Posts tonen met het label peter paul rubens. Alle posts tonen
Posts tonen met het label peter paul rubens. Alle posts tonen

vrijdag 27 januari 2023

14. TERUG NAAR NIJMEGEN. TERUG NAAR HET PARADIJS

Jan Brueghel de Oude en Peter Paul Rubens, 'Het Aardse Paradijs met de Zondeval van Adam en Eva', c.1615. Mauritshuis, Nederland.


Voor Marx is de mens onherroepelijk een sociaal wezen. Soms zijn het zelfs kuddedieren, dat wat rest van de evolutie. De mens staat evolutionair dichter bij het dier dan hij wel eens beseft maar al met is hij meer dan een dier. Mensen onderscheiden zich van dieren door zijn scheppend vermogen ofwel arbeid die voortkomt uit zijn geest.  

“Was aber von vornherein den Schlechtesten Baumeister for der besten Biene auszeichnet, ist, dass er die Zelle in seinem Kopf gebaut hat, bevor er sie in Wachs baut.” (Das Kapital geciteerd in Landshut XXXVII). 

Voor Marx staat Arbeid centraal in de mens als het vermogen om zich uit het moeras van de noodzaak en de behoeften te trekken, zich te bevrijden uit het rijk van de noodzaak en het rijk van de overvloed binnen te treden. Arbeid maakt de mens vrij, kan hem tot een volledig mens maken.

Menswording door arbeid, wie had dat gedacht van Marx? Daarmee ontkracht Marx de Bijbelse kijk op arbeid. In de Bijbel staat immers dat arbeid het gevolg is van de uitdrijving uit het paradijs, van menselijke volmaaktheid naar het menselijk tekort. “In het zweet van uw gezicht zult u brood eten, totdat u tot de aardbodem terugkeert, omdat u daaruit genomen bent; want stof bent u en u zult tot stof terugkeren.“ (Genesis 3:19)

Arbeid als straf van God tot de dood er op volgt. Voor Marx daarentegen is Arbeid het toppunt van menswording waarlangs hij zich een paradijs kan scheppen voor zichzelf en zijn medemensen, een paradijs waarin ieder naar vermogen bijdraagt en naar behoeften ontvangt. Arbeid is waar het volgens Marx om draait, het is het zwaartepunt van zijn mensopvatting. 

Marx ziet natuurlijk ook wel dat in het echte leven Arbeid alles behalve bevrijdend is. Integendeel, Arbeid werkt vervreemdend, het berooft hem van zijn bestemming mens te worden. Hoe komt dat? Wat is de oorzaak dat de mens zich in de loop van de geschiedenis zich vervreemd heeft van zijn bestemming? Wat zijn de obstakels die de menswording der mensen in de weg staan?

Marx verwijst naar de geschiedenis van de mensen waarin die vervreemding zich heeft voltrokken. Maar in navolging van Hegel meent hij dat de geschiedenis het pad is naar menswording, de geschiedenis van de arbeid. Marx stort zich op de arbeidsverhoudingen en bijgevolg op de sociaal-politieke economie om te achterhalen hoe dat precies zit.

 

woensdag 20 februari 2019

VLIEGSCHAAMTE


Er zijn van die goed bedoelde acties die vooral bedoeld zijn om het eigen geweten in het reine te brengen of de geesten wakker te schudden maar in de praktijk weinig of niets uithalen. Ik denk niet dat het boycotten van appelsienen uit Zuid Afrika weinig heeft uitgehaald als actie tegen apartheid. Zelfs de algehele boycot van Zuid Afrika zal weinig uitgehaald hebben tegen de apartheid maar gaf de actievoerders wel het idee dat ze er wat aan deden. Soms werden dergelijke acties met het nodige fanatisme gevoerd. De eigenwijze schrijver Willem Frederik Hermans werd vanwege zijn bezoek aan Zuid Afrika door burgemeester Ed van Tijn (PvdA) de toegang tot Amsterdam ontzegd.

Vliegschaamte is ook zoiets. Als je vliegschaamte hebt, moet je ook autoschaamte hebben, tenminste als het om het beruchte CO2 broeikasgas gaat. Auto’s dragen bij aan de CO2 vervuiling van de atmosfeer (benzine auto's meer dan diesel!) net hout stoken op de BBQ (BBQ schaamte), open haard stoken (open haard schaamte) en zelfs je huis verwarmen (verwarmingsschaamte). Kortom, vliegschaamte is een schaamlapje voor de algehele schaamte dat je  gebruik maakt van grondstoffen uit de buik van moeder aarde of die er op groeien. Als je je echt schaamt om van wat de aarde biedt te gebruiken doe je er het best aan in een hut of grot te gaan wonen zo naakt mogelijk en met zo weinig mogelijk in de kookpot.

Maar kun je dan helemaal niks doen, zo vragen zich de bezorgde natuur liefhebbers in hun leefdozen op twee hoog in tegennatuurlijke steden af? Jazeker, er zijn veel mogelijkheden om minder beslag te leggen op aardse goederen. Gebruik je kleren zo lang mogelijk en wees er zuinig op. Doe niet mee aan de jaarlijkse mode. Ga op de fiets boodschappen doen. Koop onverpakte seizoensgroenten en ongesneden moesstronken. Koop niet online want dat brengt gedoe van rondrijdende pakjesauto’s en veel verpakkingsmateriaal. Ga naar de winkel op de fiets. Doe een leven lang met je designmeubelen.

Koop geen overbodige tijdschriften en ander leesvoer dat voor 90% uit reclame voor overbodige spullen bestaat. Drink thuis koffie aan de keukentafel in plaats van uit een weggooi koffiebeker op straat. Neem je eigen bord, vork en mes en beker mee naar Fast Food Restaurants zodat je niks hoeft weg te gooien. Koop zoveel mogelijk tweedehands (circulaire economie). Laat kapotte dingen zoveel mogelijk repareren.

Last but not least, bedenk dat het allemaal niet zo een vaart zal lopen. De Club van Rome voorspelde al in de vorige eeuw op basis van statistieken en modellen de ondergang van de wereld en daar is niks van uitgekomen. Kranten zijn vooral bezig met overdrijven om aandacht te trekken.  Aanvaard je lot van tijdelijkheid, doe in die gegeven tijd je best om fatsoenlijk en netjes te zijn, vlieg niet onnodig en dat is het dan. Oh ja en doe elke dag een goede daad.