DOOD 66

D66 en Gekke Henkie of is het Pietje de Dood?

Zo langzamerhand staat D66 voor DOOD 66. Misschien ongewild en onbedoeld maar D66 is de afgelopen maanden in beeld gekomen als de partij die vooral bezig is met het thema van de gewenste dood, of zoals het zo mooi genoemd wordt “het voltooide leven”.

Wie had kunnen denken dat in een zo welvarend land waar zowat alles mogelijk is wat in een moderne wereld  kan, de gewenste dood een politiek strijdpunt zou worden? En dan nog wel gepropageerd door een liberale partij, nou ja progressief liberale partij. Dat moet ook wel want eigenlijk betekent liberaal zo min mogelijk overheid. Progressief betekent dan weer zoveel mogelijk overheidsbemoeienis in dit geval dus met een wet op de gewenste dood.

Ik ben geen deskundige op dit terrein en ben er ook nooit mee in aanraking geweest. Tot nu toe is iedereen om me heen een min of meer natuurlijke dood gestorven, hoewel niks is meer natuurlijk sinds we niet meer in grotten leven. Maar het blijft gek dat in een land als Nederland waar honger, armoede, behuizing en gezondheidszorg zo goed als mogelijk, menselijk en met luxe zijn opgelost, de gewenste dood een heikel politiek punt is geworden bij een kabinetsformatie.

De wereldberoemde natuurkundige Stephen Hawking is dit jaar 75 jaar geworden.
Al in 1963 werd bij he ,de ongeneeslijke ziekte ALS vastgesteld.
Als natuurkundig theoreticus van o.a. de zwarte gaten in de ruimte
heeft hij veel internationale erkenning gekregen.
Sinds 2015 treedt hij vanwege de verslechtering van zijn  ziekte
niet meer in het openbaar op.
Hij communiceert per stemcomputer door met zijn ogen te bewegen.
Helaas is niet bekend hoe hij denkt over "voltooid leven".

Nog gekker is dat tegelijkertijd allerlei deskundigen ons via de media bezweren dat we over enkele decennia wel 150 jaar oud of misschien nog ouder kunnen worden. Wat moet je met zo een lang leven? Ik besef nu ik zelf ouder wordt,  dat hoe ouder je wordt, hoe eenzamer. Veel van je generatiegenoten, familie en vrienden hebben om allerlei redenen die hoge leeftijd niet gehaald en daar zit je dan. Moet D66 niet alvast na gaan denken over het recht op een doodspil na je 130 of 140ste levensjaar?

Onze moderne dwaasheid, bij D66 heet dat redelijkheid, heeft er al toe geleid dat we dankzij het ouder worden ook langer moeten gaan werken om de pensioenen betaalbaar te houden. Dat langer werken is natuurlijk ook niet voor iedereen weg gelegd. Tot je 70ste minster of parlementslid zijn, zal wel gaan maar stratenmaker of metselaar is heel andere koek.

Moeten metselaars en stratenmakers niet nadat ze hun pensioengerechtigde leeftijd krijgen, het recht krijgen op een gewenste dood? Pensionering komt voor hen te laat om nog van het vrije leven te kunnen genieten dus wat is mooier om het dan te voltooien met een gewenste dood? Ik zie hier ook nog een mooie taak weg gelegd voor Dood 66. 

WANNEER IS EEN LEVEN VOLTOOID?

Stephen Hawking

Ik lees in de kranten dat de artsen de wet op voltooid leven onnodig vinden. Van meet af aan heb ik me afgevraagd wat in ’s hemelsnaam een voltooid leven is? Is dat als je 25 boeken hebt geschreven en geen inspiratie meer hebt voor een 26ste? Of is dat als je partner is gestorven en je niet tegen de eenzaamheid kunt? Of is je leven voltooid als je kinderen goed terecht zijn gekomen meer jij ondertussen met je gezondheid sukkelt?

Volgens mij komt “voltooid leven” neer op “er geen zin meer in hebben.” Daar kunnen duizend en een redenen voor zijn maar het is altijd héél erg persoonlijk. Neem nou de natuurkundige, kosmoloog en wiskundige Stephen Hawking. Op zijn twintigste jaar kreeg hij de ziekte ALS, een ongeneeslijke ziekte die de zenuwcellen aantast tot het lichaam helemaal is verlamd. Het denkvermogen wordt daarentegen niet aangetast. Hawking brengt nu zijn leven door in een elektrische rolstoel en kan alleen nog maar praten via een stemcomputer. Hij is 71 jaar en hij spreekt niet van een voltooid leven. Blijkbaar is zijn geest sterker dan zijn lichaam.

Die verhouding tussen geest en lichaam ligt bij elk mens anders. We weten daar ook nog nog maar weinig over, hoe we ook ons best doen. Er is daarom geen peil aan op te trekken wanneer een leven voltooid is. Wat voor de een voltooid is, is voor de ander nog lang niet af. 

Er zijn zelfs wetenschappers die beweren dat we straks wel 140 jaar oud kunnen worden. Hoezo voltooid leven? Het is en blijft een uiterst persoonlijke, individuele aangelegenheid. Er zijn geen objectieve criteria voor. De term “voltooid leven” is wetenschappelijk niet hard te maken. het is een subjectieve aangelegenheid. 

Als dat zo is, waarom zou de overheid dan bij wetgeving verantwoording moeten nemen voor zo een uiterst persoonlijke beslissing? Waarom moeten anderen, waaronder artsen daarmee belast worden en wie weet straks ook nog rechters en allerlei andere instanties? 

Het merkwaardige is dat aan de andere kant de doodstraf is afgeschaft omdat wij als samenleving vinden niet het recht hebben om over leven en dood van een ander te beslissen. Hoe erg de misdaad ook, we laten het leven van de misdadiger ongemoeid. De samenleving wil zich niet meer uitspreken over dood als straf. 

Bij een zogenaamd voltooid leven moet de samenleving dan weer wel verantwoordelijkheid aanvaarden voor de dood van een persoon? Dat is in tegenspraak met het voorgaande. Aan de ene kant mag de maatschappij het leven niet nemen aan de andere kant zou dat wel mogelijk moeten maken. Dat is toch niet redelijk.

Toch is het de partij van de redelijkheid D66 die de wet op “voltooid leven” propageert. Dat komt door het heilige geloof van D66 in het liberale beginsel van de soevereiniteit van het IK. Maar die soevereiniteit van het ik is niet vol te houden in het licht van het feit dat de mens tegelijk ook een sociaal wezen is. Precies op dat punt loopt de soevereiniteit van het ik vast op het jij, wij of de ander.

Aansluitend daarop mis ik ook het inzicht bij D66 dat een mens niet altijd redelijk is, kan zijn of wil zijn. Een mens is meer dan verstand alleen. Een mens is geest en lichaam maar ook verstand en gevoel. Iedereen beseft dat hij of zij een vat vol tegenstrijdigheden kan zijn, vol gevoelens, passie en hartstochten die soms wel en soms niet met het verstand in goede banen geleid kunnen worden. 

Omgekeerd kan ook het verstand wel degelijk uit de rails lopen en in alle redelijkheid onredelijk worden. We hebben gezien wat fascisme, communisme en andere sociaal-politieke experimenten die volledig op de rede gebaseerd waren, voor menselijk leed teweeg hebben gebracht.

Het inzicht dat we als mensen vaten vol tegenstrijdigheden zijn, zou ons nederig moeten maken, vooral op het snijvlak van dood en leven.Wij zijn geen goden. We weten niet waar we vandaan komen, we weten niet waarom we op aarde zijn en we weten niet wat de dood betekent. We hebben vermoedens en theorieën, religies en overtuigingen, maar we weten het niet.  

We kunnen ook niet in de ziel en de gedachten van de ander kijken. We moeten veel zaken overlaten aan het ongrijpbare en onbegrijpelijk willen we niet verstrikt raken in onze eigen persoonlijke en sociale tegenstrijdigheden. Als mislukte goden moeten we nederig willen zijn en beseffen dat mens en maatschappij niet helemaal maakbaar zijn, hoe graag we dat ook zouden willen. Het blijft prutsen in de marge. Blijf er daarom vanaf.

HET WILHELMUS EN DE DOOD

Sybrand stelt Mark voor het Wilhelmus te zingen. (foto cartoon van petrus)

Het leek wel afgesproken werk. AfgelopenVrijdag. In kranten en op NOS TV allemaal dezelfde opmerkingen. Er zit geen spanning in de verkiezingscampagne. De peilingen kabbelen maar voort. Er is geen sprake van tweestrijd tussen Rutte en Wilders en ga zo maar door. Sensatie ho maar. Niks dan verveling. De journalisten moeten moeite doen om wakker te blijven. 

Gelukkig kwam het Grote Carrière debat er aan met de belofte van politiek vuurwerk. Welke lijsttrekker zal de genadeklap uitdelen? Wie wordt de grootste in de peilingen? Wiens woorden zullen geschiedenis worden? Welk moment in het debat zal gedenkwaardig worden? Tot vervelens toe? 

Toch niet de degelijke socialist Roemer? Of zal het knappe Klaver zijn, het groene groentje? Of zal Asscher eindelijk toeslaan? Waagt Rutte opnieuw de kiezers met een spectaculaire belofte te paaien? Zal Buma staande het Wilhelmus zingen? Wederom verwarring bij de bejaardenpartij van Krol? Zal Thieme nu eindelijk een konijn uit haar hoed toveren? En wat met Pechtold? Nog meer voltooide levens?

Ik heb het niet volgehouden om te kijken. Het zal wel komen omdat ik als Nederlander in het buitenland al gestemd heb. Ik hoef niet meer zo nodig. Het debat als controle achteraf of ik niet bekocht ben, hoef ik ook niet. Gezeur dat niks oplevert. Na de kranten gelezen te hebben was ik blij niet gekeken te hebben. Positieve energie met dank aan de kranten. 

Maar was het wel zo saai? Ik was bijvoorbeeld verrast door het optreden van Martin Kock in Nieuwsuur met Pechtold. Kock is levensmoe en wil een einde aan zijn leven maken zo zei hij op TV. Met zijn optreden zocht hij kennelijk politieke goedkeuring voor zijn doodswens. Hij is uit op een door de overheid goed gekeurde en/of gesteunde zelfdoding of zelfmoord. De dood als een door de overheid gereguleerd consumptieartikel. 

Ik vind het nogal wat dat iemand zo maar op TV zijn zelfmoordneiging kenbaar maakt. Terwijl veel Nederlanders bang zijn voor privacy schendingen door de overheid, maakt Kock van zijn doodswens een publieke aangelegenheid. Nou daar zit je dan als kiezer. Pechtold was gelukkig ook verrast maar vond wel dat het in de toekomst moet kunnen. 

Inderdaad 1984 van Orwell wordt vanzelf werkelijkheid. Niet opgelegd door een dictatuur zoals in Orwell’s boek maar vanuit redelijke liberale welwillendheid. De cultuur van de dood als gevolg van redelijkheid. Dat had Pechtold natuurlijk ook nooit kunnen denken. Maar ja, dat de mens meer is dan redelijkheid alleen is in D66 geen onderwerp van gesprek.

In de Nederlandse pers ook maar nauwelijks. We hebben heel wat andere politieke zorgen aan onze kop, zoals bijvoorbeeld de financiering van de zorg. Maar daar is ook wel een redelijke oplossing voor. Wie meer zorg nodig heeft dan redelijk is, krijgt van de overheid het stempel ‘voltooid leven’ en klaar is kees. Weer een zorg minder.