Nederland, winter 1958
Als kind ben ik na de oorlog opgegroeid. We hadden het thuis
eenvoudig. Er was een radio. Alleen de keuken was in de winter verwarmd met een
fornuis waar water op stond. Gekookt werd er op butagas in een portaaltje
buiten. Kleren waren degelijk en vaak tweedehands. We sliepen met twee broers
in een bed. Geen warm water uit de kraan. In de winter ijsbloemen op de ruiten.
Met Sinterklaas en je verjaardag kreeg je enkele cadeaus als een boek,
meccanodoos, een blikken auto enz. Het woord arm is nooit bij me opgekomen en
heb ik ook nooit gehoord ook al hadden we het als gezin van een
fabrieksarbeider niet breed. Ik wist niet beter en mijn ouders ook niet. De
meeste mensen leefden zo.
Als getrouwd studentenechtpaar in Nijmegen kwamen we in een
vergeten arbeidersstraat te wonen. De slaapkamers waren in de winter ijskoud:
enkel steense muren bekleed met jute. Onze dochter moest in bed wel eens
handschoenen aan. Onze douche was
een wasbak. De huur was laag, dat wel. Ondanks bijverdiensten moesten we elke
cent omdraaien. Toch vonden we niet dat we arm waren. Een kwestie van hoop op
de toekomst? Het bouwvakkersgezin naast ons vond ons wel arm te oordelen naar
de verbazing van twee van hun kleinkinderen dat we geld hadden om er twee
goudvissen op na te houden. Hun huis was net zo armoedig als het onze maar ze
gingen naar Italië op vakantie, ze reden in een sportauto en hadden het laatste
TV model. Een kwestie van
prioriteiten denk ik.
Costa Rica 1975
Ik zag pas echte armoede toen ik een tijd in Colombia
studeerde. Huisjes van blik en karton, geen stromend water in huis, een enkel
lampje voor de avond, de wc ergens buiten, wat met doeken afgeschermde
kamertjes om nog enigszins privacy te hebben. Later zag ik hetzelfde in
Mexicostad en op het Mexicaanse platteland. Ik leerde variaties van armoede
kennen. De misère van de krottenwijken met open rioolwater, een alles
overheersende stank , een totaal gebrek aan hygiëne, drek, dronkenschap,
geweldpleging, diefstal en uitzichtloosheid met wanhoop. Op het platteland zag
je meer nette armoede. Primitieve houten of in klei opgetrokken huisjes,
schaars bemeubeld, een schone maar primitieve keuken, armoedige maar schone
kleren en beddengoed. In zulke huizen kon je ondanks het gebrek aan privacy met
een gerust hart logeren.
Togo 2005
Ook is de ene arme de andere niet. Je hebt mannen die voor
hun gezinnen blijven zorgen, hoe moeilijk ook. Je hebt vrouwen die hun kinderen
onder de moeilijkste omstandigheden blijven opvoeden. Ze blijven fatsoenlijk en
werken hard. Werken geeft hen waardigheid en zelf bewustzijn.
Maar je komt ook armen tegen die zich beklagen, bedrinken,
stelen of er een nog groter zootje van maken. Mannen die hun vrouw en kinderen
achterlaten als oud vuil. Vrouwen die hetzelfde doen.
Mexico 2010
Deze nuances zullen nooit in statistieken vastgelegd kunnen
worden. Armoede zal daarom altijd en overal ter discussie blijven staan en
zelfs als statistisch gesproken er geen armen meer zullen zijn dan zal er toch
nog armoede zijn.



