TRUMP PAKT DE CORRUPTE MEXICAANSE POLITIEKE ELITE AAN

De vorige Mexicaanse president Andrés Manuel Lopez Obrador AMLO wilde de corruptie niet zien of deed er zelf aan mee. Vermoedelijk is zijn opvolgster niet veel beter.

Waar we weinig of niks over horen en lezen in de Nederlandse pers is dat de regering Trump bezig is de grootschalige corruptie vanaf het hoogste niveau in de Mexicaanse olie-industrie aan te pakken. Corruptie is in Mexico sinds jaar en dag wijd verspreid, vanaf de kleinste ambtenaar op het gemeentehuis tot in de hoogste kringen en zoals nu blijkt tot aan die van de voormalige president. 

Ook niet nieuw maar wel verrassend, in aanmerking nemend dat deze man kortweg aangeduid als AMLO, met de uitstraling van een vriendelijke grijsaard en de taal van de echte socialist, tijdens zijn campagne plechtig beloofde zich echt te bekommeren om de arme Mexicaan.

In de jaren zeventig van de vorige eeuw was de genationaliseerde olie-industrie al een zo goed als onuitputtelijke bron voor corruptie, tot aan de vakbeweging toe. Zeer goed betaalde arbeidsplaatsen in de olie-industrie (Pemex) werden door de vakbond verkocht voor astronomische bedragen aan gegadigden waaronder uiteraard de nodige vriendjes.

Die gegadigden konden het geld om een arbeidsplaats te kopen, niet opbrengen. Geen nood, de vakbond leende je het benodigde geld tegen een door hen vastgestelde rente. Het gevolg was dat de werknemers bij Pemex met handen en voeten gebonden waren aan de vakbond die hen op een genadeloze manier uitbuitte.

Een verhaal waardoor je je gaat afvragen of staatseigendom van een bedrijf wel zo gunstig is in een corrupt land als Mexico en de vraag of vakbonden altijd wel zo nuttig zijn als ze beweren. In dit geval buitte zij hun leden zelf uit en dwongen ze hen financieel tegelijkertijd lid te blijven van die uitbuitingsmachine. 

Sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw met zijn grote olievondsten, is de corruptie alleen maar erger geworden, zo lees ik in een bericht in de Mexicaanse krant El Universal. Dankzij vasthoudend onderzoek in de VS  sinds het aantreden van Trumpnaar het witwassen van drugsgeld komt naar buiten hoe grootschalig en omvangrijk de corruptie is.

Het is begonnen met het illegaal aftappen van Pemex pijpleidingen door kleine criminelen, in de volksmond ‘huachicol’ geheten. “Deze illegale activiteit is al enkele jaren verschoven van het simpelweg aftappen van Pemex-pijpleidingen naar een omvangrijke activiteit, waarbij georganiseerde criminele groepen, federale, staats- en gemeentelijke ambtenaren, medewerkers van oliemaatschappijen, politici, wetgevers, zakenlieden, douanebeambten en anderen betrokken zijn.” aldus een artikel in de krant El Universal

Spil in het web van de corruptie blijkt de partij Morena van de vorige president Andrés Manuel Lopez Obrador (AMLO) te zijn, de man die tijdens zijn verkiezingscampagne beloofde een socialistisch beleid voor de gewone man te gaan voeren.

“De meest recente zaak betreft senator Olga Patricia Sosa Ruiz van Morena, die onlangs bevestigde dat haar moeder 30,5 miljoen peso heeft gestort via Vector Casa de Bolsa, een van de drie instellingen die door het Amerikaanse ministerie van Financiën zijn aangemerkt als witwasbedrijven voor de georganiseerde misdaad."

Hoe grootschalig de corruptie is blijkt uit de bekendmaking dat “Afgelopen maandag door het Secretariaat voor Veiligheid en Burgerbescherming in een gecoördineerde operatie tussen federale en staatstroepen 129 tankwagens met meer dan 15 miljoen liter illegale brandstof in beslag zijn genomen op twee locaties in de staat Coahuila. Dit is de grootste inbeslagname tijdens de regering van president Claudia Sheinbaum.”  (De huidige president en opvolger van AMLO)

“Deze 15 miljoen liter komt bovenop de 880.000 liter die enkele dagen geleden in de staat Tabasco in beslag werd genomen. Wat een paradox: het is de staat waar voormalig president Andrés Manuel López Obrador geboren en getogen is. Een van zijn eerste daden na zijn aantreden was het afkondigen van een einde aan benzinediefstal. De kruistocht tegen deze illegale activiteit veroorzaakte paniek onder consumenten die de tankstations overspoelden, en het enige resultaat was een sfeer van straffeloosheid, terwijl de criminaliteit juist toenam.

Daarom zijn de cijfers tijdens de huidige regering toegenomen: in de periode van juni tot juli werden verschillende diefstalnetwerken ontmanteld en werd een geheime raffinaderij gesloten in Coatzacoalcos, Veracruz (de plaats waar de voormalige minister van Energie en huidige gouverneur van de staat, Rocío Nahle, beweert vandaan te komen), waar minder dan een maand geleden iets meer dan 3 miljoen liter illegaal gewonnen brandstof in beslag werd genomen.

Om een ​​idee te geven van de miljardenbusiness rond brandstofdiefstal, in de "traditionele" vorm – het aftappen van pijpleidingen – rapporteerde Pemex in 2024 verliezen van meer dan 20 miljard peso (ongeveer € 1 miljard) als gevolg van directe brandstofdiefstal, terwijl dat bedrag tussen 2019 en 2022 in totaal 76 miljard peso ( € 3,5 miljard) bedroeg.”

Trump slaat op de in de wereld van corruptie bekende manier terug. Als jij niet doet wat ik zeg, dan onthul ik jouw corruptie. Een gewoonte die Mexicaanse presidenten zelf gebruiken om zich te ontdoen van onwelgevallige kabinetsleden en politici. Dat ook Trump van deze methode gebruik maakt, moet een verrassing voor de Mexicaanse politieke elite zijn.

HET GROTE VERDRIET VAN MEXICO

María Elena Morera is een Mexicaanse burgeractivist, spreker, columnist en opinieleider. Momenteel is ze voorzitter van Causa en Común, een civiele organisatie die zich inzet voor het opbouwen van burgerschap en het bevorderen van mechanismen voor transparantie en verantwoordingsplicht van de overheid die de rechtsstaat in Mexico versterken. Van 2003 tot 2009 was zij voorzitter van de organisatie Mexico Verenigd Tegen Misdaad. Zij is lid van de Evaluatiecommissie van de Nationale Anti-Kidnapping Coördinatie, organisator van verschillende dialogen zoals de Espacio A, en is een promotor van het Nationaal Netwerk voor Openbare Veiligheid, Burgers + Politie, waarvan zij uitvoerend secretaris is.

 Sinds ik gewoond en gewerkt heb in Mexico voel ik mij sterk betrokken bij het land. In die tijd, ik heb het over de jaren zeventig van de vorige eeuw, was er nog hoop dat het goed zou komen met het land. Het land was rijk door olievondsten en toerisme, de media konden vrijelijk hun mening en kritiek uiten, de universiteiten bloeiden, er was werk en ze ontdekten zichzelf in de grote wereld.

Er waren natuurlijk ook grote zorgen. De steden groeiden spectaculair uit hun jas onder druk van de trek naar de stad met als gevolg uitgestrekte krottenwijken. Het te centralistische bestuur bleef in handen van een enkele partij die voornamelijk geleid werd door blanken in een land van mestiezen. De pest van de corruptie heerste van boven tot beneden en had alle staatsinstellingen van hoog tot laag aangetast.

Maar zoals gezegd het was te doen. Het land had een toekomst totdat de drugshandel het land veroverde en criminele benden het leven in de stad en op het platteland naar hun hand begon te zetten. 

Geen kneuterbendes zoals bijvoorbeeld de bende van Oss in de jaren dertig van de vorige eeuw maar grootschalig bendegeweld met het nieuwste wapentuig te verkrijgen in de VS, ontvoering, onthoofding, massamoord enz. Er zijn geen morele grenzen voor deze bendes die zich laten leiden door geld en nog eens geld en valse sentimenten en romantiek.

In plaats dat het goed ging komen met Mexico stortte het land in een diepe crisis van geweld. Toen daagde er hoop met de komst van de als links geafficheerde Andrés Manuel Lopez Obrador (afgekort als AMLO) als presidentskandidaat. Hij beweerde tijdens zijn campagnetour door het land de noden van de gewone mensen, de arme mensen op het platteland te kennen en in de steden te kennen en ze te willen oplossen.

Zijn analyse was links, zijn oplossing ook links. Het bendegeweld dat ontaard is in een ware drugsoorlog die instellingen als politie, leger, politiek en rechtspraak nog verder ondermijnde dan al het geval was, is volgens AMLO het gevolg van armoede. Ergo pak de armoede aan en het geweld verdwijnt als sneeuw voor de zon.

Eenmaal tot president gekozen (2018) bedacht hij allerlei sociale plannen voor de arme bevolking waaronder ook een soort minimum oudedagsvoorziening maar het geweld bleef, het werd zelfs erger. Onder zijn bewind nam het drugsgeweld toe in bijna alle staten van Mexico. Nu na zijn zes jaar presidentschap, ziet het er naar uit dat onder druk van de gewapende drugsbendes de staatsinstellingen op instorten staan en het land gemilitariseerd wordt. 

“Van alle tekortkomingen en mislukkingen die deze regering kende, is het falen op het gebied van veiligheid en gerechtigheid de duidelijkste erfenis. In deze termijn van zes jaar heeft het geweld een historisch niveau bereikt. De president vertelde het land een vals verhaal: dat armoede en corruptie de enige oorzaken van onveiligheid waren, en dat hun oplossing op magische wijze tot stand zou komen met sociale programma's en voluntarisme. De werkelijkheid was heel anders. 197.563 moorden, 49.830 vermisten en niet gelokaliseerd, meer dan 30.000 kinderen gerekruteerd door de georganiseerde misdaad, en minstens 398.000 ontheemden. Zijn regering stond de territoriale controle op de georganiseerde misdaad, die nu minstens 30% van het land domineert, niet alleen toe, maar verergerde deze ook.

In plaats van de misdaad aan te pakken, koos de president voor een strategie die meer op een pact leek: hij omarmde criminelen in plaats van ze te onderzoeken en te arresteren. Dit zorgde ervoor dat duizenden Mexicanen vandaag de dag moeten betalen om te kunnen werken, een huis te hebben of zelfs een boom te hebben die schaduw biedt. In deze logica van medeplichtigheid liet de president de bevolking aan haar lot over, terwijl het land in een golf van ongekend geweld terechtkwam.

Maar misschien wel het meest zorgwekkende is de afhankelijkheid van een alliantie met de strijdkrachten. De uitvoerende macht militariseerde niet alleen de openbare veiligheid, vernietigde de federale politie en verstikte de lokale politie, maar maakte van het leger ook belangrijke politieke en economische actoren. Het gaf hen controle over de lucht-,  de zee- en het land en stelde hen in staat bedrijven zoals een luchtvaartmaatschappij en resorts te runnen. Militaire macht is nog nooit zo groot of zo gevaarlijk geweest voor de democratie in Mexico.

Elf dagen nadat hij de macht had verlaten, consolideerde hij zijn militaristische erfenis. Hij promootte een wet die garandeert dat de strijdkrachten boven de civiele macht staan, waardoor hun interventies op terreinen die niet met hen overeenkomen worden genormaliseerd. Deze wet, goedgekeurd met kunstmatige meerderheden in het parlement, formaliseert de militarisering van het land en laat Mexico in de handen van een apparaat dat niet bereid is de veiligheid van de burgers te garanderen.

Misschien niet vandaag omdat hij en zijn volgelingen aan de macht zijn, maar vroeg of laat zal Andrés Manuel López Obrador herinnerd worden als de president die rechten en vrijheden verpletterde en Mexico in een autocratische staat veranderde, waar het voluntarisme van enkelen de wet is. Hoewel hij de grote kans had om het land te transformeren, gaf hij er de voorkeur aan de controle over de misdaad en de militaire macht over het volk te consolideren. Zijn belofte van een rechtvaardiger land werd bedolven onder het gewicht van zijn onvermogen om echte problemen het hoofd te bieden en zijn oncontroleerbare verlangen om aan de macht te blijven, koste wat het kost, en zelfs om te proberen de volgende president van Mexico te onderwerpen.” (Brief van María Elena Morena in El Universal online, 21-9-2024)