 |
| Wie meer wil weten over deze krankzinnige techniek moet beslist naar de YouTube film met dezelfde naam als de titel van deze blog. |
ASML is het gesprek van de dag, niet alleen in Nederland maar wereldwijd. Dat is een mooie prestatie voor een klein land als Nederland. De Amerikaanse deelstaat Californië, hét techneutenland van de wereld, is 10 keer groter, heeft 2 keer zoveel inwoners en is de thuisbasis van techgiganten als Apple, Meta (Facebook), Adobe, Intel, Nvidia, Tesla, Netflix, LinkedIn, PayPal, Google enz.
ASML is de enige in de wereld die chipmachines kan maken op basis van Extreem Ultraviolet Licht (EUV). Hoe kleiner de golflengte hoe kleiner de chips, hoe meer chips je kunt graveren op een schijf, hoe rendabeler de machine. Dat laatste is een belangrijke productiefactor. De machines zijn extreem duur, ongeveer 400 miljoen per stuk.
Hoe kleiner de chips zijn hoe minder plek ze innemen in de apparaten waarin ze gebruikt worden of hoe meer chips in een apparaat kunnen hoe meer zo een apparaat kan. Chips zijn nodig als de hersenen en het geheugen in alle elektronische apparaten die we gebruiken, van smartphones tot medische apparaten, van auto’s tot vliegtuigen, robots enz. Zonder chips staat onze maatschappij zo goed als stil.
De geschiedenis van de chip is begonnen met de uitvinding van de transistor (1947), als halfgeleider die de plaats innam van de vacuüm buis die vroeger in elke radio zat. Met de uitvinding van de transistor begon de miniaturisering van de elektronica.
De grote buizen werden vervangen door de veel kleinere transistoren. De miniaturisering ging door zodat elke twee jaar het aantal geïntegreerde schakelingen op een chip verdubbelde waardoor computers steeds sneller werden en meer data konden opslaan (De wet van Moore).
De basis van de chip zijn net als die van de transistor siliconen ofwel zand. Met de chip is de miniaturisering van de electronica extreem ver doorgedreven. De chipmachine van ASML maakt de allerkleinste chips die tot nu toe industrieel in massa geproduceerd kunnen worden.
ASML is begonnen binnen Philips, dat andere hoog technologische Nederlandse bedrijf dat wereldwijd bekend is en dat ervaring heeft in de massaproductie van transistoren. De transistoren werden gebruikt in de vele apparaten die Philips maakte, van radio tot TV, van bandrecorders tot geluidsinstallaties, van medische en huishoudelijke apparaten.
In 1995 bracht Philips zijn chipmaker onder leiding van Willem Maris en Martin van den Brink naar de beurs. Martin van den Brink is de man die dankzij zijn doorzettingsvermogen en vooral ook technisch voorstellingsvermogen de ontwikkeling van de ASML machines mogelijk heeft gemaakt.
Om met extreem violet licht de chips op een schijf te kunnen graveren zijn extreem nauwkeurige technieken nodig voor het doen smelten van atomen die het benodigde extreem violette licht produceren in de vorm van lasers (een methode die eerst onmogelijk werd geacht) en extreem gladde lenzen (in samenwerking met het Duitse Zeiss) die de de lichtbron sturen naar de schijf waarop de chips bij honderden tegelijk in duizenden van seconden gegraveerd worden.
De nieuwste ASML machine is zo groot als een dubbeldekker bus of een flinke schuur (14x4x4 meter) en weegt ongeveer 150 ton. Dit enorme gevaarte is nodig om de extreem kleine chips te graveren op een siliconenschijf. Er lijkt een nieuwe wet van kracht: hoe kleiner het product, hoe groter de machine om het op economisch rendabele manier te kunnen produceren.
Een wet die ook van toepassing is op de ondergrondse onderzoekscentrale CERN in Genève. Voor het onderzoek naar de allerkleinste deeltjes is een deeltjesversneller in de vorm van een cirkelvormige tunnel van 27 km gebouwd.
