Posts tonen met het label asml. Alle posts tonen
Posts tonen met het label asml. Alle posts tonen

donderdag 12 maart 2026

DE KRANKZINNIGE TECHNIEK ACHTER DE BELANGRIJKSTE MACHINE IN DE WERELD

 

Wie meer wil weten over deze krankzinnige techniek moet beslist naar de YouTube film met dezelfde naam als de titel van deze blog.

ASML is het gesprek van de dag, niet alleen in Nederland maar wereldwijd. Dat  is een mooie prestatie voor een klein land als Nederland. De Amerikaanse deelstaat Californië, hét techneutenland van de wereld,  is 10 keer groter, heeft 2 keer zoveel inwoners en is de thuisbasis van techgiganten als Apple, Meta (Facebook), Adobe, Intel, Nvidia, Tesla, Netflix, LinkedIn, PayPal, Google enz.


ASML is de enige in de wereld die chipmachines kan maken op basis van Extreem Ultraviolet Licht (EUV). Hoe kleiner de golflengte hoe kleiner de chips, hoe meer chips je kunt graveren op een schijf, hoe rendabeler de machine. Dat laatste is een belangrijke productiefactor. De machines zijn extreem duur, ongeveer 400 miljoen per stuk.


Hoe kleiner de chips zijn hoe minder plek ze innemen in de apparaten waarin ze gebruikt worden of hoe meer chips in een apparaat kunnen hoe meer zo een apparaat kan. Chips zijn nodig als de hersenen en het geheugen in alle elektronische apparaten die we gebruiken, van smartphones tot medische apparaten, van auto’s tot vliegtuigen, robots enz. Zonder chips staat onze maatschappij zo goed als stil.


De geschiedenis van de chip is begonnen met de uitvinding van de transistor (1947), als halfgeleider die de plaats innam van de vacuüm buis die vroeger in elke radio zat. Met de uitvinding van de transistor begon de miniaturisering van de elektronica. 


De grote buizen werden vervangen door de veel kleinere transistoren. De miniaturisering ging door zodat elke twee jaar het aantal geïntegreerde schakelingen op een chip verdubbelde waardoor computers steeds sneller werden en meer data konden opslaan (De wet van Moore).


De basis van de chip zijn net als die van de transistor siliconen ofwel zand. Met de chip is de miniaturisering van de electronica extreem ver doorgedreven. De chipmachine van ASML maakt de allerkleinste chips die tot nu toe industrieel in massa geproduceerd kunnen worden.


ASML is begonnen binnen Philips, dat andere hoog technologische Nederlandse bedrijf dat wereldwijd bekend is en dat ervaring heeft in de massaproductie van transistoren. De transistoren werden gebruikt in de vele apparaten die Philips maakte, van radio tot TV, van bandrecorders tot geluidsinstallaties, van medische en huishoudelijke apparaten. 


In 1995 bracht Philips zijn chipmaker onder leiding van Willem Maris en Martin van den Brink naar de beurs. Martin van den Brink is de man die dankzij zijn doorzettingsvermogen en vooral ook technisch voorstellingsvermogen de ontwikkeling van de ASML machines mogelijk heeft gemaakt.


Om met extreem violet licht de chips op een schijf te kunnen graveren zijn extreem nauwkeurige technieken nodig voor het doen smelten van atomen die het benodigde extreem violette licht produceren in de vorm van lasers (een methode die eerst onmogelijk werd geacht)  en extreem gladde lenzen (in samenwerking met het Duitse Zeiss) die de de lichtbron sturen naar de schijf waarop de chips bij honderden tegelijk in duizenden van seconden gegraveerd worden. 


De nieuwste ASML machine is zo groot als een dubbeldekker bus of een flinke schuur (14x4x4 meter) en weegt ongeveer 150 ton. Dit enorme gevaarte is nodig om de extreem kleine chips te graveren op een siliconenschijf. Er lijkt een nieuwe wet van kracht: hoe kleiner het product, hoe groter de machine om het op economisch rendabele manier te kunnen produceren.


Een wet die ook van toepassing is op de ondergrondse onderzoekscentrale CERN in Genève. Voor het onderzoek naar de allerkleinste deeltjes is een deeltjesversneller in de vorm van een cirkelvormige tunnel van 27 km gebouwd. 


dinsdag 23 mei 2023

ONDERWIJS IN NEDERLAND

ASML's chipmachines zijn een wonder van innovatie en samenwerking. Geholpen door een scherp afgesteld orkest van tientallen toeleveranciers die allemaal unieke onderdelen maken, produceert de Veldhovense onderneming als enige in de wereld extreme ultra violet-chipmachines (euv's). Daarmee worden de kleinste, krachtigste halfgeleiders gefabriceerd, die het hart vormen van onze telefoons en datacenters. De euv-technologie is door meer bedrijven uitgeprobeerd. Maar waar concurrenten hun tanden stukbeten op de eindeloze complicaties en torenhoge ontwikkelkosten, zette ASML onder de technische leiding van Van den Brink door.

Lees het volledige artikel over ASML en zijn technische directeur in het FD van 11 mei.

 

Onderwijs is nu niet direct mijn terrein. Was het wel ooit, lang geleden maar sindsdien ben ik een outsider. Niettemin, ik verbaas me erover hoe het in het onderwijs toegaat. Onze kinderen gaan achteruit in lezen, schrijven en ook rekenen ondanks dat we up-to-date schoolgebouwen hebben, hulpmiddelen en heel veel kennis.

Dan zie ik in de krant de levensloop van de man die aan het technische roer van ASML staat, technisch directeur Martin van den Brink. Zoals we intussen weten is ASML een van de meest ingenieuze en technologisch meest ontwikkelde machinebouwers in de wereld. 

De man is in de vorige eeuw naar school geweest, toen de onderwijs denktank in Den Haag nog niks voorstelde. Hij legt het klassieke traject van midden jaren vijftig van de vorige eeuw af. 


1969-1973: Lagere technische school ofwel ambachtsschool in elektrotechniek te Ede.
1973-1976: Middelbare Technische School MTS in Elektronica te Apeldoorn
1976-1980: Hogere technische school HTS in  Electrotechniek, te Arnhem
1980-January 1984: Technische Universiteit Twente in Natuurkunde te Enschede 

De ambachtsschool is afgeschaft net als de daarop volgende twee scholen. Het is allemaal vervangen door meer verfijnd onderwijs waar volgens de boeken meer kennis wordt opgedaan en dat beter is voorbereid op de moderne tijd.

Er wordt van van den Brink verteld dat hij de enige man bij ASML is die weet hoe een machine in elkaar zit. De meesten kennen maar een deel van de machine. Hij heeft het overzicht.

Als ik dit lees en hoor vraag ik me af of het Nederlandse onderwijs nog dit soort mensen kan afleveren. Soms heb ik de indruk dat het Nederlandse onderwijs dat gedirigeerd wordt vanuit den Haag meer bezig is met alle leerlingen gelijk te maken in plaats van uit elke leerling het beste te halen.