwens wel een zwart vlekje. Picasso was lid van Communistische Partij net als Frida Kahlo. Joris Ivens was een aanbidder van Mao en net als Harry Mulisch ook van Fidel Castro. Wagner was een anti-semiet. Dan doe jij het al met al zo slecht nog niet.


Met Groet,


dinsdag 24 november 2020

DE AVOND IS ONGEMAK EN DE AVONDEN

 

Reve in de Kerk van het Allerheiligst Hart van Jezus (1969, na de uitreiking van de P.C. Hooft-prijs)

What do you want to do ?
New mail
Toen ik las dat het boek “De Avond is Ongemak” van Marieke Lucas Rijneveld de Bookerprijs had gewonnen (wat een hele eer is), dacht ik onmiddellijk aan het boek “De Avonden” van Gerard Cornelis van het Reve dat ik al heel lang geleden gelezen heb. Beide schrijvers hebben twee voornamen. Zou dat toeval zijn of is dit een kwestie van marketing? Twee voornamen maakt iemand toch een tikkeltje voornamer.


Na lezing van de eerste zin van “De avond is Ongemak” vroeg ik me af welk begin van de twee boeken het meest uitnodigend is om te lezen, ‘De Avonden’ van Reve of ‘De Avond is Ongemak’  van Rijneveld. Na beide gelezen te hebben, kwam ik tot de slotsom dat het begin van Reve’s boek “De Avonden” meer uitnodigt om het boek te gaan lezen dan Rijneveld’s boek “De Avond is Ongemak” .

Opdat je zelf een oordeel kunt vormen, plaats ik hieronder eerst het begin van het boek “De Avond is Ongemak” en dan van de “De Avonden.”

“Die ochtend smeerde moeder ons een voor een in met uierzalf tegen de vrieskou, die kwam uit een geel blik van Bogena en werd normaal gesproken alleen gebruikt tegen kloven, eeltringen en bloemkoolachtige knobbeltjes op de spenen van de melkkoeien. De deksel van het blik was zo vettig dat je hem er alleen met een theedoek af kon draaien; het rook naar gaargestoofd uierboord, dat in dikke sneden besprenkeld met zout en peper weleens in een pan met bouillon op het fornuis stond en waar ik van gruwelde, net als van de stinkende zalf op mijn huid.” (De eerste regels van ‘De Avond is Ongemak’ van Marieke Lucas Rijneveld)

“Het was nog donker, toen in de vroege morgen van de tweeëntwintigste december 1946 in onze stad, op de eerste verdieping van het huis Schilderskade 66, de held van deze geschiedenis, Frits van Egters, ontwaakte. Hij keek op zijn lichtgevend horloge, dat aan een spijker hing. ‘Kwart voor zes’, mompelde hij, ‘het is nog nacht.’ ‘Wat een ellendige droom’ dacht hij. ‘Waar ging het over?’ Langzaam kon hij zich de inhoud te binnen brengen. Hij had gedroomd, dat de huiskamer vol bezoek was.’het wordt dit weekeinde goed weer,’ zei iemand. Op hetzelfde ogenblik kwam een man met ene bolhoed binnen.” (De eerste regels van ‘De Avonden’ van Gerard Kornelis van het Reve)

Over het boek “De Avonden’ van G.K. van het Reve

“Op 1 november 1947 publiceerde Reve (toen nog schrijvend onder de naam Simon van het Reve) zijn eerste roman, die nog steeds geldt als een van de grote klassiekers uit de Nederlandse literatuur. De avonden met als ondertitel een winterverhaal heeft geen plot, doch beschrijft slechts de laatste tien dagen van 1946 in de beleving van de jonge kantoorklerk Frits van Egters. Reeds als manuscript was het boek bekroond met de Reina Prinsen Geerligsprijs. Het is de beroemdste naoorlogse roman van Nederland geworden.” (Wikipedia)

zondag 9 december 2012

KATHOLIEKE KERMIS

Jheronimus Bosch (ca.1450 - 1516), Aanbidding der Koningen, Middenpaneel van een drieluik (138 x 138 cm),Museo del Prado, Madrid.Kan de geboorte van een kind de loop van de geschiedenis der mensen veranderen. Volgens het Marxisme niet, volgens het Katholieke gloor zeker wel. We zien hier Moeder Maria en God's zoon Jezus aanbeden worden drie koningen. Een van de latere boeken van Reve heet 'Moeder en Zoon'. (1980)

Ik was indertijd meteen weg van Reve's boek 'De Avonden' (verschenen in 1947). Wat een treurigheid. Als ik anderen vroeg of ze het gelezen hadden, bleken ze het boek niet uitgelezen te hebben omdat “het nergens over gaat“ en “er geen aktie aktie in zit.” Maar dat is het hem nu juist. In welk gezin gebeurt er wel wat en wat zou er moeten gebeuren? Meer vermaak? En waarom wordt er altijd maar langs elkaar heen gepraat? Voor een gevoelige puber moet de naoorlogse geestelijke leegte binen en buiten het gezin om wanhopig van te worden, geweest zijn.

Bij Reve thuis was het al communisme wat de klok sloeg. Een politieke leer die alles meende te weten over de loop van de menselijke geschiedenis en daarom veel weg heeft van een geloof. Een negentiende eeuws encyclopedisch optimistisch geloof dat in de 20ste eeuw begon met de Russische revolutie als koekoeksei van de Eerste Wereldoorlog, zich in de Tweede Wereldoorlog wist te handhaven maar uiteindelijk nog aan het eind van dezelfde eeuw bezweek aan Stalin en zijn opvolgers, zijn Gulagarchipel en zijn eeuwige vijand het Westen met voorop Amerika. Maar tot vlak na de Tweede Wereldoorlog was het geloof der kameraden, een typering van Gerard's geleerde broer Karel eveneens een begenadigd schrijver, nog zo goed als ongeschonden.

Maar die wetten van de geschiedenis geven geen antwoord op simple vragen als waarom er mensen zijn, wat liefde is, waarom iemand zich schaamt of schuldig is of mensen elkaar haten? Die vragen blijven onbesproken of worden kregelig terzijde geschoven als niet van belang in het kader van de loop die de Grote Geschiedenis volgens het Marxisme uiteindlijk zal hebben. Ja, hoe groot is eigenlijk het belang van de geboorte van één kind voor de loop van de geschiedenis? Van zulke gedachten werd Gerard zenuwachtig of nog erger die maakten hem eenzaam of gaven hem een gevoel van schuld. Waarom was hijzelf dan op de wereld? Deed hij er wel toe?

Daarom ging Gerard op zoek naar antwoorden en houvast. Zijn zoektocht, inmiddels ingebed in een leven als homofiel en schrijver, bracht hem uiteindelijk op het spoor van de religie of in zijn geval het Rooms Katholicisme dat hij zelf aanduidde als een kermis. Hoewel bloed serieus, kon je er ook mee lachen.

Zijn bekering tot het katholicisme moet én een last én een bevrijding geweest zijn. Bevrijding omdat hij eindelijk een gezin had waarmee hij kon verder leven: God de vader, Maria de moeder van God en diens zoon Christus. Daarom heen dan ook nog eens de RK Kerk met al zijn mooie (jongens)beelden en schilderijen, aandoenlijke rituelen, onbegrijpelijke dogma's en mysterieën. De Katholieke Kermis als antwoord op de mysteries van het leven.

Maar ook een last want geloven in een God, zijn Moeder en haar Zoon doe je niet in tijden van overvloed en rijkdom, vermaak en ontucht, wetenschap en geloof in eigen kunnen. Sterker nog, volgens de wetenschap is er helemaal niks mystreieus aan ons leven. Het is allemaal een kwestie van wiskundig wetenschappelijke aanpak. En voor die andere raadsels van ons bestaan zoals liefde, haat, eenzaamheid en schuld kunnen we terecht op de Beeldbuis met zijn niet aflatende stroom aan soap's en reality docu's. Daarmee amuseren we ons 24 uur per dag als het nodig is. Een echt leven van mensen met vlees en bloed hebben niet meer nodig, laat staan een geestelijk leven. Leve de kermis.